Màn hình của anh chàng streamer k0lixx được cài đặt một cách lạ lùng với ba luồng khác biệt: một là tựa game anh đang chơi mang tên Counter-Strike 2 (CS2), một webcam quay cận mặt anh ta, và một camera theo dõi quầy thanh toán cách chỗ đặt PC vài bước chân.
Ván đấu của anh bước vào hồi căng thẳng, khi C4 đã được đặt và hỏa lực của đội anh kém đáng kể so với đối thủ. Đúng vào giây phút căng thẳng này, khách hàng bỗng xuất hiện, tiếp cận quầy thanh toán. Những gì anh chàng làm sau đó khiến cả internet phải trầm trồ, và những gì anh ta làm được khiến anh streamer nhảy múa trong vui sướng.
Pha xử lý của streamer k0lixx đang viral khắp internet - Video: k0lixx.
Chúng ta đã hình dung ra hai kịch bản quen thuộc: hoặc anh ta để khách phải đứng đợi, hoặc anh ta buông chuột và chấp nhận số phận. Quyết định của streamer đã khiến đoạn video trên lan khắp internet: anh ngồi vào góc tường cho an toàn, ra tiếp khách, rồi quay lại và lập tức triệt hạ hai đối thủ, giành chiến thắng
Người xem có lẽ chờ một trong hai kịch bản quen thuộc: hoặc anh để khách đứng đợi, hoặc anh buông chuột và chấp nhận thua trận. Anh chọn cách thứ ba. Theo đoạn clip được chia sẻ rộng rãi, anh đưa nhân vật vào một góc khuất, đứng dậy đi giao hàng cho khách, rồi quay lại ghế, hạ liên tiếp hai đối thủ và giành chiến thắng. Pha xử lý của anh chàng streamer nhanh chóng lan khắp internet.
Người ta cười vì tình huống quá đỗi hài hước. Thế nhưng nếu xem chậm lại, có thể thấy anh xử lý mọi việc rành mạch đến lạ: chơi ra chơi, làm ra làm, biết thứ tự ưu tiên của các tác vụ và không cố ôm hai việc cùng lúc. Đưa ra quyết định một cách quyết đoán, rời đi và trở lại, là một chuỗi những hành động đáng để một đấng nam nhi học hỏi.
Một quyết định dứt khoát
Khoảnh khắc đáng nhìn kỹ đầu tiên diễn ra trước cả khi anh rời ghế. Khi khách xuất hiện, anh gần như không chần chừ, cũng chẳng tranh thủ "chơi nốt pha này" mà bắt khách đợi. Anh ưu tiên công việc trước, và cách sắp xếp diễn ra tự nhiên đến mức chúng ta tưởng như tình huống đã được lập trình sẵn.
Đó cũng là điều phân biệt một người đàn ông trưởng thành với một người … lớn tuổi. Anh vẫn giữ đam mê, vẫn livestream, vẫn chơi hết mình, nhưng anh biết rõ đam mê ấy đứng ở vị trí ưu tiên nào. Sở thích vẫn tồn tại, nhưng phải biết xếp hàng.
Giữa phiên livestream, anh chàng phải AFK để đi tiếp khách - GIF cắt từ clip.
Chơi game giờ đây cũng hiếm khi còn là chuyện riêng của tuổi thiếu niên. Theo số liệu của Newzoo, thị trường game Việt Nam dự kiến có 54,6 triệu người chơi vào cuối năm 2024, trong khi thời lượng trung bình mỗi phiên chơi game trên di động của người Việt tăng từ khoảng 28 phút năm 2024 lên gần 33 phút trong quý 1 năm 2026. Trong số ấy có không ít người đàn ông đã đi làm, có trách nhiệm và vẫn muốn giữ cho mình một khoảng trời riêng.
