Một đứa trẻ có thể học chưa thật xuất sắc, nhưng nếu biết cách nói chuyện, cư xử tinh tế và hiểu cảm xúc của người khác, em vẫn có thể được yêu mến và có nhiều lợi thế khi trưởng thành.
Ngược lại, có những đứa trẻ điểm số rất tốt nhưng lại thường xuyên khiến người khác khó chịu bởi cách giao tiếp thiếu tinh tế, không biết kiểm soát cảm xúc hoặc chỉ quan tâm đến bản thân.
Một câu chuyện được chia sẻ tại Trung Quốc từng khiến nhiều phụ huynh đặc biệt chú ý. Hôm đó, một cậu bé 8 tuổi tên Minh Minh được mẹ đưa đến buổi gặp mặt với một nhóm bạn vào ngày nghỉ. Cậu bé khá hoạt bát nên ban đầu nhận được nhiều sự yêu mến từ những người lớn có mặt.
Một người phụ nữ vui vẻ hỏi: Minh Minh, con có thích ở đây không? Có nhiều cô xinh đẹp và nhiều món ngon thế này mà?". Không ngờ cậu bé lập tức đáp lớn: "Xinh đẹp gì ạ? Bố cháu bảo đây toàn là những người rảnh rỗi không có việc gì làm nên suốt ngày hẹn hò!". Không khí đang vui vẻ bỗng im bặt. Những người phụ nữ có mặt đều sững sờ, còn người mẹ thì đỏ bừng mặt vì xấu hổ.
Một đứa trẻ có EQ cao không nhất thiết phải nói những lời dễ nghe trong mọi hoàn cảnh. Điều quan trọng là trẻ biết quan sát, biết đặt mình vào vị trí của người khác và hiểu rằng mỗi lời nói, hành động đều có thể tạo ra cảm xúc nhất định.
4 biểu hiện thường gặp ở trẻ có EQ thấp
1. Nói chuyện quá thẳng, không quan tâm cảm xúc người khác
Giống như trường hợp của Minh Minh, một số trẻ nói bất cứ điều gì chúng nghĩ mà không cân nhắc hoàn cảnh. Thấy bạn béo thì nói “bạn béo”. Thấy ai mặc quần áo không đẹp thì nói ngay. Nghe người lớn nhận xét ai đó cũng vô tư kể lại trước mặt chính người ấy.
Trẻ nhỏ chưa hiểu hết sức nặng của lời nói nên cha mẹ cần hướng dẫn con. Thẳng thắn là điều tốt, nhưng sự thẳng thắn cần đi cùng sự tôn trọng. Không phải điều gì đúng cũng cần nói ra, và không phải nói thật theo bất kỳ cách nào cũng được xem là thành thật.
2. Dễ nổi nóng, không biết kiểm soát cảm xúc
Ở nơi công cộng, không khó để bắt gặp những đứa trẻ lập tức khóc lóc, la hét khi không được đáp ứng mong muốn. Không được mua món đồ yêu thích, không được chơi thêm, bị cha mẹ từ chối một yêu cầu... trẻ có thể nổi giận ngay lập tức.
Việc trẻ chưa kiểm soát cảm xúc tốt là điều có thể hiểu được. Nhưng nếu cha mẹ luôn nhượng bộ trước những cơn giận dữ, trẻ rất dễ hình thành suy nghĩ rằng chỉ cần nổi nóng là có thể khiến người khác làm theo ý mình.
Khi lớn lên, một người không kiểm soát được cảm xúc sẽ khó giải quyết mâu thuẫn một cách bình tĩnh, đồng thời dễ gặp trở ngại trong các mối quan hệ.
3. Thích chế giễu, hạ thấp người khác
Có những đứa trẻ thường lấy khuyết điểm của bạn bè ra làm trò cười, từ ngoại hình, thành tích học tập đến hoàn cảnh gia đình. Trẻ có thể nghĩ đó chỉ là một câu nói đùa, nhưng người nghe chưa chắc cảm thấy như vậy.
Lời hay ý đẹp có thể khiến người khác ấm lòng, còn lời nói ác ý đôi khi để lại tổn thương rất lâu. Cha mẹ cần giúp con hiểu rằng việc khiến người khác xấu hổ không làm mình trở nên giỏi giang hơn. Một đứa trẻ thực sự tự tin không cần phải hạ thấp người khác để chứng minh giá trị của mình.
4. Quá ích kỷ, chỉ quan tâm đến cảm xúc của bản thân
Một số trẻ khi chơi với bạn luôn muốn mọi thứ phải theo ý mình. Muốn đồ chơi thì phải được đưa cho. Muốn chơi trò gì thì mọi người phải nghe theo. Nếu bị từ chối, trẻ có thể giành giật, khóc lóc hoặc thậm chí đánh bạn. Nếu hành vi này kéo dài, trẻ rất dễ bị bạn bè xa lánh.
Đặc biệt, những đứa trẻ được gia đình đáp ứng quá nhiều đôi khi có thể quen với việc mọi người phải nhường nhịn mình. Nhưng xã hội bên ngoài không vận hành như vậy. Không ai có nghĩa vụ phải luôn đáp ứng mong muốn của một người.
Muốn con EQ cao, cha mẹ cũng phải làm gương
Nuôi dưỡng EQ cho trẻ không phải để cha mẹ kỳ vọng con sau này trở thành lãnh đạo hay đạt được thành công lớn. Điều quan trọng hơn là giúp trẻ biết cách sống hòa hợp, tôn trọng và thấu hiểu những người xung quanh.
Muốn vậy, cha mẹ trước hết phải là tấm gương cho con.
Nhìn lại câu chuyện của cậu bé 8 tuổi, điều đáng suy nghĩ là cậu chỉ đơn giản lặp lại nguyên văn lời nhận xét từng nghe từ người cha. Có thể cậu chưa đủ khả năng nhận thức rằng những lời ấy không phù hợp để nói trước mặt người khác. Với trẻ nhỏ, những gì cha mẹ nói và làm mỗi ngày rất dễ trở thành “mẫu hành vi” để trẻ học theo.
Nếu người lớn thường xuyên nhận xét ngoại hình, chế giễu người khác, nói lời thiếu tôn trọng hoặc tùy tiện bình luận về người xung quanh, trẻ có thể tiếp nhận tất cả như một cách giao tiếp bình thường.
Cha mẹ có thể dạy trẻ rằng không phải suy nghĩ nào cũng cần nói ra, không phải lời nói thật nào cũng nên nói theo cách khiến người khác tổn thương. Trước khi phát biểu, trẻ có thể được hướng dẫn tự hỏi: “Nếu mình là người nghe câu này, mình sẽ cảm thấy thế nào?”
Bên cạnh đó, hãy khuyến khích trẻ biết quan tâm và đồng cảm. Khi thấy người khác buồn, mệt hoặc cần giúp đỡ, hãy hướng dẫn con chủ động hỏi han và hỗ trợ trong khả năng của mình.
Khả năng giao tiếp cũng cần được rèn luyện từ những tình huống rất nhỏ trong gia đình. Khi xảy ra mâu thuẫn, thay vì la hét, xúc phạm hay dùng hành động để ép người khác, cha mẹ có thể hướng dẫn con bình tĩnh nói ra điều mình muốn, lắng nghe đối phương và cùng tìm cách giải quyết.
Đôi khi, bài học về EQ hiệu quả nhất không nằm trong những lời cha mẹ dạy con, mà nằm ở cách chính cha mẹ cư xử mỗi ngày.
Bảo Tín (Theo Zhihu)
