Các chuyên gia y tế khẳng định rằng chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sức khỏe lâu dài, với sáu loại thực phẩm phổ biến có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ phát triển ung thư. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức xác định thịt chế biến sẵn, thực phẩm muối chua và thực phẩm bị mốc là các yếu tố gây ung thư trong chế độ ăn uống hàng ngày.
Thịt chế biến sẵn và hun khói
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) phân loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông vào nhóm chất gây ung thư Nhóm 1. Các sản phẩm này chứa nitrat và nitrit, khi vào cơ thể có thể chuyển hóa thành nitrosamine - một hợp chất gây ung thư mạnh. Đặc biệt, nghiên cứu cho thấy chỉ hai lát thịt xông khói hoặc một chiếc xúc xích mỗi ngày đã làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng lên gần 20%. Thịt hun khói còn tạo ra hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs), liên quan trực tiếp đến ung thư dạ dày, đại trực tràng và ung thư vú.
Các món ăn nhiều đường
Mặc dù đường không trực tiếp gây ung thư, nhưng việc tiêu thụ quá nhiều đường làm tăng nguy cơ béo phì, kháng insulin và viêm nhiễm kéo dài - những yếu tố thúc đẩy sự phát triển của tế bào ung thư. Nghiên cứu của Bệnh viện Tây Trung Quốc thuộc Đại học Tứ Xuyên chỉ ra rằng tiêu thụ nhiều đường có liên quan đến 45 loại bệnh, bao gồm 7 loại ung thư phổ biến như ung thư gan, tuyến tụy, vú và tuyến tiền liệt.
Đồ uống có đường đặc biệt nguy hiểm vì kích thích tăng vọt insulin và IGF-1, báo hiệu cho tế bào phát triển và phân chia nhanh hơn. Chuyên gia khuyến nghị giảm lượng đường bổ sung hàng ngày xuống dưới 25 gram và hạn chế các loại nước ngọt, trà có đường.
Thực phẩm quá nóng
Thực phẩm tiêu thụ ở nhiệt độ trên 65°C có thể gây tổn thương niêm mạc thực quản nhiều lần, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến ung thư biểu mô tế bào vảy thực quản, ung thư thanh quản và ung thư dạ dày. Nên thay đổi thói quen "ăn khi còn nóng" và để thức ăn nguội bớt trước khi ăn để bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa.
Các món muối chua
Tiêu thụ quá nhiều muối trong thời gian dài làm tổn thương hàng rào niêm mạc dạ dày, thúc đẩy sự tăng sinh tế bào bất thường và làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư dạ dày. WHO khuyến nghị mỗi người chỉ nên tiêu thụ dưới 5 gram muối mỗi ngày và cẩn thận với "muối ẩn" trong nước tương, mì ăn liền, đồ ngâm chua. Quá trình muối chua tạo ra nitrit, khi kết hợp với protein trong dạ dày có thể tạo thành nitrosamine gây ung thư. Các vùng có tỷ lệ tiêu thụ thực phẩm muối chua cao thường có tỷ lệ mắc ung thư dạ dày và ung thư vòm họng cao hơn.
Đồ chiên rán và thực phẩm chế biến ở nhiệt độ cao
Khoai tây chiên và các món chiên ngập dầu chứa acrylamide - hóa chất hình thành khi thực phẩm giàu tinh bột được nấu ở nhiệt độ cao. IARC xếp acrylamide vào nhóm "có thể gây ung thư cho con người". Thịt đỏ khi nấu ở nhiệt độ cao tạo ra amin thơm dị vòng (HAAs) và PAHs, gây đột biến DNA và tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy, đại trực tràng. Chuyên gia khuyến nghị ướp thịt với hương thảo, tỏi, dầu ô liu hoặc nước cốt chanh trong 30 phút có thể giảm sự hình thành HAA tới 90%.
Thực phẩm bị mốc
Aflatoxin trong ngũ cốc và hạt bị mốc là một trong những chất gây ung thư hóa học mạnh nhất, đặc biệt liên quan đến ung thư gan. Khi mua thực phẩm cần chú ý độ tươi ngon và vứt bỏ ngay bất kỳ thực phẩm nào bị mốc để bảo vệ sức khỏe.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng phòng bệnh không phải sống trong sợ hãi, mà là đưa ra lựa chọn thông minh mỗi ngày. Ưu tiên thực phẩm tươi sống, tăng cường trái cây rau quả giàu chất xơ, kết hợp vận động thể chất ít nhất 150 phút mỗi tuần là cách tốt nhất để giảm thiểu nguy cơ ung thư.
Theo Aboluowang
Minh Ánh
