Ngân hàng đang được khuyến nghị đẩy mạnh các biện pháp nhận diện và kiểm soát những giao dịch có dấu hiệu rủi ro, qua đó góp phần hạn chế tình trạng lừa đảo, giả mạo và lợi dụng tài khoản thanh toán cho mục đích vi phạm pháp luật.
Thông tin được đề cập trong Sổ tay hướng dẫn phối hợp xử lý rủi ro đối với tài khoản, thẻ và đơn vị chấp nhận thanh toán có liên quan đến giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo do Hội đồng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ban hành.
Theo hướng dẫn, các tổ chức tín dụng được khuyến nghị tăng cường phối hợp nhằm phát hiện sớm các tài khoản có dấu hiệu bất thường trong hoạt động chuyển tiền. Những trường hợp như nhận tiền từ nhiều tài khoản khác nhau, phát sinh giao dịch với tần suất cao trong thời gian ngắn hoặc có liên quan đến các tài khoản nằm trong diện cảnh báo có thể được đưa vào diện theo dõi, xác minh.
Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ, ngân hàng có thể chủ động liên hệ khách hàng để xác minh thông tin nhận biết khách hàng (KYC), làm rõ mục đích giao dịch, nguồn tiền, tần suất chuyển nhận tiền cũng như đối chiếu với lịch sử giao dịch trước đó.
Mục tiêu của việc xác minh là bảo vệ khách hàng trước nguy cơ tài khoản bị lợi dụng cho các hành vi lừa đảo trực tuyến, rửa tiền hoặc các hình thức gian lận tài chính khác. Trong một số trường hợp, ngân hàng có thể áp dụng biện pháp tăng cường kiểm soát hoặc tạm thời hạn chế một số giao dịch để phục vụ quá trình rà soát và đánh giá rủi ro.
Các dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến giả mạo, gian lận, lừa đảo theo Thông tư số 17/2024/TT-NHNN gồm:
1. Thông tin trong hồ sơ mở Tài khoản thanh toán của chủ tài khoản không trùng khớp với thông tin của cá nhân đó trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư
2. Tài khoản thanh toán nằm trong danh sách được quảng cáo, mua, bán, trao đổi trên các website, hội nhóm trên không gian mạng
3. Tài khoản thanh toán nhận tiền từ nhiều tài khoản thanh toán khác nhau và được chuyển đi hoặc rút ra ngay trong thời gian rất ngắn (không để lại số dư hoặc để lại rất ít)
4. Tài khoản thanh toán có hơn 03 giao dịch nhận tiền từ các tài khoản thanh toán nằm trong danh sách có dấu hiệu nghi ngờ liên quan đến lừa đảo, gian lận, giả mạo…
5. Khách hàng thuộc danh sách cảnh báo của Ngân hàng nhà nước, Cơ quan công an hoặc các cơ quan có thẩm quyền khác
6. Tài khoản thanh toán phát sinh giao dịch bất thường (ví dụ: Giá trị, số lượng giao dịch lớn, bất thường không phù hợp với nghề nghiệp, độ tuổi, địa chỉ cư trú, lịch sử giao dịch và hành vi…của chủ tài khoản thanh toán; phát sinh các giao dịch với địa điểm, thời gian, tần suất bất thường…)
7. Một thông tin định danh duy nhất của thiết bị (địa chỉ MAC) được sử dụng để thực hiện giao dịch cho nhiều hơn 01 tài khoản thanh toán.
Đáng chú ý, Sổ tay không phải là văn bản quy phạm pháp luật bắt buộc áp dụng. Tuy nhiên, tài liệu được xây dựng trên cơ sở các quy định hiện hành của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước cùng quy định nội bộ của các tổ chức tín dụng, đóng vai trò là khung hướng dẫn chung trong công tác phòng chống gian lận tài chính.
Tài liệu cũng đưa ra nhiều dấu hiệu nhận diện đối với tài khoản, thẻ hoặc giao dịch có nguy cơ liên quan đến hành vi giả mạo, lừa đảo. Trên cơ sở đó, các ngân hàng có thể chủ động phối hợp trao đổi thông tin, cảnh báo rủi ro và triển khai các biện pháp kiểm soát phù hợp nhằm hạn chế thiệt hại cho khách hàng cũng như hệ thống tài chính.
Sau quá trình kiểm tra, nếu tài khoản không có dấu hiệu vi phạm hoặc cảnh báo ban đầu được xác định không chính xác, các biện pháp hạn chế (nếu có) sẽ được gỡ bỏ và giao dịch được khôi phục bình thường.
Theo Trang thông tin của Hiệp hội ngân hàng Việt Nam
Huỳnh Duy
