Khách không thắt dây an toàn, tài xế có quyền từ chối chở để tránh bị phạt?

Hàng chục hành khách bị phạt vì không thắt dây an toàn trên ô tô

Mới đây cơ quan chức năng vừa lập biên bản đối với hàng chục hành khách về hành vi không thắt dây an toàn trên xe ô tô.

Cụ thể, theo báo Pháp luật TP.HCM, ngày 29/1, tin từ Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Đội CSGT số 6), Phòng 6, Cục CSGT, Bộ Công an cho biết đang tiếp tục huy động tối đa lực lượng, phương tiện, kiểm soát chặt chẽ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên các tuyến cao tốc, đặc biệt là lỗi hành khách không thắt dây an toàn.

Từ 6 đến 14 giờ ngày 28/1, Đội CSGT số 6 đã tiến hành kiểm soát 25 xe ô tô khách trên cao tốc TPHCM-Long Thành-Dầu Giây (đoạn qua xã Long Thành, tỉnh Đồng Nai) và cao tốc Vĩnh Hảo – Phan Thiết (đoạn qua xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng).

Qua đó, lập biên bản vi phạm hành chính đối với tám lái xe về hành vi “Chở người trên xe ô tô không thắt dây đai an toàn (tại các vị trí có trang bị dây đai an toàn) khi xe đang chạy”, mức phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Lập biên bản đối với 18 hành khách về hành vi “Không thắt dây đai an toàn (tại các vị trí có trang bị dây đai an toàn) khi xe đang chạy”, mức phạt từ 350.000 đến 400.000 đồng.

Trước đó, từ 14h đến 16h ngày 27/1, Đội CSGT số 6 đã tiến hành kiểm soát 25 xe ô tô khách, qua đó lập biên bản vi phạm hành chính đối với 5 phương tiện vi phạm trên các tuyến cao tốc Cam Lâm-Vĩnh Hảo (địa bàn Lâm Đồng); cao tốc TP.HCM-Long Thành-Dầu Giây (địa bàn Đồng Nai)…

Cụ thể lập biên bản đối với 5 lái xe về hành vi “Chở người trên xe ô tô không thắt dây đai an toàn (tại các vị trí có trang bị dây đai an toàn) khi xe đang chạy”, theo Điểm l, Khoản 3, Điều 6, Nghị định 168/2024, mức phạt từ 800 ngàn đồng đến 1 triệu đồng. Đặc biệt đã lập biên bản 15 hành khách về hành vi không thắt dây đai an toàn, xử phạt từ 350.000 đến 400.000 đồng.

Khách không thắt dây an toàn, ai sẽ bị phạt?

Thông tin nhiều hành khách bị thuộc diện xử phạt hành chính vì không thắt dây an toàn (tại vị trí có trang bị dây đai an toàn) trên xe khách, khiến nhiều người bất ngờ. Tuy nhiên, luật sư - ThS Hoàng Thị Hương Giang (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) khẳng định, đây không phải là quy định mới, mà là việc thực thi nghiêm các quy định đã được pháp luật xác lập rõ ràng, theo báo Sức khỏe & Đời sống.

“Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định rất cụ thể: cả người lái xe và người được chở trên xe ô tô đều có nghĩa vụ thắt dây đai an toàn tại những vị trí có trang bị. Nghĩa vụ này mang tính bắt buộc, không phân biệt là đi xe cá nhân hay xe khách”, luật sư Giang nhấn mạnh.

Luật sư Hương Giang cho rằng, việc xử phạt trực tiếp hành khách là phù hợp với tinh thần của pháp luật, nhằm chấm dứt quan niệm lâu nay rằng “đi xe khách thì không cần cài dây an toàn”. Thực tế, phần lớn các xe khách hiện nay, kể cả xe giường nằm, đều đã được trang bị dây đai an toàn theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

“Khi phương tiện đã có dây an toàn, thì người ngồi tại vị trí đó bắt buộc phải sử dụng. Không có ngoại lệ cho lý do ‘đi đường dài cho thoải mái’ hay ‘ngồi xe khách nên không cần thắt dây an toàn’”, luật sư Hương Giang phân tích.

Cũng theo luật sư Hương Giang, quy định xử phạt song song cả tài xế và hành khách nhằm đặt đúng trách nhiệm cho từng chủ thể tham gia giao thông. Tài xế có trách nhiệm nhắc nhở, hướng dẫn hành khách, trong khi bản thân mỗi hành khách phải tự ý thức bảo vệ an toàn cho chính mình.

“Thắt dây an toàn không chỉ để tránh bị xử phạt, mà quan trọng hơn là để giảm thiểu nguy cơ chấn thương, tử vong khi xảy ra tai nạn, đặc biệt trên các tuyến cao tốc có tốc độ lưu thông lớn”, luật sư Hương Giang nói.

Tài xế có quyền từ chối chở khách không chịu thắt dây an toàn?

Theo khoản 3 điều 6 Nghị định 168 năm 2024 đề ra hai mức phạt khác nhau dành cho người điều khiển xe ô tô và người được chở trên xe ô tô không thực hiện đúng việc thắt dây đai.

Đối với tài xế, mức phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng trong trường hợp tài xế chở người trên xe ô tô không thắt dây đai an toàn (tại vị trí có trang bị dây đai an toàn) khi xe đang chạy (điểm l). Mức phạt này cũng áp dụng khi bản thân tài xế không thắt dây đai an toàn khi điều khiển xe chạy trên đường (điểm k).

Đối với hành khách được chở trên xe ô tô không thắt dây đai an toàn (tại vị trí có trang bị dây đai an toàn) khi xe đang chạy thì mức phạt thấp hơn, từ 350.000 - 400.000 đồng (khoản 4 điều 6).

Theo báo Tuổi Trẻ, để không bị xử phạt về việc để hành khách không thắt dây đai an toàn tại vị trí có trang bị dây an toàn thì tài xế nhất định phải nhắc nhở, đề nghị hành khách thực hiện.

Nếu hành khách không chịu thắt dây an toàn thì tài xế có quyền không phục vụ (mời khách xuống hoặc không chạy xe). Khi thực hiện đúng, hành khách cũng không lo mình phải chịu phạt, tài xế cũng không bị phạt.

CSGT khuyến cáo, thắt dây an toàn không chỉ là chấp hành quy định của pháp luật mà còn là biện pháp bảo vệ tính mạng trực tiếp và hiệu quả nhất cho mỗi hành khách khi tham gia giao thông bằng ô tô. Thực tế đã chứng minh, trong nhiều vụ tai nạn giao thông, việc thắt dây an toàn giúp hạn chế đáng kể mức độ chấn thương, giảm nguy cơ tử vong và giảm thiệt hại về người.

Đặc biệt, khi phương tiện lưu thông trên các tuyến đường đèo, dốc, quanh co, nhiều khúc cua nguy hiểm hoặc trong điều kiện thời tiết xấu, nguy cơ xảy ra tai nạn luôn tiềm ẩn. Trong những tình huống này, dây an toàn chính là "lá chắn sinh mạng" giúp giữ cơ thể ổn định, tránh bị văng, va đập mạnh khi xảy ra sự cố.

Thực tế cho thấy, nếu hành khách đều chấp hành nghiêm việc thắt dây an toàn, thì trong không ít vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng vừa qua, số người bị thương vong có thể đã giảm đi rất nhiều. Việc này giúp hạn chế những mất mát đau lòng về tính mạng và hậu quả nặng nề cho gia đình và xã hội, theo báo Thanh Niên.