Theo các nghiên cứu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, ung thư không hình thành từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là kết quả của những thói quen lặp lại trong thời gian dài. Điểm đáng lưu ý là các yếu tố này thường không gây tác động tức thì, khiến nhiều người dễ rơi vào trạng thái chủ quan.
Trên thực tế, ung thư phần lớn là hệ quả của quá trình tích lũy kéo dài. Không tồn tại một “thủ phạm duy nhất”, mà là sự cộng dồn của hàng loạt lựa chọn nhỏ trong lối sống hàng ngày. Đặc biệt đến từ hai nhóm thực phẩm quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro là thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm siêu chế biến, đi cùng một chế độ sinh hoạt thiếu khoa học.
Không chỉ "ăn gì" mà còn phải "ăn như thế nào"
Trong danh sách các yếu tố nguy cơ, thịt chế biến sẵn và thực phẩm siêu chế biến là hai nhóm được nhắc đến nhiều nhất. Đây đều là những món ăn rất phổ biến trong đời sống người Việt hiện đại.
Theo WHO và Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), các loại thịt chế biến như xúc xích, giăm bông, thịt hun khói,… được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư. Nguyên nhân nằm ở quá trình xử lý và bảo quản có khả năng hình thành nên cách chất gây đột biến tế bào.
Tuy nhiên, điều đáng nói là nguy cơ không đến từ một lần ăn, mà đến từ việc tiêu thụ thường xuyên. Một chiếc xúc xích hay vài lát thịt xông khói không gây hại ngay lập tức, nhưng nếu trở thành thói quen hàng ngày, rủi ro sẽ tích lũy theo thời gian.
Song song với đó, các thực phẩm siêu chế biến như: mì ăn liền, đồ đông lạnh, nước ngọt hay nước chấm đóng gói đang dần trở thành lựa chọn quen thuộc trong nhiều gia đình nhờ sự tiện lợi.
Tuy nhiên, các sản phẩm này thường nghèo chất xơ, thiếu dinh dưỡng tự nhiên nhưng lại giàu đường, muối, chất béo và chứa nhiều phụ gia như chất bảo quản, tạo màu, tạo vị.
Dù nằm trong ngưỡng an toàn, việc tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, gây viêm mãn tính và ảnh hưởng đến cơ chế sửa chữa DNA “hàng rào” bảo vệ cơ thể trước ung thư. Một nghiên cứu cho thấy, người ăn thực phẩm chế biến sẵn hơn 10 lần/tuần có nguy cơ ung thư cao hơn khoảng 18%.
Đáng chú ý, không ít người vẫn cho rằng chỉ cần hạn chế ăn thịt là có thể giảm nguy cơ bệnh tật, mà bỏ qua sự khác biệt cốt lõi giữa thịt tươi và thịt đã qua chế biến. Trên thực tế, thịt tươi nếu sử dụng hợp lý không phải là vấn đề mà chính cách chế biến và tần suất tiêu thụ mới là yếu tố quyết định mức độ rủi ro.
Ung thư không đến từ bữa ăn, mà từ cả cách sống
Theo các chuyên gia, nguy cơ ung thư không nằm ở một món ăn cụ thể, mà đến từ cách chúng ta sống mỗi ngày. Khi ăn uống thiếu cân bằng đi cùng thói quen sinh hoạt không lành mạnh, rủi ro bệnh sẽ tích tụ và tăng nhanh theo thời gian.
Những phản ứng này ban đầu rất nhỏ, nhưng nếu lặp lại mỗi ngày sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái viêm âm ỉ. Lâu dần, môi trường này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tế bào và tạo điều kiện cho ung thư phát triển.
Ví dụ, ăn ít chất xơ có thể làm rối loạn đường ruột, khiến vi khuẩn có hại phát triển và gây phản ứng viêm. Trong khi đó, việc ngồi quá lâu mỗi ngày không vận động gây ảnh hưởng xấu đến cơ thể và làm tăng nguy cơ bệnh.
Bên cạnh đó, thức khuya, dùng điện thoại ban đêm hay stress kéo dài cũng làm suy yếu hệ miễn dịch. Ngay cả những điều nhỏ như uống ít nước, ít ra nắng hay hít phải nhiều khói bếp, không khí ô nhiễm cũng có thể góp phần làm tăng rủi ro nếu kéo dài trong thời gian dài.
Phương Anh
Nguồn baidu
