Gan là cơ quan giải độc và chuyển hóa quan trọng nhất, làm việc không ngừng để xử lý mọi chất độc mà cơ thể dung nạp. Tuy nhiên, giống như mọi cơ quan khác, lá gan cũng cần được giảm tải và phục hồi vào buổi tối, khi cơ thể chuyển sang chế độ nghỉ ngơi sinh lý.
Vì vậy, việc ăn uống không lành mạnh vào thời điểm nào trong ngày cũng hại gan nhưng sẽ càng đặc biệt nguy hại nếu dùng vào buổi tối. Bởi chúng buộc gan phải tăng cường làm việc trong thời gian nghỉ ngơi, làm gián đoạn quá trình tự sửa chữa, đẩy nhanh quá trình tích tụ mỡ, viêm nhiễm và suy yếu chức năng gan.
Để tự cứu lá gan, bạn cần cắt bỏ thói quen tiêu thụ 4 loại đồ uống sau đây vào buổi tối:
1. Đồ uống có cồn
Đồ uống có cồn, tiêu biểu như rượu bia là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan trên toàn thế giới. Khi bạn uống rượu bia vào buổi tối, gan buộc phải ưu tiên giải độc ngay lập tức. Trong quá trình này, rượu (Ethanol) được chuyển hóa thành chất độc Acetaldehyde, gây tổn thương trực tiếp và làm chết tế bào gan (Hepatocyte).
Việc kích hoạt quá trình giải độc căng thẳng này vào đêm khuya không chỉ làm gián đoạn giấc ngủ mà còn tăng cường tích tụ Acetaldehyde khi gan cần nghỉ ngơi, dẫn đến viêm gan do rượu cấp tính hoặc thúc đẩy nhanh quá trình gan nhiễm mỡ, xơ gan nếu diễn ra thường xuyên.
2. Nước ngọt có ga và đồ uống fructose cao
Các loại nước giải khát công nghiệp, nước ngọt có ga và nhiều loại nước trái cây đóng hộp chứa một lượng lớn đường Fructose cao và đường tinh luyện. Fructose được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Uống những loại nước này vào buổi tối, đặc biệt là sau bữa ăn, sẽ cung cấp một lượng lớn Fructose dư thừa. Gan sẽ phải làm việc cực kỳ vất vả để nhanh chóng chuyển hóa lượng đường này thành chất béo ngay trước khi bạn ngủ.
Sự tích tụ chất béo cấp tốc không do rượu này làm tăng nguy cơ phát triển Bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), rút ngắn thời gian phục hồi của gan và tạo điều kiện cho viêm nhiễm kéo dài.
3. Sữa lắc, sinh tố béo ngậy và đồ uống có kem
Những đồ uống có hương vị thơm ngon, béo ngậy như sữa lắc (milkshake), sinh tố pha thêm kem hoặc sữa đặc, thường chứa hàm lượng chất béo bão hòa và đường rất cao. Uống chúng vào buổi tối cung cấp một lượng lớn chất béo và calo mà cơ thể không kịp tiêu thụ.
Gan phải tăng cường xử lý lượng chất béo này trong khi tốc độ trao đổi chất đã chậm lại vào ban đêm. Điều này làm tăng gánh nặng chuyển hóa, thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ trong gan và làm giảm khả năng kiểm soát chất béo của gan, tạo ra môi trường thuận lợi cho sự hình thành các bệnh lý gan mạn tính.
4. Nước cà phê đậm đặc và nước tăng lực giàu Caffeine
Mặc dù Caffeine không gây độc trực tiếp như cồn, nhưng uống các loại nước cà phê đậm đặc hay nước tăng lực vào buổi tối gây hại cho gan thông qua cơ chế gián tiếp và trực tiếp. Cơ chế gián tiếp là gây rối loạn giấc ngủ và kích thích cơ thể giải phóng hormone căng thẳng (cortisol).
Sự mất ngủ và căng thẳng kéo dài ảnh hưởng tiêu cực đến chu kỳ phục hồi sinh lý của gan. Cơ chế trực tiếp là gan phải làm việc suốt đêm để chuyển hóa và loại bỏ Caffeine. Điều này khiến gan không có thời gian được nghỉ ngơi, duy trì hoạt động quá tải và làm chậm quá trình tự sửa chữa tế bào, đặc biệt nguy hiểm cho những người đã có tiền sử mắc bệnh gan.
Nguồn và ảnh: Sohu, Family Doctor
Ngọc Ái
