*Dưới đây là bài viết của tác giả họ Đặng trên nền tảng Sohu (Trung Quốc)
Hôm qua, tại cổng khu chung cư, tôi tình cờ gặp lại ông Vương – người hàng xóm cũ nhiều năm không gặp. Ông lặng lẽ đẩy một chiếc xe lăn, trên đó là một cụ ông tóc bạc trắng, thân hình gầy gò, ánh mắt trũng sâu vì bệnh tật. Phải mất vài giây tôi mới nhận ra đó là ông Trương, người từng theo đuổi con đường khởi nghiệp với niềm tin rằng chỉ có làm ăn, đầu tư mới giúp đồng tiền sinh sôi.
8 năm trước, cả hai cùng nhận 5 triệu NDT tiền đền bù giải tỏa. Nhưng từ hai lựa chọn khác nhau, cuộc đời họ đã rẽ sang 2 hướng hoàn toàn trái ngược.
2 quyết định, 2 số phận
Năm 2016, khu phố cũ nơi chúng tôi sinh sống nằm trong diện giải tỏa để xây dựng khu thương mại. Theo chính sách đền bù, ông Trương và ông Vương, mỗi người đều nhận được 5 triệu NDT. Với nhiều người, đây là khoản tiền cả đời cũng không dám nghĩ tới.
Ngay từ đầu, hai người này đã có quan điểm trái ngược. Ông Trương, khi ấy 50 tuổi, từng làm kinh doanh tự do, quen với nhịp sống buôn bán, luôn tin rằng “phú quý phải cầu trong mạo hiểm”. Ông khẳng định gửi tiền ngân hàng là cách làm thụ động và lãng phí cơ hội. Theo ông, chỉ có khởi nghiệp, đầu tư kinh doanh mới giúp tài sản sinh sôi nhanh chóng.
Trái lại, ông Vương – người từng làm thợ kỹ thuật trong nhà máy suốt mấy chục năm – lại lựa chọn con đường an toàn. Ông chia tiền gửi ngân hàng, mua các sản phẩm tài chính có độ rủi ro thấp, với mong muốn mỗi năm có dòng thu nhập ổn định để an hưởng tuổi già.
Hai người đã tranh luận nhiều lần, nhưng không ai thuyết phục được ai. Và rồi, mỗi người đều chọn bước đi trên con đường mình tin là đúng.
Từ năm 2017, ông Trương dồn phần lớn số tiền vào kinh doanh quần áo. Ông mở kho hàng, lập cửa hàng trực tuyến, sau đó tiếp tục thuê mặt bằng ở trung tâm thành phố để mở cửa hàng bán lẻ. Những năm đầu, doanh thu có tăng, nhưng lợi nhuận thực tế không cao do chi phí vận hành lớn.
Áp lực dòng tiền khiến ông Trương buộc phải tiếp tục đầu tư, vay mượn để duy trì hoạt động. Đến năm 2019, kinh tế chững lại, sức mua giảm, việc kinh doanh bắt đầu lao dốc. Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi dịch bệnh bùng phát vào đầu năm 2020. Cửa hàng của ông Trương buộc phải đóng cửa, hàng tồn kho không thể tiêu thụ, tổn thất ngày càng lớn.
Chỉ trong vài năm, gần như toàn bộ 5 triệu NDT của ông Trương đã “bốc hơi”. Không những không tạo ra lợi nhuận, ông còn rơi vào cảnh nợ nần. Nghiêm trọng hơn, việc làm việc quá sức trong thời gian dài khiến sức khỏe ông suy sụp nhanh chóng. Khi bệnh tật ập đến, ông buộc phải phụ thuộc vào sự chăm sóc của những người thân bên cạnh. Sau 8 năm, người từng tự tin tuyên bố sẽ “nhân đôi tài sản” giờ đây đã không còn khả năng tự lo cho bản thân.
Trong khi đó, nhờ đầu tư thận trọng, tài sản của ông Vương không những được bảo toàn mà còn tăng lên theo thời gian. Mỗi năm, ông có nguồn thu nhập ổn định từ tiền lãi và đầu tư, đủ để chi tiêu mà không phải lo nghĩ nhiều.
Tuy nhiên, sự đủ đầy về vật chất lại mang đến một vấn đề khác. Khi ông Vương có tiền, các mối quan hệ gia đình bắt đầu thay đổi. Con cái dần xem ông như chỗ dựa tài chính hơn là người thân cần được quan tâm. Những lần hỏi han, thăm nom thưa dần, thay vào đó là những lời nhờ vả, vay mượn.
Chính ông Vương cũng thừa nhận, điều khiến ông mệt mỏi nhất không phải là chuyện tiền bạc, mà là cảm giác nghi ngờ con người. Ông bắt đầu tự hỏi, liệu sự quan tâm của người khác dành cho mình là vì tình cảm hay vì tài sản.
Giữ tiền khó hơn kiếm tiền
Nhìn lại câu chuyện của 2 người hàng xóm, tôi mới thấm thía câu nói: “Giữ được tiền còn khó hơn kiếm tiền”. Kiếm tiền cần năng lực và cơ hội, nhưng giữ tiền đòi hỏi sự tỉnh táo, kỷ luật và hiểu rõ giới hạn của bản thân.
Ông Trương thất bại trong kinh doanh, nhưng không hoàn toàn là người thua cuộc. Bởi khi ông gục ngã, vẫn có người thân sẵn sàng ở bên. Ông Vương thành công trong việc gia tăng tài sản, nhưng cũng phải đối diện với những rắc rối không đáng có mà nó mang lại.
Hai câu chuyện trên không chỉ là bài học về tiền bạc, mà còn là lời nhắc nhở chúng ta về giá trị thật sự của tài sản. Tiền chỉ là công cụ. Điều quan trọng hơn là cách con người sử dụng nó, và những mối quan hệ mà họ xây dựng được trong suốt cuộc đời. Bởi sau cùng, thứ quý giá nhất không phải là bạn có bao nhiêu tiền, mà là khi gặp biến cố, có bao nhiêu người sẵn sàng cùng bạn vượt qua.
Ánh Lê (Theo Sohu)
