“Có lẽ sau cùng, cuộc đời này là một hành trình học cách buông tay. Nhưng điều khiến chúng ta đau lòng nhất vẫn là không có lấy một khoảnh khắc để nói lời từ biệt”.
Câu thoại day dứt kể trên trong Life of Pi, khi nhân vật chính Pi Patel nhớ lại cuộc chia tay với Richard Parker - chú hổ Bengal đã cùng cậu trải qua hành trình lênh đênh trên Thái Bình Dương. Sau tất cả những hiểm nguy, những ngày tháng cùng nhau chống chọi để sinh tồn, Richard Parker bước vào khu rừng và biến mất, không ngoảnh đầu nhìn lại. Không một lời từ biệt, không một khoảnh khắc để khép lại hành trình mà cả hai đã cùng trải qua.
Có lẽ điều khiến Pi đau lòng nhất không phải là việc Richard Parker rời đi. Bởi cuộc chia tay ấy - suy cho cùng - là điều không thể tránh khỏi. Mà là sau tất cả những gì đã cùng nhau trải qua, họ thậm chí không có cơ hội để nói lời tạm biệt.
Những người yêu mến Cristiano Ronaldo trong màu áo đội tuyển Bồ Đào Nha có lẽ cũng phần nào cảm thấy day dứt như vậy khi nghe lời giã từ đội tuyển của anh trên mạng xã hội. Chẳng ai ngờ rằng trận gặp Xứ Wales ngày 24/9 tại Lisbon lại là trận cuối cùng Ronaldo khoác áo Bồ Đào Nha, dù rằng ai cũng hiểu ở tuổi 41, quãng thời gian thi đấu đỉnh cao của anh ngày càng hạn hẹp.
Đã chẳng thể có một cái kết viên mãn, một “The Last Dance” hoàn hảo với chức vô địch World Cup 2026 trên đất Mỹ. Nhìn vào cách đối trọng suốt hai thập kỷ của Ronaldo là Lionel Messi chia tay tuyển Argentina sẽ càng thấy sự đối nghịch: Một kỳ World Cup xuất sắc về mặt cá nhân, một lễ chia tay hoành tráng tại quê nhà Argentina với đủ nụ cười lẫn nước mắt, với sự góp mặt của những đồng đội từng cùng Messi đăng quang chức vô địch World Cup 2022. Và quan trọng hơn, ai cũng biết trước đó sẽ là ngày kết thúc, không như cảnh Ronaldo ngậm ngùi vỗ tay trước khi rời sân ở Lisbon.
Ngày ấy, có lẽ chính anh cũng không ngờ tới những biến cố sau đó với bất hòa không thể hàn gắn với huấn luyện viên Jorge Jesus, dẫn tới scandal bỏ tuyển giữa chừng và những chia sẻ, tranh cãi không ngớt trên mạng xã hội sau đó. Khi Liên đoàn bóng đá Bồ Đào Nha tuyên bố án phạt nhẹ với Ronaldo trong tháng 10, nhiều người từng tin rằng Ronaldo sẽ trở lại tuyển trong đợt tập trung tháng 11. Nhưng rốt cuộc, cuộc tái ngộ ấy đã không diễn ra.
Sau 23 năm, chiếc áo số 7 của đội tuyển Bồ Đào Nha sẽ không còn được khoác lên mình bởi Cristiano Ronaldo. Một hành trình từng bắt đầu với biết bao kỳ vọng, đi qua những đỉnh cao mà không mấy ai dám hình dung, lại khép lại bằng một cuộc chia tay không được báo trước trên sân cỏ.
Và có lẽ, chính vì cái kết không trọn vẹn ấy, chúng ta càng cần nhìn lại toàn bộ hành trình của Ronaldo với Bồ Đào Nha, thay vì để những tranh cãi cuối cùng định nghĩa di sản của anh.
Những gì còn lại sau bàn thắng, kỷ lục và danh hiệu
“234 trận đấu. 146 bàn thắng. Sáu kỳ World Cup. Sáu kỳ Euro. Ba danh hiệu chính thức. Chân sút vĩ đại nhất lịch sử đội tuyển” là cách Ronaldo hoàn toàn có thể bắt đầu hoặc đưa vào video chia tay trên mạng xã hội khi khép lại quãng thời gian 23 năm khoác áo tuyển Bồ Đào Nha. Suy cho cùng, anh có quyền lập ngôn vì những đóng góp cho đội tuyển.
