Lễ khánh thành diễn ra ngày 21/9, giữa lúc thị trường UAV Mỹ vừa đi qua 2 thay đổi chính sách lớn. Một dây chuyền đặt ngay trên đất Mỹ vì thế không đơn thuần là cột mốc mở rộng, mà là điều kiện để bán được hàng trong môi trường mới.
Lễ khánh thành nhà máy lắp ráp UAV của liên doanh CTJ AeroUAV tại Garden Grove, California, ngày 21/9/2026.
Liên doanh CTJ AeroUAV được ghép từ hai thế mạnh khác nhau
Nhà máy đặt tại số 12601 Monarch St, Garden Grove, cũng là địa chỉ trụ sở của TJ Aerospace theo hồ sơ công khai của công ty này. Theo thỏa thuận liên doanh, CT UAV góp công nghệ, máy móc thiết bị, ngân sách và đảm nhiệm phần phát triển sản phẩm. TJ Aerospace góp mặt bằng, ngân sách, máy móc cùng mạng lưới quan hệ sẵn có tại Hoa Kỳ.
TJ Aerospace thành lập năm 2007, là xưởng gia công cơ khí chính xác chuyên chế tạo chi tiết dung sai chặt cho ngành hàng không, quốc phòng và y tế. Hồ sơ công khai của công ty ghi nhận chứng nhận hàng không vũ trụ AS9100 cùng chứng nhận quản lý chất lượng ISO 9001, đồng thời công ty có mã nhà thầu liên bang và nằm trong danh mục nhà cung ứng quy mô nhỏ của Hải quân Mỹ. Theo giới thiệu từ phía CT UAV, doanh nghiệp này tham gia chuỗi cung ứng của những tên tuổi lớn trong ngành hàng không và quốc phòng như Boeing hay Lockheed Martin.
Chia sẻ tại lễ khánh thành, Giám đốc phát triển kinh doanh liên doanh CTJ Lilly Le cho biết: “Đội ngũ chúng tôi phải làm việc xuyên đêm liên tục để chuẩn bị cho việc khánh thành nhà máy ngày hôm nay”. Toàn bộ quá trình chuẩn bị cho nhà máy kéo dài khoảng một năm trước khi dây chuyền chính thức đi vào hoạt động.
Vì sao đặt dây chuyền tại Mỹ là điều kiện cần
Bối cảnh mà nhà máy này bước vào đã khác hẳn so với một năm trước. Ngày 22/12/2025, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ đưa toàn bộ UAV do nước ngoài sản xuất cùng một số linh kiện trọng yếu vào danh sách thiết bị bị coi là rủi ro an ninh quốc gia. Hệ quả là các mẫu UAV nước ngoài mới không còn được cấp chứng nhận thiết bị để nhập khẩu và bán tại Mỹ, trong khi những sản phẩm đã được cấp phép trước đó vẫn được bán và sử dụng bình thường.
Thay đổi thứ hai đến ngày 13/8/2026, khi Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh áp thuế theo Mục 232 đối với UAV nhập khẩu. Từ ngày 3/9, thuế suất 100% được áp cho nhóm UAV hạng nặng, nhóm UAV có khả năng ảnh nhiệt, trạm sạc tự động và các linh kiện trọng yếu. Ngưỡng phân loại là khối lượng cất cánh tối đa 25 kg, còn UAV dưới ngưỡng này và không có ảnh nhiệt chịu mức 25%.
Mẫu vận tải hạng nặng CT Pegas 230 mà CT UAV vừa giới thiệu nằm trọn trong nhóm chịu thuế 100% nếu nhập khẩu nguyên chiếc vào Mỹ. Sắc lệnh đồng thời cho phép Bộ Thương mại Mỹ lập chương trình khuyến khích sản xuất nội địa, theo đó doanh nghiệp cam kết xây dựng hoặc mở rộng nhà máy trên đất Mỹ có thể được hưởng ưu đãi về thuế. Sức ép chính sách này dồn lên các hãng Trung Quốc vốn thống trị thị trường UAV dân dụng Mỹ nhiều năm qua, và khoảng trống họ để lại chính là chỗ mà một doanh nghiệp Việt Nam nhắm tới.
