Trong một cuộc đối thoại đầy kịch tính trên podcast "Moonshots" với bác sĩ kiêm kỹ sư Peter Diamandis, vị tỷ phú công nghệ Elon Musk đã gây chấn động dư luận khi khẳng định rằng việc dành nhiều năm miệt mài trong các trường y dược giờ đây đã trở thành một lựa chọn "vô nghĩa". Theo quan điểm của ông, sự xuất hiện của robot hình người Optimus từ Tesla sẽ sớm tạo ra một cuộc cách mạng thay thế hoàn toàn các bác sĩ phẫu thuật bằng con người chỉ trong vòng ba năm tới.
Lý giải cho nhận định táo bạo này, Elon Musk chỉ ra những lỗ hổng cố hữu trong hệ thống đào tạo và thực hành y khoa hiện đại. Ông cho rằng để đào tạo được một bác sĩ giỏi cần một quãng thời gian quá dài, nhưng ngay cả khi đã tốt nghiệp, họ vẫn gặp khó khăn trong việc cập nhật lượng kiến thức y khoa không ngừng biến đổi. "Các bác sĩ có quỹ thời gian hạn hẹp và họ hoàn toàn có thể mắc sai lầm", Musk nhấn mạnh. Theo ông, số lượng bác sĩ phẫu thuật vĩ đại trên thế giới hiện nay là "không nhiều lắm" so với nhu cầu khổng lồ của nhân loại.
Tầm nhìn của người đứng đầu Tesla không dừng lại ở đó. Ông dự đoán rằng trong vòng 5 năm tới, trình độ chăm sóc y tế phổ thông mà mọi người nhận được sẽ vượt xa tiêu chuẩn chăm sóc y tế cao cấp nhất dành cho các tổng thống ngày nay. Với tham vọng triển khai Optimus ở quy mô lớn, Elon Musk tin rằng số lượng robot phẫu thuật có tay nghề xuất sắc sẽ sớm vượt qua tổng số bác sĩ phẫu thuật đang hành nghề trên toàn cầu.
Tuy nhiên, những tuyên bố này ngay lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ giới chuyên môn. Trả lời tờ The Independent, giáo sư Arthur Caplan - một nhà đạo đạo đức sinh học danh tiếng tại Trường Y Grossman thuộc Đại học New York - đã thẳng thừng bác bỏ tầm nhìn của Musk. Ông khẳng định: "Tuyên bố đó hoàn toàn không đáng tin cậy".
Theo giáo sư Arthur Caplan, Elon Musk đã đánh giá quá thấp sự phức tạp của cơ thể con người. Ông lập luận rằng sự biến đổi sinh học ở mỗi cá nhân là quá lớn để có thể lập trình chính xác tuyệt đối cho một cỗ máy trong thời gian ngắn. "Tiến bộ trong phẫu thuật robot thực tế diễn ra rất chậm chạp", Arthur Caplan dẫn chứng về các ca phẫu thuật tuyến tiền liệt. Ông cho rằng khó có khả năng máy móc vượt qua con người trong ba năm ở các lĩnh vực đòi hỏi sự tinh vi tột độ như tim mạch, não bộ hay nhi khoa.
Đặc biệt, vị giáo sư từ Đại học New York còn nhấn mạnh rằng một số lĩnh vực như phẫu thuật thẩm mỹ, điều trị bỏng hay tái tạo chấn thương không chỉ là khoa học mà còn là "nghệ thuật". Việc lập trình sự cảm nhận và khả năng xử lý tình huống linh hoạt trong các ca phẫu thuật này được coi là điều bất khả thi trong tương lai gần. Một dẫn chứng sắc sảo khác được đưa ra là ngay cả việc vận hành xe tự hành an toàn trên đường phố - một công nghệ được cho là ít phức tạp hơn - Tesla vẫn chưa thực sự hoàn thiện, thì việc phẫu thuật trên cơ thể sống lại càng là một thử thách khó khăn hơn gấp bội.
Bên cạnh những tranh cãi về mặt kỹ thuật, dự án Optimus còn khiến công chúng lo ngại bởi cách gọi tên của Elon Musk. Theo các tài liệu từ Wired, trong các cuộc thảo luận với hội đồng quản trị Tesla vào tháng 10 năm ngoái, vị tỷ phú này đã liên tục gọi đây là một "đội quân robot". Mối bận tâm lớn nhất của Elon Musk dường như không chỉ nằm ở y học mà còn ở quyền kiểm soát. Ông bày tỏ sự lo lắng rằng mình có thể bị "hất cẳng" khỏi công ty sau khi đã xây dựng xong đội quân này nếu không nắm giữ đủ quyền biểu quyết.
Sự mâu thuẫn giữa niềm tin công nghệ tuyệt đối của Elon Musk và thực tế lâm sàng khắt khe của ngành y đang tạo ra một làn sóng tranh luận chưa từng có. Dù robot hóa trong y học là xu hướng tất yếu, nhưng viễn cảnh về những "bác sĩ thép" thay thế hoàn toàn con người trong ba năm tới vẫn còn là một dấu hỏi lớn đầy nghi hoặc từ phía cộng đồng khoa học.
Đức Khương
