Điểm trùng hợp giữa drone Nga và Ukraine
Những chuyến thăm tới các nhà máy ở miền nam Trung Quốc của Oleksandr Yakovenko, sáng lập TAF Industries - hiện là một trong những nhà sản xuất drone lớn nhất của Ukraine, luôn được lên kế hoạch cho giờ đến và giờ đi kỹ càng đến từng phút, từng giây.
Đôi khi họ yêu cầu ông chờ ở gần đó một lúc, hoặc đưa ông đi qua những cửa phụ, hành lang dịch vụ, hay vào các phòng họp trống.
Drone giờ đây nổi lên như một loại vũ khí mang tính quyết định và phát triển nhanh nhất trong cuộc chiến giữa hai nước, nguyên nhân gây ra 3/4 số thương vong gần đây.
Cả Nga và Ukraine đều đã đẩy mạnh xây dựng năng lực sản xuất trong nước, chủ yếu sử dụng linh kiện của Trung Quốc. Kết quả là quân đội hai bên hiện phụ thuộc vào cùng một hệ thống nhà cung cấp Trung Quốc, nơi các bộ xử lý, camera và động cơ quyết định drone có thể bay xa tới đâu và "nhìn" rõ đến mức nào - và các linh kiện này chỉ có giá bằng một phần ba so với các sản phẩm tương đương của phương Tây.
Cách xa tiền tuyến hàng nghìn km, chuỗi cung ứng của Nga và Ukraine hội tụ trong các khu công nghiệp và các tòa nhà văn phòng cao tầng ở Quảng Đông và Thâm Quyến. Tại đây, các công ty sản xuất những linh kiện cố gắng bảo đảm 2 bên không bao giờ chạm mặt trên cùng một xưởng sản xuất.
Những tiến bộ công nghệ thường đến với cả hai phía gần như cùng lúc.
"Chúng tôi có thể thấy một bộ truyền video mới trên drone của Nga, và ngay lập tức hiểu được công ty nào ở Trung Quốc đã sản xuất nó", Oleksiy Babenko của Vyriy Drone, một nhà cung cấp lớn khác cho quân đội Ukraine, nói.
Ukraine đang nỗ lực nội địa hóa sản xuất drone, nhưng Yakovenko cho biết nước này vẫn phụ thuộc vào Trung Quốc khoảng 85% số linh kiện dùng cho các drone góc nhìn thứ nhất đơn giản, vốn được điều khiển từ xa bằng camera gắn trên thân.
Trung Quốc nói gì?
Trung Quốc hiện sản xuất 70 - 80% số drone thương mại của thế giới và thống trị việc sản xuất các linh kiện then chốt như bộ điều khiển tốc độ, cảm biến, camera và cánh quạt, theo công ty phân tích Drone Industry Insights.
Bộ Tài chính Mỹ tháng 10/2024 đã áp đặt trừng phạt đối với hai công ty Trung Quốc là Xiamen Limbach Aircraft Engine Co và Redlepus Vector Industry Shenzhen Co. vì bán cho Nga các linh kiện để sản xuất drone Garpiya.
Bộ này nói rằng thương mại này được tài trợ bởi các nền tảng thanh toán khu vực, tạo điều kiện cho việc thanh toán các hàng hóa bị trừng phạt.
Chính thức, Trung Quốc tuyên bố trung lập trong cuộc xung đột và đã cấm xuất khẩu công nghệ drone nhạy cảm cho cả Nga và Ukraine.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết nước này "luôn duy trì lập trường khách quan và công bằng đối với cuộc khủng hoảng Ukraine" và "chưa bao giờ cung cấp vũ khí sát thương cho bất kỳ bên nào trong cuộc xung đột và kiểm soát chặt chẽ việc xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng, bao gồm cả drone".
Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu cái gọi là công nghệ lưỡng dụng, bao gồm nhiều loại drone và linh kiện liên quan, và đã thường xuyên siết chặt các quy định này kể từ khi xung đột Ukraine bùng nổ. Tháng 9/2024, Trung Quốc áp đặt kiểm soát xuất khẩu đối với nhiều sản phẩm cần thiết để chế tạo drone chiến trường, như bộ điều khiển bay, khung carbon, động cơ, mô-đun vô tuyến và camera dẫn đường.
Minh Khôi (Theo FT)
