Không nợ nần là một trong những trạng thái lý tưởng nhất của cuộc sống. Tuy nhiên, không phải lúc nào chúng ta cũng làm được việc đó, và chẳng phải cứ nợ là xấu. Có khi là nợ mua nhà, mua xe, hay các tài sản lớn; có khi lại là những khoản nợ vì phát sinh chuyện đột xuất trong lúc tiền tiết kiệm, dự phòng không đủ. Tất cả đều là chuyện dễ hiểu.
Tuy nhiên, nếu để nợ phát sinh ngoài khả năng trả, mà lại toàn là nợ tiêu dùng, tình hình sẽ rất khác. Mới đây trong một cộng đồng chia sẻ kinh nghiệm quản lý tài chính, một bạn trẻ cũng trải lòng về tình cảnh tương tự. Hiện, bạn đang thất nghiệp, đi làm thời vụ kiếm được 380 nghìn/ngày nhưng tổng nợ tín dụng hiện tại đã lên tới con số 99 triệu.
Trong phần bình luận của bài đăng, nhiều người chỉ biết thở dài. Vay nhanh không xấu, vay tiêu dùng cũng chẳng sai nhưng có tới 6 khoản nợ như vậy cùng 1 thời điểm, chứng tỏ khả năng kiểm soát chi tiêu không ổn, khó mà đổ lỗi cho ngoại cảnh được.
“Không biết khuyên gì, nhưng không có tiền thì bớt mua sắm chi tiêu lại em ơi. Nợ lắt nhắt 3-4 triệu, lại toàn vay nhanh với ví trả sau thế kia thì chứng tỏ mức sống vượt xa khả năng rồi. Đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh hay việc phát sinh đột xuất, nếu đột xuất thì cùng lắm 1-2 khoản nợ vay nhanh thôi chứ” - Một người thẳng thắn.
“Thế này là dính bẫy tài chính rồi, giờ chỉ có nhờ người thân hoặc vay được bạn bè 0 lãi suất để quy nợ về 1 mối rồi làm trả dần. Chứ 6 khoản kia trả đúng hạn lãi đã không thấp rồi, vì vay nhanh không tài sản đảm bảo, mà còn trả chậm nữa thì lãi mẹ sinh lãi con không biết bao giờ mới dứt điểm được” - Một người thở dài.
“Lúc vay chẳng lẽ không lường trước lúc thất nghiệp, giảm thu nhập hay sao nhỉ? Trả chậm dưới 10 ngày thì họ sẽ gọi nhắc bạn, còn quá 10 ngày vẫn chưa trả thì chắc chắn sẽ gọi người thân hoặc số điện thoại bạn cung cấp trong lúc làm hồ sơ vay ấy, chẳng tránh được đâu” - Một người chia sẻ.
Thấy được gì từ tình cảnh của bạn trẻ này?
1. Đừng lạm dụng các khoản vay tiêu dùng
Các khoản vay tiêu dùng vốn không phải là điều xấu. Chúng có thể giúp bạn giải quyết nhu cầu tài chính ngắn hạn. Tuy nhiên, vấn đề bắt đầu xuất hiện khi những khoản vay nhỏ cứ nối tiếp nhau.
Mỗi khoản chỉ vài triệu đồng nên cảm giác "không đáng bao nhiêu", nhưng cộng dồn lại có thể trở thành một gánh nặng rất lớn. Đến lúc đó, tiền lương hàng tháng không còn dùng để phục vụ cuộc sống mà chủ yếu để xoay vòng trả nợ. Vì vậy, trước khi bấm nút vay, nên tự hỏi: Nếu không vay thì có cách nào để xoay xở không? Có nhất thiết phải giải quyết nhu cầu tài chính đó ngay bây giờ, hay có thể đợi đến khi bản thân tự tiết kiệm đủ tiền?
Chỉ một vài câu hỏi đơn giản như vậy cũng có thể giúp bạn tránh được nhiều quyết định bốc đồng.
2. Khi vay, phải tính trước cả việc nếu thất nghiệp thì tiền đâu trả nợ?
Không ai muốn bản thân rơi vào tình cảnh thất nghiệp hoặc thu nhập giảm, nhất là khi đang có nợ nhưng đây lại là kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra. Thế nên trước khi vay tiền, đừng chỉ nhìn vào mức thu nhập hiện tại mà hãy thử tính thêm một tình huống xấu hơn.
Nếu tháng sau bị cắt thưởng, giảm lương hoặc mất việc, mình có tiền trả nợ hay không?
Nếu câu trả lời đều là "không", bạn nên cân nhắc lại việc vay tiền hoặc giảm số tiền vay xuống. Chuẩn bị cho tình huống xấu không phải là bi quan, mà là cách để một biến cố bất ngờ không nhanh chóng biến thành khủng hoảng tài chính.
3. Đừng sống cao hơn mức thu nhập của bản thân
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người rơi vào vòng xoáy nợ là cố duy trì mức sống vượt quá khả năng tài chính. Thu nhập chỉ đủ chi tiêu cơ bản nhưng vẫn muốn đổi điện thoại mới, mua sắm liên tục, đi ăn uống hay du lịch bằng tiền vay. Ban đầu, mọi thứ có vẻ vẫn ổn vì mỗi tháng chỉ trả một khoản nhỏ. Thế nhưng khi nhiều khoản trả góp xuất hiện cùng lúc, áp lực bắt đầu chồng chất.
Nếu cứ cố nâng cấp cuộc sống bằng tiền đi vay, bạn rất dễ rơi vào cảnh thu nhập vừa về tài khoản đã phải dùng để trả những khoản chi của quá khứ, trong khi hiện tại vẫn tiếp tục thiếu trước hụt sau.
Ngọc Linh
