'Đảo ngược hoàn toàn!': Đổi dầu giá rẻ lấy cứu cánh kinh tế, Nga dần ở thế ‘cửa dưới’ với Trung Quốc

Tờ Business Insider (Mỹ) đưa tin, điều tưởng chừng như là cứu cánh ngày hôm nay có thể khiến Moscow bị ràng buộc vào vai trò đối tác kinh tế cấp dưới của Bắc Kinh trong dài hạn. Theo một báo cáo được tổ chức nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương có trụ sở tại Washington công bố hôm 12/12, Nga hiện đang phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc về các mặt hàng sản xuất chủ chốt và nguyên liệu đầu vào tiên tiến vốn bị phong tỏa bởi các lệnh trừng phạt của phương Tây.

 

 

"Về mặt kinh tế và chính trị, mối quan hệ của Nga với Trung Quốc vừa mang tính bất đối xứng sâu sắc vừa cùng có lợi," Elina Ribakova - nhà nghiên cứu cao cấp không thường trú tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (Mỹ) - và Lucas Risinger - nhà phân tích kinh tế và nhà nghiên cứu không thường trú tại Viện Kinh tế Kyiv (Ukraine), tác giả của báo cáo - viết.

 

Theo các tác giả, Trung Quốc mua dầu Nga với giá chiết khấu, khối lượng đủ để bù đắp cho việc Moscow mất đi khách hàng châu Âu; đồng thời, Nga mua máy móc, xe cộ và thiết bị điện tử từ gã khổng lồ Đông Á giữa lúc Moscow bị phương Tây tẩy chay và trừng phạt.

 

Các nhà phân tích cho biết "đây là một sự đảo ngược hoàn toàn" trong mối quan hệ so với những năm 2000, khi Nga xuất khẩu hàng hóa có giá trị gia tăng cao hơn sang Trung Quốc.

 

Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2/2022, Điện Kremlin đã đưa nền kinh tế nước này vào tình trạng thời chiến. Chi tiêu quốc phòng và chính phủ mạnh mẽ giúp duy trì sức mạnh kinh tế Nga, bất chấp các lệnh trừng phạt và hạn chế xuất khẩu.

 

Nhưng những rạn nứt đang xuất hiện khi doanh thu xuất khẩu năng lượng của Nga giảm mạnh trong bối cảnh giá dầu thấp. Nhu cầu tiêu dùng cũng suy yếu trong bối cảnh lạm phát vẫn cao tại nước này.

 

 

Theo báo cáo của Hội đồng Đại Tây Dương, hàng Trung Quốc hiện chiếm phần lớn trong hàng hóa nhập khẩu của Nga, và phần lớn giao dịch thương mại của Nga với Trung Quốc được thanh toán bằng đồng nhân dân tệ.

 

Năm 2023, Nga trở thành nhà cung cấp dầu thô hàng đầu cho Trung Quốc, nhưng chỉ chiếm 1/5 lượng nhập khẩu dầu mỏ của Trung Quốc. Trong khi đó, doanh thu từ dầu khí chiếm tỷ lệ đáng kể 1/3 trong ngân sách của Nga.

 

 

Trung Quốc rõ ràng cần khách hàng toàn cầu cho ngành công nghiệp sản xuất khổng lồ của mình, và Nga đã trở thành một trong số đó. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định rằng lợi ích thu được "quan trọng hơn nhiều đối với Nga khi so sánh với Trung Quốc", vì Bắc Kinh không phụ thuộc vào Moscow như cách châu Âu từng phụ thuộc vào năng lượng của Nga.

 

Hơn nữa, "xét về kinh tế, Trung Quốc không phải là đối tác thương mại tốt hơn cho Nga khi so sánh với Liên minh châu Âu. Trung Quốc mua dầu khí với giá thấp hơn, đầu tư vào Nga ít hơn nhiều, và sản phẩm của Trung Quốc thường thua kém về mặt công nghệ", họ nói thêm.

 

Theo các tác giả của báo cáo, mối quan hệ không cân bằng này mang lại cho Bắc Kinh đòn bẩy đáng kể trong các cuộc đàm phán và giao dịch. Trung Quốc mua dầu của Nga với giá chiết khấu rất lớn, vì biết rằng các lựa chọn thay thế của Moscow rất hạn chế.

 

Các nhà phân tích nhận định, mặc dù Moscow chưa trở thành “chư hầu” của Bắc Kinh, nhưng Nga chắc chắn là "cửa dưới" trong quan hệ "đối tác không giới hạn".