Hình ảnh này vốn rất quen ở Việt Nam: anh shipper tranh thủ làm một ván game trong lúc chờ đơn, có đơn là tắt máy lên xe; ông bố đang xem dở trận bóng, nghe con gọi liền đứng dậy. Đàn ông Việt vẫn thường nghe lời khuyên rằng muốn chín chắn thì phải bỏ game. Câu chuyện trong kho hàng gợi ra một hướng khác: điều người ta cần là một thứ tự rõ ràng, để mỗi lần phải chọn, họ chọn nhanh và chọn nhẹ lòng.
Một pha “buông chuột” có tính toán
Một chi tiết rất dễ bị bỏ qua: trước khi đứng dậy, anh đưa nhân vật vào một vị trí an toàn. Anh đưa ra một quyết định tối ưu nhất trong hoàn cảnh này, sử dụng một vài giây đồng hồ ngắn ngủi để đưa nhân vật của mình vào góc khuất, chứ không bỏ chuột trong hoảng loạn để vội chạy đi tiếp khách. Khi rời đi, anh biết rõ mình sẽ cần làm gì khi nhập cuộc trở lại.
Giới nghiên cứu có tên gọi cho hành động tưởng như rất bản năng này. Năm 2009, Giáo sư Sophie Leroy, Đại học Washington Bothell (Mỹ), đặt ra khái niệm "tàn dư chú ý" (attention residue): khi chuyển từ việc này sang việc khác, một phần sự chú ý thường vẫn bám lại ở việc cũ.
Giáo sư Sophie Leroy, tác giả nghiên cứu về khái niệm "tàn dư chú ý" - Ảnh: Đại học Washington.
Theo bà, tàn dư ấy dễ xuất hiện khi ta để việc dang dở, bị cắt ngang, hoặc lo rằng lúc quay lại sẽ phải làm việc trong vội vã. Một nghiên cứu khác của Leroy cho thấy "kế hoạch sẵn sàng quay lại" (ready-to-resume plan) giúp giảm bớt những tác động tiêu cực đó. Hành động đưa nhân vật núp vào góc chính là một bản kế hoạch đã được streamer k0lixx tính toán chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi.
Và một màn trở lại huy hoàng
Rồi anh ngồi xuống, liên tiếp hạ gục hai đối thủ để khép lại ván đấu và giành chiến thắng.
Đây có lẽ là nhịp khó hơn cả. Nhiều người quay lại bàn làm việc sau một cuộc điện thoại mà đầu óc vẫn còn ở cuộc gọi, mắt nhìn màn hình nhưng tâm trí lẩn quẩn ở việc vừa xong. Theo Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), nhà tâm lý học David Meyer cho rằng ngay cả những khoảng khựng ngắn khi chuyển đổi giữa các việc cũng có thể tiêu tốn tới 40% thời gian làm việc hiệu quả, nhất là với những việc phức tạp hoặc còn lạ lẫm.
Nhìn rộng ra ngoài màn hình, rất nhiều người đàn ông vẫn đang có mặt như thể vắng mặt: ngồi họp mà tay nhắn tin, ăn cơm cùng vợ con mà đầu óc vẫn lo lắng với deadline mới nhận, đi chơi với con mà không thể ngừng kiểm tra email. Làm hai việc cùng lúc thường đồng nghĩa với làm mỗi việc được một nửa. Về đến nhà mà cất được chiếc điện thoại công việc khỏi bàn ăn, đi chơi với con thì thật sự chơi với con, đó là sự toàn tâm mà người thân của nhiều người đàn ông hiếm khi được tận hưởng một cách trọn vẹn.
Đoạn clip rồi sẽ bị thay thế bởi những đoạn clip khác, như cách mạng xã hội vẫn vận hành. Ba nhịp chọn, rời và trở lại thì còn dùng được lâu: biết điều gì cần làm trước, rời đi khi mọi thứ đã nằm yên ở chỗ an toàn, và khi quay lại thì mang theo toàn bộ sự tập trung của mình. Người đàn ông trong góc kho hàng hôm ấy giữ được cả công việc lẫn niềm vui riêng, bởi anh biết sắp xếp chúng theo đúng thứ tự.
Đinh