Nhóm khách hàng đầu tiên phản ánh khá rõ khoảng trống đó. Theo CT UAV, ngay sau lễ khánh thành, liên doanh đã nhận được sự quan tâm của nhiều khách hàng từ các sở cứu hỏa đến các trang trại và trường học trong khu vực.
Phần khó nằm ở tỷ lệ nội dung sản xuất tại Mỹ
Đặt được dây chuyền tại California mới là bước đầu tiên. Cơ quan quản lý viễn thông Mỹ đã mở ngoại lệ cho sản phẩm đạt ngưỡng 65% nội dung sản xuất tại Mỹ và cho các mẫu nằm trong danh sách Blue UAS của Bộ Quốc phòng nước này. Cửa áp dụng ngoại lệ kéo dài tới đầu năm 2027 theo các bản tin chuyên ngành, nên một dây chuyền lắp ráp muốn hưởng lợi phải chứng minh được chuỗi cung ứng của mình.
Ngưỡng đó là bài toán thật với một liên doanh mới vận hành, bởi tỷ lệ nội địa hóa 87,5% mà CT UAV từng công bố là nội địa hóa tại Việt Nam chứ không phải tại Mỹ. Từ ngày 9/2/2027, một nhóm linh kiện khác gồm cánh quạt và càng đáp cũng chịu thuế 25% khi nhập vào Mỹ, nên chi phí đầu vào của dây chuyền lắp ráp vẫn còn chịu áp lực. Việt Nam cũng không nằm trong nhóm đối tác được hưởng mức thuế ưu đãi 15% như Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thụy Sĩ, Liechtenstein và Đài Loan (Trung Quốc).
Giấy ghi nhận của chính quyền thành phố Garden Grove trao cho nhà máy lắp ráp CTJ AeroUAV nhân dịp khánh thành, ký ngày 21/9/2026
Mục tiêu 100 máy mỗi ngày và kế hoạch lên sàn Nasdaq
Liên doanh CTJ đặt mục tiêu đưa ra thị trường hơn 100 UAV các loại mỗi ngày khi nhà máy vận hành đầy đủ, từ dòng bay đa cánh quạt cho tới dòng cất hạ cánh thẳng đứng chạy điện. Đây là mục tiêu công suất do doanh nghiệp công bố, chưa phải sản lượng thực tế của giai đoạn đầu. Sau nhà máy tại Nam California, CT UAV hướng tới việc lập một trung tâm nghiên cứu và phát triển ở khu vực bờ Tây, đồng thời xây hệ thống phân phối tại các bang trọng điểm.
Kế hoạch tài chính của doanh nghiệp đã được hé lộ từ trước đó. Ngày 2/9, trong sự kiện CT Group tách thành Tập đoàn Bất động sản và Hạ tầng CT Homes cùng Tập đoàn Công nghệ cao CT Group Hi-Tech, CT UAV công bố kế hoạch niêm yết trên sàn Nasdaq vào năm 2027. Doanh nghiệp cho biết đang mở rộng hợp tác với các đối tác chiến lược, từ ngân hàng đầu tư, nhà khoa học, nhà cung cấp cho tới nhân sự giỏi trong nước và quốc tế.
Nhà máy ở Garden Grove đưa một doanh nghiệp UAV Việt Nam vào đúng thị trường khó tính bậc nhất thế giới, ngay thời điểm hàng rào chính sách khép lại với các đối thủ Trung Quốc và nhu cầu thay thế đang lớn nhất trong nhiều năm. Lợi thế đó còn được củng cố bởi hai thứ mà không nhiều doanh nghiệp mới vào Mỹ có sẵn, gồm dây chuyền nằm ngay trên đất Mỹ và một đối tác bản địa đã có chứng nhận hàng không cùng mã nhà thầu liên bang. Chặng tiếp theo là nâng tỷ lệ nội dung sản xuất tại Mỹ để vượt ngưỡng cấp phép, và nếu liên doanh làm được điều đó trước khi nhóm linh kiện bổ sung chịu thuế từ ngày 9/2/2027, CTJ AeroUAV sẽ bước vào năm sau với vị thế của một nhà sản xuất nội địa thay vì một đơn vị nhập khẩu. Cơ hội để một thương hiệu UAV Việt Nam ghi dấu trên thị trường Mỹ hiếm khi rộng mở như lúc này.
PV
