Trong thế giới động vật, nếu có một giải thưởng dành cho diễn xuất, vị trí số một chắc chắn thuộc về loài chuột túi Opossum. Khi đối mặt với nguy hiểm, thay vì bỏ chạy, Opossum thực hiện màn giả chết hoàn hảo: nằm nghiêng, thò lưỡi, kẹp đuôi, phình bụng và chủ động hạ nhịp tim xuống mức tối thiểu.
Tuyệt vời hơn, nó còn tiết ra một chất dịch màu xanh thối nồng nặc từ tuyến hậu môn để giả làm cái xác phân hủy, đánh lừa những kẻ săn mồi háo hức trong suốt 4 giờ đồng hồ.
Tuy nhiên, vũ khí sinh học đỉnh cao nhất của loài động vật có túi duy nhất tại Bắc Mỹ này không phải là tài năng kịch nghệ, mà là khả năng đè bẹp nọc độc của rắn chuông - sát thủ hàng đầu đại dương cạn.
Cú sống sót kỳ diệu trước "tử thần" Bắc Mỹ
Opossum là tên gọi chung cho 98 loài thuộc họ Opossum, nổi tiếng với tập tính cõng đàn con trên lưng đi khắp nơi. Do phân bố chồng chéo với các loài rắn chuông hung hãn tại Bắc Mỹ, việc Opossum chạm trán và bị cắn là điều xảy ra như cơm bữa. Dù vậy, loài rắn độc bậc nhất này lại hoàn toàn bất lực trước Opossum.
Năm 1974, một nhà sinh vật học người Mỹ đã nhốt một con Opossum Bắc Mỹ cùng một con rắn chuông lưng kim cương miền Đông trưởng thành. Sau 2 giờ, con Opossum vẫn thong dong như không có chuyện gì.
Thậm chí khi nhà nghiên cứu bắt con rắn cắn trực tiếp nhiều phát vào Opossum hoặc tiêm độc tố trực tiếp vào cơ bắp của nó, Opossum vẫn hoàn toàn vô sự.
Đến năm 1976, các thí nghiệm quy mô lớn hơn tiếp tục khẳng định Opossum miễn nhiễm với độc tố của 6 loài rắn hố bản địa Bắc Mỹ, bao gồm rắn chuông, rắn miệng bông và rắn đầu đồng.
Ngay cả khi bị tiêm lượng độc tố gấp 3 lần liều tử vong thông thường của rắn chuông lưng kim cương miền Tây, Opossum vẫn kiên cường sống sót suốt hơn 2 giờ đồng hồ - khoảng thời gian đủ để quật ngã bất kỳ loài động vật có vú nào khác chỉ trong 5 phút.
Cơ chế "bảo hiểm kép" và mối quan hệ vệ sĩ kỳ lạ
Qua nghiên cứu chuyên sâu, các nhà khoa học đã tìm thấy thứ vũ khí bí mật nằm ngay trong huyết thanh của Opossum. Đó là một loại protein đặc biệt mang tên LTNF (nhân tố trung hòa độc tố gây tử vong). Ngay khi nhận diện được độc tố xâm nhập, LTNF sẽ nhanh chóng xuất kích để làm bất hoạt các phân tử độc.
Bên cạnh đó, cơ thể Opossum còn tiết ra các chất ức chế protease (peptide). Do bản chất của độc rắn là các chuỗi protein phức tạp, các nhân tố ức chế này sẽ phối hợp cùng LTNF tạo nên tấm lá chắn "bảo hiểm kép".
Khả năng này mang tính bẩm sinh, xuất hiện ngay từ khi Opossum con vừa chào đời và là kết quả của quá trình chọn lọc tự nhiên khắc nghiệt qua hàng triệu năm.
Đáng chú ý, khả năng đặc biệt của Opossum không chỉ thu hút các nhà khoa học mà còn được loài mèo gấm Ocelot tại rừng mưa Amazon tận dụng.
Hệ thống máy ảnh hồng ngoại từng ghi nhận cảnh mèo gấm chủ động bước theo sau Opossum khoảng 1 - 2 mét. Opossum đi trước đóng vai trò như một "vệ sĩ" dọn đường, sẵn sàng hứng chịu cú cắn nếu vô tình đạp phải rắn độc, giúp mèo gấm an toàn đi qua. Đổi lại, sự hiện diện của mèo gấm giúp Opossum xua đuổi các kẻ săn mồi khác.
Mật mã cứu sống hàng triệu người
Khả năng kháng độc tuyệt vời của Opossum chỉ tác dụng với các loài rắn hố bản địa Châu Mỹ và bất lực trước rắn hổ mang hay rắn lục Cựu Lục Địa. Mặc dù vậy, phát hiện này vẫn mang ý nghĩa sống còn đối với nền y tế nhân loại.
Hiện nay, huyết thanh kháng độc rắn vẫn phải sản xuất bằng phương pháp truyền thống: tiêm nọc độc liều nhỏ vào ngựa rồi chiết xuất huyết thanh. Phương pháp này tốn kém, phức tạp và dễ gây tác dụng phụ.
Mới đây, các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Tiểu bang San Jose (Mỹ) đã ghi nhận bước tiến lịch sử khi nuôi cấy thành công chuỗi peptide giải độc mô phỏng từ Opossum trong phòng thí nghiệm. Khi tiêm chuỗi peptide này vào những con chuột bạch bị nhiễm độc rắn, chúng đã được giải độc hoàn toàn mà không gặp bất kỳ tác dụng phụ nào.
Việc thử nghiệm thành công trên động vật thí nghiệm mở ra triển vọng tươi sáng về một loại thuốc giải độc rắn nhân tạo giá rẻ, an toàn và có thể sản xuất hàng loạt trong tương lai gần.
Tham khảo: Zhihu
Đức Khương
