Công nghệ đặc biệt dành cho các sân bay lớn hàng đầu thế giới
Tại Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc trị giá 22.000 tỷ đồng, hệ thống xử lý hành lý ký gửi BHS được thiết kế với 5 tầng chức năng và ứng dụng công nghệ ICS - Individual Carrier System của Vanderlande, tập đoàn công nghệ đến từ Hà Lan có hơn 75 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tự động hóa hậu cần và vận chuyển hành lý sân bay.
Đây là công nghệ phân loại hành lý hiện đại, hiện được triển khai tại nhiều sân bay lớn trên thế giới như Changi (Singapore), London Heathrow (Anh), Amsterdam Schiphol (Hà Lan), Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) hay Vancouver (Canada). Tỷ lệ đọc thẻ tự động của hệ thống đạt từ 95% trở lên.
Khác với phương thức vận chuyển hành lý trực tiếp trên băng chuyền trong toàn bộ quá trình phân loại, công nghệ ICS bố trí mỗi kiện hành lý trên một khay riêng. Khay được nhận diện bằng chip RFID, nhờ đó hệ thống có thể liên tục xác định vị trí từng kiện và tự động điều hướng hành lý đến đúng khu vực tương ứng với chuyến bay.
Quá trình xử lý được tổ chức theo nhiều cao độ khác nhau trong nhà ga. Tại tầng 4, hành lý được tiếp nhận từ quầy làm thủ tục trước khi đưa vào hệ thống kiểm tra. Tầng 3 đảm nhiệm khâu vận chuyển và tập kết, trong khi tầng 2 bố trí khu soi chiếu cấp độ 3 cùng vòng phân loại tự động ICS.
Ở tầng 1, hệ thống xử lý hành lý đến, hành lý đưa ra tàu bay và các trường hợp cần kiểm tra ở cấp độ 4, cấp độ 5. Khu vực tầng hầm được bố trí phục vụ việc dán nhãn đối với hành lý đến thuộc diện nghi ngờ.
Nhờ khả năng nhận diện và theo dõi từng kiện riêng biệt, hệ thống được kỳ vọng giảm nguy cơ thất lạc, đồng thời rút ngắn thời gian phân loại. Tỷ lệ chính xác có thể đạt tới 99%, yếu tố đặc biệt quan trọng khi sân bay phải tiếp nhận lượng hành khách lớn trong cùng thời điểm.
Công suất hơn 7.500 kiện hành lý mỗi giờ
Theo thiết kế, hệ thống BHS có khả năng xử lý tối đa khoảng 7.560 kiện hành lý đi mỗi giờ và 6.300 kiện hành lý đến mỗi giờ. Quy mô này tạo dư địa để phục vụ sản lượng lên tới 25 triệu lượt hành khách mỗi năm, đáp ứng nhu cầu khai thác ngày càng tăng của Phú Quốc cũng như các giai đoạn cao điểm có lưu lượng lớn.
Nếu cộng toàn bộ chiều dài các tuyến thiết bị, hệ thống băng chuyền đạt gần 8km. Các tuyến này không nằm trên cùng một mặt bằng mà được bố trí đan xen qua nhiều tầng và khu vực chức năng bên trong Nhà ga T2.
Yêu cầu về độ chính xác trong quá trình lắp đặt cũng rất cao. Tổng sai số trên toàn bộ chiều dài của một tuyến không được vượt quá 10mm. Điều này khiến công việc lắp đặt không chỉ đơn giản là ghép nối các đoạn băng tải. Từng vị trí khung đỡ, cao độ, khoảng cách thiết bị hay điểm kết nối với quầy check-in, cửa cuốn đều phải được kiểm tra và căn chỉnh liên tục. Chỉ một sai lệch tại hạng mục xây dựng phía trước cũng có thể khiến toàn bộ chuỗi thiết bị phía sau phải điều chỉnh theo.
Bên trong “mê cung” dây chuyền hành lý 5 tầng tự động hiện đại nhất Việt Nam tại Phú Quốc. Ảnh: BQL dự án
Theo Ban quản lý dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc (Tập đoàn Sun Group), một trong những thách thức lớn nhất của hạng mục BHS là việc thi công phải diễn ra song song với các công việc xây dựng, cơ điện MEP và lắp đặt sàn thép trong khi nhà ga vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.
