Cuộc đối đầu nghẹt thở tại Biển Đen
Trong thời gian gần đây, tình hình Biển Đen trở nên bất ổn sau khi Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) liên tiếp thực hiện các vụ tấn công bằng xuồng không người lái (USV) loại Sea Baby hiện đại hóa, nhằm vào hàng loạt tàu chở dầu của Nga. Ngày 28/11/2025, hai tàu chở dầu Kairos và Virat bị hư hại gần eo biển Bosphorus. Tàu Kairos, từng vận chuyển dầu Nga, bị hỏa hoạn trong phòng máy, buộc 25 thành viên thủy thủ đoàn phải sơ tán.
Cùng thời điểm, tàu Virat cũng bị tấn công và tiếp tục bị nhắm mục tiêu lần nữa vào sáng 29/11/2025. Các nguồn tin Ukraine cho rằng, những vụ việc này liên quan đến USV Sea Baby, mặc dù Kiev chưa chính thức xác nhận.
Ukraine đăng video tấn công tàu dầu nghi của Nga. Ảnh: Telegram
SBU từng tuyên bố, USV Sea Baby đã được sử dụng để tấn công thành công 11 tàu chiến Nga, bao gồm cả tàu hộ vệ và tàu ngầm, buộc Hải quân Nga phải chuyển căn cứ chính của Hạm đội Biển Đen từ Sevastopol đến Novorossiysk.
Cuối tháng 10/2025, một phiên bản nâng cấp của USV Sea Baby với tầm hoạt động lên đến 1.500km, tải trọng 2 tấn và sử dụng trí tuệ nhân tạo đã được ra mắt. Các chuyên gia tin rằng, chính những USV này đã được sử dụng trong loạt vụ tấn công cuối tháng 11/2025 và một vụ tấn công khác vào ngày 2/12/2025 nhằm vào tàu chở dầu MIDVOLGA-2 của Nga.
Đáp lại, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Moscow sẽ mở rộng phạm vi tấn công vào hạ tầng cảng và tàu thuyền của Ukraine, đồng thời xem xét các biện pháp trả đũa đối với các quốc gia hỗ trợ Kiev. Ông Putin cũng đề cập đến khả năng "cắt đứt Ukraine khỏi biển" như một phương án quyết liệt nhất.
Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự đều khẳng định, quân đội Nga hiện chưa đủ khả năng để cắt đứt đường biển của Ukraine. Kirill Mikhailov, nhà nghiên cứu quân sự, cho rằng để làm được điều đó, Nga cần phải kiểm soát hoàn toàn các vùng Kherson, Mykolaiv và Odessa, một quá trình có thể mất nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ.
Maksym Starchak, nhà nghiên cứu tại Đại học Queen's (Canada), nhận định rằng Nga có thể phong tỏa Ukraine bằng cách đóng cửa eo biển Kerch và bố trí tàu chiến gần Odessa. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh, Kiev có nhiều biện pháp đối phó.
Nga không thể tăng cường hoạt động quân sự ở Biển Đen nếu không có sự đồng ý của Thổ Nhĩ Kỳ, và Hạm đội Biển Đen của Nga trong khu vực đã bị suy yếu đáng kể. Tàu chiến Nga có thể bị tấn công bằng UAV, USV, tên lửa tầm xa hoặc pháo binh ven biển của Ukraine, và vùng biển quanh Odessa có thể bị rải thủy lôi.
Alexander Kovalenko, nhà quan sát quân sự và chính trị, cho biết các tàu thuộc Hạm đội Biển Đen sẽ ngần ngại rời căn cứ ra biển khơi vì nguy hiểm từ USV của đối phương. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng Nga có thể sử dụng USV, UAV, tên lửa và sức mạnh không quân để tập kích các tàu hướng đến Ukraine.
Nga tăng tốc phát triển USV
Trước năng lực ngày càng tinh vi của các drone Hải quân Ukraine - bao gồm cả USV mặt nước lẫn USV dưới nước - Hải quân Nga đang ráo riết phát triển các phương tiện mặt nước không người lái (USV), đồng thời xây dựng năng lực chống USV nhằm vô hiệu hóa mối đe dọa từ phía Ukraine.
Xuồng không người lái Sea Baby của Ukraine. Ảnh: Reuters.
Đầu tháng 1, một kênh Telegram thân Điện Kremlin chuyên theo dõi Bộ Quốc phòng Nga đã đăng tải đoạn video cho thấy một USV Sirius 82 của Nga được điều khiển từ xa, triển khai các quả mìn neo trên sông Dnipro, thuộc lãnh thổ Ukraine.
Trong bản cập nhật tình báo mới nhất về xung đột Ukraine, Bộ Quốc phòng Anh nhận định: “Hải quân Nga đang tìm cách phát triển cả năng lực USV và năng lực chống USV, nhằm thu hẹp khoảng cách với các khả năng tác chiến hải quân bất đối xứng thành công hơn của Ukraine".
Ngoài ra, Hải quân Nga cũng đang phát triển các USV hải quân khác. Đáng chú ý, vào tháng 8 năm ngoái, Nga đã sử dụng một hệ thống mặt nước không người lái để tấn công tàu trinh sát Simferopol của Hải quân Ukraine trên sông Danube. Cuộc tấn công này đã thành công và con tàu Ukraine bị đánh chìm - đánh dấu lần đầu tiên được ghi nhận Nga sử dụng USV mặt nước để tấn công một tàu chiến hoặc tàu hỗ trợ của Ukraine.
Điểm đặc biệt của vụ tấn công này nằm ở cách thức triển khai: quân đội Nga đã sử dụng đồng thời hai USV - một trên không và một trên mặt nước - cho thấy tiềm năng phối hợp tác chiến giữa các hệ thống không người lái.
Bộ Quốc phòng Anh đánh giá: “Việc nhắm mục tiêu vào tàu Simferopol được hỗ trợ bởi UAV trinh sát Orion bay phía trên, cho thấy mức độ phối hợp bước đầu giữa các hệ thống không người lái và ý đồ rõ ràng của Nga".
