Bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm với thuốc lá mới
Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá do Bộ Y tế xây dựng.
Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo bổ sung khái niệm và các quy định quản lý đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới.
Đây là vấn đề chưa được quy định cụ thể trong Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá hiện hành, trong khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội đã cấm toàn diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các chất gây nghiện, gây hại cho sức khỏe con người.
Theo dự thảo, khái niệm "thuốc lá" được sửa đổi theo hướng bao gồm thuốc lá thông thường, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác. Việc sửa đổi nhằm bảo đảm phạm vi điều chỉnh của Luật bao quát các sản phẩm thuốc lá đang tồn tại và phát sinh trên thực tế.
Dự thảo Luật đề xuất nhiều quy định nhằm kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, bán thuốc lá trên mạng và người dưới 18 tuổi. Ảnh minh họa
Dự thảo đồng thời đề xuất bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới. Cụ thể, cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, tạm nhập, tái xuất, chuyển khẩu, chứa chấp và sử dụng các sản phẩm này.
Đáng chú ý, dự thảo còn cấm sản xuất, mua bán thiết bị điện tử, linh kiện rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá mới theo quy định của Chính phủ, trừ trường hợp pháp luật có quy định ngoại lệ.
Việc bổ sung các quy định này nhằm thống nhất với Nghị quyết số 173/2024/QH15 và Luật Đầu tư, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trước sự phát triển nhanh của các sản phẩm thuốc lá mới.
Theo hồ sơ dự thảo, các quy định cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đã bước đầu cho thấy hiệu quả. Trước khi Nghị quyết số 173/2024/QH15 có hiệu lực, trong 22 tháng, Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 120 trường hợp cấp cứu liên quan đến thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng. Sau khi lệnh cấm được thông qua, số ca cấp cứu giảm còn khoảng 1-2 trường hợp mỗi tháng.
Dự thảo cũng đề xuất cấm bán thuốc lá bằng máy bán hàng tự động, bán thuốc lá trên môi trường mạng, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, ứng dụng số, nền tảng trực tuyến hoặc các phương thức giao dịch điện tử khác.
Siết việc trưng bày, bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi
Một điểm mới đáng chú ý khác là đề xuất cấm trưng bày thuốc lá thông thường tại các điểm bán. Theo cơ quan soạn thảo, việc trưng bày thuốc lá tại điểm bán thực chất là một hình thức quảng bá thông qua kệ trưng bày, vật dụng hỗ trợ, hệ thống chiếu sáng...
Trong khi đó, Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá yêu cầu các quốc gia thành viên kiểm soát toàn diện hoạt động quảng cáo, khuyến mại và tài trợ thuốc lá.
Đến cuối năm 2024, đã có 59 quốc gia cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Tại ASEAN, Thái Lan, Brunei, Singapore, Lào và Malaysia cũng đã áp dụng quy định này.
Đối với hoạt động bán thuốc lá, dự thảo sửa đổi Điều 25 theo hướng tăng trách nhiệm của cơ sở bán buôn, bán lẻ. Người bán phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi và kiểm tra căn cước, VNeID hoặc hộ chiếu trong trường hợp nghi ngờ người mua chưa đủ tuổi.
Dự thảo cũng quy định không được bán thuốc lá thông thường tại các địa điểm thuộc diện cấm; đồng thời không được bán thuốc lá phía ngoài cổng cơ sở giáo dục, cơ sở y tế trong phạm vi 100m tính từ ranh giới khuôn viên gần nhấtcủa cơ sở đó.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung quy định bảo đảm quyền của mọi người, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em, người dân tộc thiểu số và các nhóm dễ bị tổn thương, được sống và làm việc trong môi trường không có khói thuốc. Người dân tộc thiểu số cũng được tiếp cận thông tin đầy đủ về tác hại của thuốc lá bằng tiếng dân tộc với nội dung, hình thức phù hợp.
Dự thảo cũng sửa đổi quy định về kinh doanh thuốc lá theo hướng tiếp tục xác định đây là ngành, nghề kinh doanh có điều kiện. Các tổ chức, cá nhân mua bán, chế biến, nhập khẩu nguyên liệu thuốc lá; sản xuất, nhập khẩu thuốc lá phải có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về tiêu chuẩn cơ sở và công bố tiêu chuẩn cơ sở đối với xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào; sửa đổi quy định kiểm soát đầu tư sản xuất thuốc lá để phù hợp với Luật Sở hữu trí tuệ và chủ trương phân cấp quản lý.
Theo hồ sơ dự thảo, Việt Nam hiện vẫn có khoảng 15 triệu người hút thuốc. Năm 2021, tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành là hơn 20%, trong đó nam giới chiếm khoảng 41%. Thuốc lá được ước tính gây tử vong cho hơn 100.000 người mỗi năm tại Việt Nam và tạo ra gánh nặng kinh tế lớn đối với hệ thống y tế, gia đình và xã hội.
Việc sửa đổi Luật vì vậy được kỳ vọng tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, tăng hiệu quả kiểm soát thuốc lá truyền thống và đặc biệt là ngăn chặn sự phát triển của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; qua đó góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là trẻ em và thanh thiếu niên.