Khi mặt bằng của công đoạn trước chưa được bàn giao, thiết bị ở phía sau không thể tiếp cận để triển khai. Trong khi đó, các tuyến vận chuyển cấu kiện vào sâu bên trong công trình vẫn phải được duy trì liên tục để tránh ảnh hưởng dây chuyền thi công.
Điều kiện thời tiết tại Phú Quốc với lượng mưa và độ ẩm cao cũng khiến việc lắp đặt thiết bị phức tạp hơn. Riêng hạng mục hệ thống xử lý hành lý đang huy động khoảng 200 công nhân làm việc trong giờ hành chính. Ngoài ra, khoảng 60 người thường xuyên tăng ca buổi tối để bám sát tiến độ bàn giao mặt bằng.
Tích hợp máy soi CT phát hiện chất nổ
Bên cạnh tốc độ phân loại, yêu cầu an ninh đối với hành lý cũng được đặt ở mức cao, đặc biệt trong bối cảnh Phú Quốc dự kiến phục vụ các đoàn nguyên thủ, lãnh đạo cấp cao và hàng nghìn đại biểu quốc tế trong dịp APEC.
Thay vì bố trí khâu soi chiếu như một công đoạn riêng biệt, hệ thống tại Nhà ga T2 tích hợp thiết bị kiểm tra an ninh trực tiếp vào dòng vận chuyển hành lý. Một trong những thiết bị quan trọng được lựa chọn là máy soi chiếu tự động SDX 10080 SCT của Smiths Detection. Thiết bị có khả năng phát hiện chất nổ trong hành lý ký gửi, sử dụng công nghệ chụp cắt lớp CT và có công suất xử lý hơn 1.800 kiện mỗi giờ.
Việc tích hợp trực tiếp thiết bị vào tuyến BHS cho phép hành lý được kiểm tra trong lúc di chuyển, hạn chế nguy cơ hình thành điểm nghẽn trong dây chuyền xử lý. Tuy nhiên, một thiết bị soi chiếu CT có kích thước và yêu cầu kỹ thuật lớn cũng đặt ra nhiều điều kiện khắt khe đối với hạ tầng.
Công nghệ băng chuyền vận chuyển hành lý tại các sân bay lớn nhất của thế giới đã được lắp đặt tại sân bay Phú Quốc. Ảnh: BQL dự án
Khu vực lắp đặt phải đáp ứng yêu cầu về khả năng chịu tải, độ phẳng và độ ổn định của sàn theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất. Hệ thống điện 3 pha, phòng cháy chữa cháy, hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện về an toàn bức xạ cũng phải được chuẩn bị đồng bộ. Đặc biệt, vị trí đầu vào và đầu ra của máy phải được căn chỉnh chính xác với tuyến băng chuyền để hành lý có thể di chuyển liên tục, không bị gián đoạn.
Theo kế hoạch, thiết bị soi chiếu dự kiến được đưa tới công trường vào cuối tháng 8/2026. Tổng thời gian lắp đặt hệ thống BHS kéo dài khoảng 8 tháng. Từ ngày 15/9/2026, hệ thống dự kiến bắt đầu bước vào quá trình kiểm tra tĩnh và đánh giá các điều kiện kỹ thuật trước khi cấp điện.
Các phương án dự phòng trong trường hợp xảy ra sự cố cũng đã được tính toán. Hệ thống được trang bị máy biến áp dự phòng và máy phát điện hỗ trợ khi nguồn điện gặp vấn đề.
Các thiết bị điều khiển sử dụng nguồn UPS của nhà ga nhằm duy trì an toàn cho thiết bị cũng như bảo đảm thông tin hành lý không bị mất. Các tuyến vận chuyển cũng được thiết kế với khả năng dự phòng trong trường hợp xảy ra sự cố liên quan đến PLC.
Nếu tiến độ được bảo đảm, khoảng tháng 3/2027, những kiện hành lý đầu tiên sẽ được đưa lên dây chuyền để chạy thử toàn hệ thống trước khi Nhà ga T2 Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc chính thức đi vào vận hành.
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Thái Hà