Nhưng anh lại chọn cách đề cập tới số áo biểu tượng: “Đã đến ngày tôi phải trao lại chiếc áo số 7 của đội tuyển quốc gia. Tôi chưa bao giờ cảm thấy chiếc áo ấy chỉ thuộc về riêng mình. Nhưng trong 23 năm, tôi đã có đặc ân và trách nhiệm được khoác lên mình, bảo vệ nó và mang nó đến những sân vận động trên khắp thế giới.”
Chiếc áo đã gắn liền với tên tuổi anh đến mức nhiều người từ khi sinh ra đến tuổi trưởng thành chỉ biết có mình Ronaldo mặc áo số 7 của tuyển Bồ Đào Nha. Nói tới số 7, khán giả sẽ nghĩ ngay đến Ronaldo cùng cách ăn mừng giang hai tay và hét “Siuuuu” đã trở thành thương hiệu. Nhiều khán giả trẻ có lẽ chưa từng được chứng kiến Ronaldo giai đoạn đầu lên tuyển mang áo số 17, còn số 7 thuộc về người đàn anh huyền thoại Luis Figo.
Đó là năm 2003, khi chàng trai 18 tuổi từ hòn đảo Madeira với mái tóc nhuộm vàng, đôi chân nhanh như điện và lối chơi có phần màu mè lần đầu khoác áo đội tuyển Bồ Đào Nha.
Ở thời điểm ấy, Bồ Đào Nha không phải một quốc gia vô danh trên bản đồ bóng đá thế giới. Họ từng sản sinh ra huyền thoại Eusébio - người đưa đội tuyển giành vị trí thứ ba tại World Cup 1966. Họ có Luís Figo - chủ nhân Quả Bóng Vàng năm 2000 - cùng thế hệ vàng với những hảo thủ như Rui Costa, João Pinto hay Fernando Couto.
Những câu lạc bộ như Benfica, Porto hay Sporting Lisbon cũng góp phần tạo dựng vị thế nhất định cho bóng đá Bồ Đào Nha tại châu Âu. Nhưng thành công ở cấp độ câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia là hai câu chuyện rất khác nhau.
Trước khi Ronaldo ra mắt năm 2003, Bồ Đào Nha mới chỉ ba lần tham dự World Cup, vào các năm 1966, 1986 và 2002. Họ cũng chỉ ba lần góp mặt tại vòng chung kết Euro, vào các năm 1984, 1996 và 2000. Trên đấu trường quốc tế, tuyển Bồ Đào Nha chưa từng giành được một danh hiệu lớn nào.
Họ có thể đánh bại những đối thủ hàng đầu, có thể sở hữu những cầu thủ hàng đầu thế giới nhưng chưa bao giờ thực sự trở thành một thế lực thường trực ở các giải đấu lớn. World Cup 2002 là ví dụ điển hình. Với thế hệ vàng đang ở độ chín, Bồ Đào Nha được kỳ vọng sẽ tiến sâu nhưng cuối cùng lại bị loại ngay từ vòng bảng sau những thất bại trước Mỹ và Hàn Quốc.
Một năm sau, Ronaldo xuất hiện. Ở thời điểm đó, không ai có thể biết trước rằng chàng trai trẻ ấy rồi sẽ trở thành một trong những cầu thủ vĩ đại nhất lịch sử. Nhưng nhìn lại sau 23 năm, những con số tạo ra một sự tương phản khó tin.
Từ khi Ronaldo ra mắt, Bồ Đào Nha đã góp mặt ở sáu kỳ World Cup liên tiếp từ 2006 đến 2026, cùng sáu kỳ Euro liên tiếp từ 2004 đến 2024. Quan trọng hơn, họ đã giành ba danh hiệu chính thức bao gồm Euro 2016, UEFA Nations League 2019 và UEFA Nations League 2025.
Trước năm 2003, người hâm mộ Bồ Đào Nha vẫn phải nhìn về chiến tích World Cup 1966 hay những thất bại đáng tiếc của thế hệ vàng để tìm kiếm niềm tự hào, thì đến năm 2026, họ đã có những chức vô địch thực sự để kể lại cho con cháu. Từ một đội bóng từng phải chờ đợi hàng chục năm giữa hai lần tham dự World Cup, giờ đây việc Bồ Đào Nha không thể tiến sâu tại vòng chung kết lại có thể bị xem là thất bại.
Sự khác biệt ấy không hoàn toàn do Ronaldo tạo ra. Bồ Đào Nha không thể đạt đến vị thế hiện tại nếu thiếu sự phát triển của hệ thống đào tạo trẻ, chất lượng giải vô địch quốc gia, những câu lạc bộ lớn và những lứa cầu thủ chất lượng được cọ xát đẳng cấp cao liên tục. Nhưng Cristiano Ronaldo chắc chắn là nhân vật hiện diện xuyên suốt gần như toàn bộ hành trình kể trên, với phần lớn thời gian đóng vai kép chính.
