Năm 1980, một nông dân tên Dương ở Trung Quốc mang 2 thỏi vàng đến ngân hàng tại địa phương với mong muốn đổi thành tiền mặt. Tuy nhiên, nhân viên ngân hàng nhận thấy đây không phải vàng thông thường vì có chữ khắc, có dấu hiệu là di tích văn hóa mới khai quật.
Người này nghi ngờ ông Dương có liên quan đến một vụ trộm mộ vì có nhiều vụ việc tương tự xảy ra khi đó. Để không làm ông Dương nghi ngờ, anh nhân viên giả vờ đi cân vàng rồi lập tức báo cho giám đốc ngân hàng. Nhận được tin báo, giám đốc ngân hàng liên hệ với cảnh sát địa phương nhanh chóng đến bắt giữ cụ ông này ngay tại quầy giao dịch.
Ban đầu ông Dương cho biết đây là vật gia truyền, tuy nhiên không thể cung cấp chi tiết thông tin. Sau đó cụ ông mới khai nhận tìm thấy vàng trong lúc lên núi chặt củi.
Trước đó 2 tuần, ông đã phát hiện hang động nhỏ lộ ra sau trận lở đất. Hang động có dấu vết đào bới của con người, làm ông nghi ngờ bên trong có thể chứa báu vật. Ban đầu, ông Dương còn do dự vì sợ nguy hiểm. Tuy nhiên nghĩ đến việc tìm được kho báu có thể bán lấy tiền cho con trai lấy vợ, ông Dương liều mình đốt đuốc bước vào hang.
Bên trong hang khá nhỏ, nhìn qua không có đồ cổ hay bất kỳ vật giá trị nào. Đang thất vọng định quay ra, ông Dương vấp vào một vật cứng trên đất. Nhìn kỹ, đó là một thỏi kim loại ánh lên màu vàng sau khi cạo sạch lớp bùn đất bên ngoài. Chưa xác định thỏi kim loại này là gì, ông chỉ lấy 2 thỏi tương tự trong hang, bọc vải rồi nhanh chóng ra về.
Lão nông khoe với vợ “chiến lợi phẩm” tìm được. Vợ ông nhận thấy trên đó có chữ khắc, rất có thể là cổ vật mang ý nghĩa văn hoá và gợi ý ông nên nộp cho chính quyền địa phương để được thưởng. Tuy nhiên, ông Dương phản đối, cho rằng đây là cơ hội để gia đình trở nên giàu có. Hai cha con ông Dương quyết định mang chúng đến một tiệm vàng trong thị trấn để nhờ thẩm định.
Chủ tiệm xác nhận đây là vàng nhưng có độ tinh khiết không cao, lại có chữ khắc, nên có thể là đồ cổ. Biết chắc là vàng, hai cha con vui mừng trở về nhà, chờ đến khuya rồi lặng lẽ lên núi đào toàn bộ số vàng, cổ vật trong hang. Họ chất kho báu lên đến 100kg lên xe lừa, mang về cất giấu trong hầm nhà.
Gia đình ông Dương bắt đầu lo lắng về cách tiêu thụ số hiện vật. Vợ ông đề xuất nấu chảy vàng làm thành trang sức, nhưng lão nông bác bỏ vì không ai trong gia đình biết chế tác. Nếu mang đến tiệm vàng, chắc chắn họ sẽ bị nghi ngờ. Ông nảy ra ý tưởng mang vàng đến ngân hàng để đổi tiền mặt, vì từng thấy nhiều người từng làm như vậy trước đó.
Sau khi tiến hành thẩm định, chính quyền địa phương xác định đây là vàng từ thời nhà Minh (1398-1644) trong lịch sử Trung Quốc, đã bị chôn vùi hàng trăm năm. Số vàng này là di tích văn hóa có giá trị lịch sử quan trọng. Cả ông Dương và con trai có công trong việc phát hiện ra những cổ vật này, nhưng vì lòng tham nhất thời nên bị phạt hành chính vì hành vi chiếm đoạt.
Nếu ngay từ đầu ông Dương nộp số vàng cho chính quyền, gia đình ông có thể được thưởng một số tiền thưởng hậu hĩnh. Tuy nhiên, vì muốn làm giàu nhanh chóng, ông lại chọn cách vi phạm pháp luật Trung Quốc, dẫn đến mất trắng số vàng và chịu sự chỉ trích của dân làng.
Kim Linh (Theo Toutiao, 163)
