* Bài viết được đăng tải trên trang Sohu (Trung Quốc):
Tôi sinh ra ở một vùng quê. Ngày tôi còn nhỏ, hầu hết các gia đình trong làng, con cái học xong cấp 2 là nghỉ hẳn để đi làm thuê. Chẳng mấy ai muốn cho con học tiếp, thậm chí có người vừa rời ghế nhà trường là đã bắt đầu xem mắt, lấy chồng lập gia đình.
Duy chỉ có bố mẹ tôi là kiên trì nuôi ba chị em ăn học đến nơi đến chốn. Bố mẹ bảo, làm gì cũng không thể chỉ nhìn cái lợi trước mắt mà phải tính đường dài. Dù lúc đó chưa hiểu hết ý nghĩa, tôi vẫn ngoan ngoãn nghe lời.
Sau này khi tôi đỗ đại học, để có đủ tiền nộp học phí, bố mẹ đành phải bán đi con bò vốn là đầu cơ nghiệp của cả nhà. Lúc đó, tôi chỉ thầm hứa với lòng mình rằng: Sau khi học xong và đi làm, nhất định tôi sẽ kiếm tiền mua lại một con bò vàng thật to cho bố mẹ.
Nhìn lại hiện tại, không ít bạn trẻ bây giờ lại thật khác. Họ vừa thản nhiên tiêu những đồng tiền mồ hôi nước mắt của đấng sinh thành, lại vừa quay sang coi thường chính công việc mưu sinh vất vả đó.
01. Người bố, người mẹ "không quen biết"
Một lần đi dạo phố cùng cô bạn tên Vạn, bạn ấy kể cho tôi nghe một chuyện khiến tôi ngẩn người, cổ họng đắng ngắt, sống mũi cay xè. Trên đời sao lại có chuyện đau lòng đến thế?
Vạn kể, ngay cổng khu nhà bạn ấy có một gian hàng bán bánh quẩy ăn sáng. Chủ hàng là một người phụ nữ tầm hơn 40 tuổi (tạm gọi là chị Hiểu Linh). Mỗi ngày, chị đều phải thức dậy từ 3 giờ sáng để rán quẩy, hai bàn tay hằn đầy những vết sẹo chằng chịt do mỡ nóng bắn vào.
 |
| Ảnh minh họa (Ảnh: QQ) |
Chồng chị làm thợ xây trên công trường. Hai vợ chồng chắt chiu từng đồng, chịu thương chịu khó để đưa cô con gái vào học tại một trường trung học quốc tế có tiếng trong vùng.
Chưa bàn đến tiền học phí đắt đỏ, chỉ riêng tiền đồng phục đã hơn 2.000 Nhân dân tệ một bộ, mà mỗi năm ít nhất phải mua hai bộ.
Có lần trường con gái tổ chức hội thao và mời phụ huynh đến tham dự. Chị Hiểu Linh cũng đến. Chị cẩn thận khoác lên mình chiếc áo dường như là sạch sẽ nhất, tóc tai cũng dậy từ sớm gội rửa rồi chải chuốt gọn gàng.
Thế nhưng, vừa bước tới mép sân vận động, chị nghe thấy tiếng một học sinh reo lên: "Ơ, ai đằng kia kìa!". Chị Hiểu Linh nhìn theo hướng tiếng nói thì thấy cô bạn bên cạnh quay đầu lại, đó chính là con gái chị. Nhưng đứa trẻ ngay lập tức ngoảnh mặt đi, nhỏ giọng đáp lại một câu: "Tớ không biết".
Chị Hiểu Linh đứng khựng lại tại chỗ, không bước tiếp nữa rồi lặng lẽ đi về nhà. Đến tối, cô con gái về nhà làm ầm ĩ một trận, gắt gỏng bảo từ nay về sau mẹ đừng đến trường nữa làm nó xấu hổ với bạn bè.
Vạn than thở, bọn trẻ bây giờ thật chẳng biết nói sao, đến cả bố mẹ đẻ ra mình mà cũng không chịu nhận, nghĩ mà thấy đáng sợ.
Tôi nghe xong mà lặng người đi, chẳng biết phải nói gì. Trong lòng chỉ thấy nhói đau, sống mũi cay xè. Nếu con tôi mà đối xử với tôi như vậy, chắc tôi sẽ còn đau đớn hơn chị Hiểu Linh rất nhiều. Rốt cuộc bọn trẻ thời nay làm sao vậy?
02. Những người nâng bước thầm lặng
Có biết bao người làm cha, làm mẹ vô cùng bình dị. Họ có thể không có một công việc sang trọng, không có vị thế xã hội lấp lánh, nhưng trên hành trình trưởng thành của con, họ luôn dốc hết sức mình để làm bệ phóng cho con tiến về phía trước.
Chị Hiểu Linh thức dậy lúc 3 giờ sáng làm quẩy không phải vì chị yêu thích công việc nhọc nhằn này, mà vì chị hiểu rằng con mình muốn học ở một ngôi trường tốt hơn, muốn có nhiều cơ hội hơn trong tương lai.
Những vết sẹo trên tay chị là bằng chứng của những giọt mồ hôi mưu sinh, cũng là minh chứng cho tình yêu thương vô bờ bến của một người mẹ.
Thế nhưng, tại sao đứa trẻ lại cảm thấy xấu hổ?
Tôi thử đặt mình vào vị trí của cô bé để suy ngẫm. Có lẽ con gái chị Hiểu Linh không thực sự ghét bỏ cha mẹ, mà cô bé đang ở trong một giai đoạn tâm lý đặc biệt — tuổi dậy thì.