Anh là cầu thủ trẻ xuất sắc nhất xuất hiện khi thế hệ cận vệ già Figo, Rui Costa bước vào giai đoạn cuối sự nghiệp. Anh là siêu sao nổi trội nhất giữa một tập thể Bồ Đào Nha với những cái tên ở mức khá nhưng trót được kỳ vọng cao bởi sở hữu Cristiano Ronaldo. Anh là người đội trưởng suốt 19 năm, từ khi còn là cầu thủ trẻ măng cho tới khi trở thành lão tướng. Điều trớ trêu là khi Bồ Đào Nha bắt đầu có một tập thể với nhiều cái tên xuất sắc, được kỳ vọng sẽ giúp Ronaldo có được chức vô địch World Cup đầu tiên thì đôi chân anh đã mỏi mệt.
Ronaldo đã làm nhiều điều phi thường xuyên suốt sự nghiệp, duy trì chế độ tập luyện, ăn uống kỷ luật đến mức khắc nghiệt. Nhưng rốt cuộc, anh vẫn không thể vượt khỏi quy luật của Thời gian. Màn trình diễn của Ronaldo tại hai giải đấu lớn cuối cùng là Euro 2024 và World Cup 2026 khiến nhiều người thở dài: “Giá như Ronaldo trẻ lại 10 tuổi. Giá như Ronaldo có những đồng đội này giai đoạn rực rỡ nhất của sự nghiệp…”.
Nhưng như người ta vẫn nói: “Với chữ Nếu, người ta có thể nhét cả Paris vào một chiếc chai”. Những sự nuối tiếc vẫn chỉ là mộng tưởng không bao giờ xảy ra trong thực tế. Dẫu vậy, nếu nói câu trên với Ronaldo, có lẽ anh sẽ không nghĩ tới những gì chưa từng xảy ra, mà chỉ nghĩ về Paris đêm hè 2016.
Đó là đêm chung kết Euro 2016 tại Paris, nơi Ronaldo rời sân trong nước mắt vì chấn thương ngay từ đầu hiệp 1 sau pha va chạm với Dimitri Payet. Anh rời sân để băng bó, cố trở lại sân một lần nhưng bất thành và bật khóc ngay trước ống kính truyền hình với hàng trăm triệu khán giả. Hình ảnh Ronaldo rơi lệ với chú bướm bay trước mặt chắc chắn là một trong những ký ức khó quên của Euro 2016. Qua cơn bĩ cực tới hồi thái lai. Cũng chính anh sau đó - với chiếc đầu gối băng bó đã đứng bên đường biên hò hét, thúc giục đồng đội chẳng khác nào một huấn luyện viên thứ hai.
Khi Éder ghi bàn thắng quyết định, Bồ Đào Nha lần đầu tiên trở thành nhà vô địch châu Âu, Ronaldo lại khóc. Đó không còn là những giọt nước mắt đau khổ, như 12 năm trước khi Bồ Đào Nha thất bại trong trận chung kết Euro 2004 trước Hy Lạp trên sân nhà. Từ cậu bé 19 tuổi khóc trong thất bại đến người đội trưởng 31 tuổi khóc trong chiến thắng, đó là một hành trình mà đến Hollywood cũng khó lòng viết hay hơn.
Ronaldo đã giành rất, rất nhiều vinh quang trong màu áo các câu lạc bộ. Nhưng anh luôn xem vinh quang lớn nhất là danh hiệu Euro 2016 cùng tuyển Bồ Đào Nha. Bởi với anh, khoác áo Bồ Đào Nha chưa bao giờ chỉ là một nghĩa vụ, đó còn là một niềm tự hào, niềm kiêu hãnh của đứa trẻ vùng quê nghèo, từng bị bạn bè trêu chọc vì giọng địa phương khi trở thành đội trưởng tuyển quốc gia, là thần tượng vượt qua khuôn khổ sân cỏ.
Khi Ronaldo phải học cách buông bỏ
Ronaldo là một trong những cầu thủ có ý chí cạnh tranh mạnh mẽ nhất mà bóng đá từng chứng kiến. Chính khát vọng chiến thắng gần như cực đoan đã giúp anh duy trì phong độ đỉnh cao trong khoảng thời gian phi thường.
Nhưng phẩm chất từng đưa Ronaldo đến đỉnh cao cũng có lúc trở thành nguyên nhân khiến anh khó chấp nhận sự thay đổi, rằng không phải lúc nào mình cũng là cầu thủ quan trọng nhất trên sân và có mặt trong đội hình chính.
