Từ lâu, giới sành cà phê luôn cầu kỳ trong việc lựa chọn hạt, căn chỉnh nhiệt độ nước hay độ mịn khi xay để tìm kiếm hương vị hoàn hảo.
Tuy nhiên, một nghiên cứu đột phá vừa được công bố trên tạp chí học thuật quốc tế Multisensory Research vào ngày 3 tháng 6 đã chỉ ra rằng, hương vị của một ly cà phê đôi khi không chỉ quyết định bởi những gì nằm bên trong, mà còn phụ thuộc vào chính thứ đang bao bọc lấy nó.
Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Chuo (Nhật Bản), dưới sự dẫn dắt của giáo sư tâm lý học nhận thức Atsunori Ariga, đã chứng minh được mối liên hệ kỳ diệu giữa xúc giác của bàn tay và vị giác của con người. Cụ thể, cảm giác khi bạn cầm một chiếc cốc có thể làm thay đổi hoàn toàn độ chua của cà phê mà bạn cảm nhận được.
Trước đây, giới khoa học đã biết màu sắc, hình dáng hay chất liệu của ly tách có tác động đến trải nghiệm thưởng thức đồ uống. Dù vậy, vai trò độc lập của xúc giác từ bàn tay vẫn là một ẩn số, bởi các thí nghiệm trước đó chưa thể bóc tách được sự can thiệp của thị giác và cảm giác khi môi chạm vào thành cốc.
Để giải mã bí ẩn này, các nhà khoa học Nhật Bản đã thiết kế một thí nghiệm vô cùng nghiêm ngặt. Họ chuẩn bị hai loại bao quấn cốc (cup sleeve) có kết cấu hoàn toàn đối lập: một loại thô ráp được làm từ giấy nhám và một loại mịn màng làm từ giấy kraft thông thường.
Cả hai được quấn quanh các ly cà phê đen nóng ở nhiệt độ chuẩn mực 68 độ C. Tổng cộng 92 tình nguyện viên đã tham gia thử nghiệm trong trạng thái bịt mắt hoàn toàn để loại bỏ yếu tố nhìn.
Kết quả thu được khiến nhiều người bất ngờ. Những người được cho chạm tay vào bao quấn nhám trước, sau đó chuyển sang cầm bao quấn mịn ở ly thứ hai, đều đồng loạt khẳng định ly cà phê sau ít chua hơn hẳn. Ngược lại, nhóm tình nguyện viên trải nghiệm theo thứ tự ngược lại - từ mịn đến nhám - lại không nhận thấy bất kỳ sự sụt giảm nào về độ chua.
Giải mã hiện tượng tâm lý nhận thức này, nhóm nghiên cứu cho biết trong não bộ con người luôn tồn tại các mối liên kết vô hình giữa các giác quan. Kết cấu thô ráp luôn được tâm trí tự động liên tưởng đến "vị chua mạnh", trong khi bề mặt mịn màng lại gợi nhớ về "vị chua dịu".
Khi một người chuyển từ việc cầm bao quấn nhám sang bao quấn mịn, sự liên tưởng về vị chua dịu xuất hiện. Kết hợp với cơ chế "thích ứng vị giác" tự nhiên của cơ thể - hiện tượng vị chua giảm dần khi nếm cùng một loại đồ uống liên tục - sự cộng hưởng này khiến ly cà phê thứ hai có vị thanh nhẹ và dễ uống hơn hẳn.
Ngược lại, việc chạm vào bề mặt nhám ở lần thứ hai đã kích hoạt sự liên tưởng về vị chua mạnh, trực tiếp triệt tiêu đi hiệu ứng thích ứng của vị giác và giữ nguyên cảm giác chua gắt ban đầu.
"Phát hiện này mở ra một hướng đi hoàn toàn mới cho ngành công nghiệp đồ uống và trải nghiệm khách hàng", Giáo sư Atsunori Ariga hào hứng chia sẻ. Thay vì thay đổi công thức hạt hay cách pha chế phức tạp, các quán cà phê giờ đây có thể tùy biến kết cấu của chiếc cốc hoặc bao quấn đi kèm để làm nổi bật hoặc tiết chế các tầng hương vị theo sở thích cá nhân của từng khách hàng.
Đặc biệt, nghiên cứu này còn mang một thông điệp ý nghĩa về môi trường. Việc hiểu được thói quen sử dụng một chiếc cốc hay bao quấn cố định có thể định hình hương vị đồ uống theo ý muốn sẽ trở thành động lực to lớn khuyến khích người tiêu dùng tự mang theo bình giữ nhiệt hoặc phụ kiện cá nhân khi đi mua cà phê. Đây vừa là cách để cá nhân hóa gu thưởng thức, vừa là hành động thiết thực thúc đẩy lối sống xanh, giảm thiểu rác thải nhựa và giấy ra môi trường.
Tham khảo: Mainichi
Đức Khương