Nhà tâm lý học Erik Erikson từng chỉ ra rằng, một trong những nhiệm vụ phát triển quan trọng nhất ở lứa tuổi thanh thiếu niên là hình thành bản dạng cá nhân. Ở độ tuổi này, các em đặc biệt nhạy cảm với ánh nhìn của người khác và khao khát được hòa nhập vào nhóm bạn cùng lứa.
Vì vậy, một số đứa trẻ bắt đầu để ý, so sánh về hoàn cảnh gia đình, nghề nghiệp của cha mẹ hay chuyện ăn mặc. Con gái chị Hiểu Linh học trường quốc tế, xung quanh toàn bạn bè gia đình khá giả hoặc giàu có, nên tâm lý tự nhiên không muốn người khác nhìn thấy cha mẹ mình ăn mặc lam lũ. Thậm chí cô bé còn nảy sinh suy nghĩ ích kỷ: "Mẹ làm con mất mặt".
Xét về tâm lý lứa tuổi thì có thể mường tượng được, nhưng xét về đạo lý thì hoàn toàn không thể đồng tình.
Bởi lẽ, một người mẹ dậy từ 3 giờ sáng nhào bột rán bánh và một người cha ngồi làm việc trong văn phòng máy lạnh, về bản chất chẳng hề có sự cao thấp hay sang hèn. Họ đều đang nỗ lực hết mình vì gia đình theo những cách riêng, chẳng phải sao?
Có người dùng tri thức để đổi thay số phận, có người dùng sức lao động chân chính để nuôi sống gia đình, tất cả đều vô cùng cao quý và đáng được tôn trọng.
03. Đừng để con chỉ biết thụ hưởng mà quên mất lòng biết ơn
Chị Vương bán hoa quả dưới nhà cũng từng tâm sự với tôi chuyện gia đình chị, làm tôi trăn trở mãi. Chị Vương kể, hai vợ chồng chị ngày nào cũng phải dậy từ 2 - 3 giờ sáng đi cất hàng, tối đến tận 8 - 9 giờ mới xong việc, tất cả cũng chỉ vì muốn lo cho con trai có điều kiện học hành tốt nhất ở thành phố.
Hồi nhỏ con trai chị rất ngoan, hay thủ thỉ: "Sau này con lớn lên kiếm được tiền, bố mẹ sẽ không phải vất vả thế này nữa".
Nhưng từ khi lên cấp 3, cậu bé bắt đầu đổi tính đổi nết. Cuối tuần được nghỉ cũng chẳng muốn về nhà, chê cơm nhà nấu không ngon. Mỗi lần chị đi xe ba bánh ra đón, cậu đều tỏ thái độ khó chịu vì thấy ngượng với bạn bè.
Thế nên về sau, mỗi tháng cậu chỉ về nhà một lần và tự đi xe bus.
Có lần, con trai còn nói với chị: "Mẹ đừng bắt con ra cửa hàng phụ việc nữa, bạn con nhìn thấy thì mất mặt lắm".
Chị Vương nghẹn ngào bảo tôi, chẳng biết đứa trẻ này bị làm sao nữa. Bao nhiêu năm nỗ lực vất vả, tự nhiên chị thấy mọi cố gắng của mình dường như trở nên vô nghĩa.
Trong các nghiên cứu về tâm lý học tích cực, nhà tâm lý học Martin Seligman đã chỉ ra rằng, lòng biết ơn là một phẩm chất tâm lý quan trọng, giúp con người nhận ra những điều tốt đẹp trong cuộc sống và gia tăng cảm giác hạnh phúc.
Tuy nhiên, lòng biết ơn không phải là bản năng sinh ra đã có, cũng không phải cứ lớn lên là tự nhiên sẽ sở hữu. Nó cần được vun đắp và giáo dục từng chút một từ trong gia đình.
Trước hết, hãy để con cùng tham gia làm việc nhà.
Một đứa trẻ chưa từng rửa bát, chưa từng dọn dẹp phòng ngủ sẽ rất khó hiểu được rằng, để có một bữa cơm nóng hổi cần bao nhiêu khâu chuẩn bị, để có một bộ quần áo sạch sẽ cần bao nhiêu công sức.
Rất có thể đứa trẻ đó sẽ thản nhiên nghĩ rằng nồi chảo tự biết nấu thức ăn, nồi cơm điện tự biết nấu cơm, còn việc giặt giũ thì cứ vứt hết vào máy giặt là xong chuyện.
Thứ hai, hãy để con nhìn thấy thực tế của cuộc sống.
Dù hoàn cảnh gia đình chỉ ở mức bình thường, cha mẹ vẫn có thể dành cho con những điều tốt nhất trong khả năng, nhưng đồng thời phải cho con biết những điều đó từ đâu mà có.
Hãy đưa con đến nơi cha mẹ làm việc, để con tận mắt thấy rằng bố mẹ đi sớm về khuya không phải để vui chơi giải trí, mà là đang đổ mồ hôi nước mắt để lo cho mái ấm gia đình.
Tất nhiên, mục đích của việc này không phải để tạo áp lực hay gánh nặng tâm lý cho con, mà là giúp con nhìn nhận cuộc sống đúng với bản chất vốn có. Tiền không tự nhiên rơi xuống, cơm cháo không tự nhiên có sẵn, đằng sau mỗi sự đầy đủ đều là sự đánh đổi bằng lao động vất vả.
Lời nhắn gửi:
Một người nếu không có lòng biết ơn thì dù có sở hữu nhiều đến đâu cũng khó lòng cảm nhận được hạnh phúc trọn vẹn. Con yêu, con không nhất thiết phải trở thành một người cực kỳ xuất sắc, nhưng con nhất định phải là một người biết sống ghi ơn, bởi vì cha mẹ mong con được hạnh phúc!
Thanh Hương