World Cup 2022 đã cho thấy rõ nghịch lý ấy, khi Bồ Đào Nha có những trận đấu rất tốt với Ronaldo trên băng ghế dự bị. Đến Euro 2024, những tranh luận tiếp tục xuất hiện khi Ronaldo không ghi được bàn thắng nào, trong khi đội tuyển sở hữu nhiều phương án tấn công trẻ trung hơn. Và sau World Cup 2026, khi Bồ Đào Nha dừng bước ở vòng 16 đội, câu hỏi về tương lai của Ronaldo càng trở nên khó tránh khỏi.
Có lẽ chính Ronaldo cũng hiểu rằng cuộc chuyển giao rồi sẽ phải diễn ra. Nhưng hiểu một điều và chấp nhận nó là hai chuyện khác nhau, đặc biệt với một người đã dành cả cuộc đời để chứng minh rằng những giới hạn thông thường không áp dụng với mình. Trong lời chia tay, Ronaldo dường như đã biết cách buông bỏ và chấp nhận thực tế, không cố gắng vẽ nên một hành trình hoàn hảo.
Anh thừa nhận mình đã có lúc mắc sai lầm, đã chịu đựng những đau đớn và có những thời điểm không thể mang đến cho người dân Bồ Đào Nha điều họ mong mỏi trước khi khẳng định: “…Nhưng tôi chưa bao giờ bỏ cuộc. Và trên hết, tôi chưa bao giờ ngừng cảm thấy tự hào khi được đại diện cho Bồ Đào Nha".
“Theo thời gian, tôi đã học được một số điều: Những bàn thắng rồi sẽ phai mờ. Những chiếc cúp sẽ nằm trong bảo tàng. Các kỷ lục cuối cùng cũng sẽ bị phá vỡ. Nhưng có một điều thời gian không thể xóa nhòa: vị trí của chúng ta trong trái tim mọi người.”
Với một cầu thủ từng bị xem là ám ảnh với những con số và kỷ lục, đó có lẽ là một trong những chiêm nghiệm đáng suy ngẫm nhất của Ronaldo: Người đã dành gần như cả sự nghiệp để chinh phục những cột mốc tưởng chừng không thể vượt qua, cuối cùng lại thừa nhận rằng những điều ấy rồi cũng sẽ trở thành quá khứ.
Ngày chia tay đội tuyển, anh cũng hiểu rằng giá trị của bóng đá không chỉ nằm ở những gì được ghi lại trong sách thống kê: “Nếu tôi từng khiến bạn hạnh phúc, nếu một bàn thắng của tôi từng khiến bạn ôm lấy ai đó, quên đi một nỗi lo hay cảm thấy tự hào về đất nước mình, thì tất cả đều xứng đáng. Bồ Đào Nha sẽ luôn cần những người trẻ dám ước mơ. Những cầu thủ không bao giờ bỏ cuộc. Những thế hệ mới tin rằng họ có thể đi đến những nơi chưa ai từng đặt chân tới. Bởi một đất nước không ngừng tạo ra những người hùng mới là một đất nước không bao giờ ngừng tin tưởng vào chính mình”.
Với những người hâm mộ Ronaldo ngoài Bồ Đào Nha, lời chia tay ấy có lẽ vẫn để lại một chút hụt hẫng. Bởi trong hành trình 23 năm ấy, còn có hàng triệu người vốn chẳng mang quốc tịch Bồ Đào Nha nhưng đã yêu mến đội tuyển này chỉ vì Cristiano Ronaldo . Đó là những fan quốc tế từ châu Á tới châu Phi - những người vốn chẳng có mối liên hệ nào với Bồ Đào Nha nhưng vẫn sẵn sàng thức dậy giữa đêm bất chấp chênh lệch múi giờ, hay tranh thủ xem bóng đá trong giờ làm việc chỉ để cổ vũ cho đội bóng mà Ronaldo khoác áo.
Như chính tác giả bài viết, từng đặt chân tới quê nhà Madeira để thăm nơi sinh ra cầu thủ này và Bảo tàng Cristiano Ronaldo năm 2017 để tri ân người đã truyền cảm hứng về nghị lực và những cảm xúc không thể nào quên trên sân cỏ.
Bóng đá rồi sẽ có những thần tượng mới. Bồ Đào Nha rồi sẽ có những người hùng sân cỏ như mong ước của Ronaldo. Nhưng với những người yêu mến anh, Cristiano Ronaldo sẽ mãi là một, là riêng, là duy nhất.
Ảnh: Getty
Thịnh Joey, Thiết kế: Thành Vinh
