Đứng trước cổng trường trong những ngày diễn ra kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, người ta dễ dàng bắt gặp những ánh mắt lo âu của cha mẹ, những giọt mồ hôi ướt đẫm lưng áo và cả những cái ôm xót xa nén ngược nước mắt của các cô cậu học trò vừa chớm tuổi mười lăm.
Kỳ thi giành một suất vào trường trung học phổ thông công lập tại các thành phố lớn chưa bao giờ thôi "nóng". Thế nhưng, giữa những giọt nước mắt nghẹn ngào khi điểm số không như ý, có bao giờ chúng ta lặng lại một nhịp để tự hỏi: Liệu cánh cửa công lập ấy có phải là con đường duy nhất dẫn đến vinh quang của một đời người?
Ở lứa tuổi mười lăm, thế giới quan của các em thường được thu bé lại vừa bằng một ngôi trường. Bằng một cách vô tình hay hữu ý, kỳ vọng của xã hội đè lên vai những đứa trẻ một áp lực vô hình nhưng nặng nề đến nghẹt thở.
Thí sinh trong buổi làm thủ tục dự thi vào lớp 10 THPT năm 2026 ở Hà Nội. Ảnh: Lê Liên
Người ta vẫn rỉ tai nhau rằng trượt công lập là một thất bại ê chề. Rằng không vào được trường công, lớp chọn thì tương lai sẽ trở nên mờ mịt. Một điểm số thiếu hụt, dù chỉ là 0.25 điểm mỏng manh, cũng đủ sức tạo ra một cơn chấn động tâm lý, đánh sập sự tự tin và niềm kiêu hãnh của một tâm hồn đang tuổi ăn tuổi lớn.
Đó không chỉ là nỗi buồn thi trượt, đó là sự giằng xé của việc tự trách bản thân, là nỗi xót xa tột cùng khi nghĩ đến những giọt mồ hôi ướt đẫm lưng áo của bố, những bữa cơm khuya mẹ nhọc nhằn chuẩn bị, sợ thua kém bạn bè, sợ hãi trước một tương lai bỗng nhiên bị dán nhãn "kém cỏi".
Nhưng cuộc đời vốn dĩ là một bức tranh đa sắc, đa chiều và đường băng để cất cánh không bao giờ chỉ được lát bằng một loại gạch mang tên "trường công".
Đường đến thành công của một người không chỉ là đỗ lớp 10 công lập. Ảnh: Lê Liên
Thành công của một đời người là một cuộc chạy marathon bền bỉ, không phải là một chặng nước rút ở kỳ thi chuyển cấp. Có những hạt giống nảy mầm rực rỡ trong khu vườn được chăm bón kỹ lưỡng, nhưng cũng có những loài cây vươn mình ngoan cường giữa sỏi đá gập ghềnh. Ở tuổi 15, bài học mà thầy cô, cha mẹ dành cho các em không phải chỉ là những đòi hỏi phải thành công, mà điều quan trọng hơn là dạy các con đối mặt với thất bại và vượt qua nó. Đôi khi việc dạy một ai đó con đường đến thành công nhiều khi chính là phải biết đối mặt với thất bại.Mặc dù đó là điều không ai mong muốn.
Việc rẽ sang một hướng đi khác như trường tư thục, trung tâm giáo dục thường xuyên, hay các môi trường đào tạo nghề hoàn toàn không phải là một bước lùi. Đó đơn giản chỉ là một ngã rẽ khác, một bối cảnh khác để các em tiếp tục rèn giũa bản lĩnh và tự do khám phá những thế mạnh tiềm ẩn của chính mình.
Nhiều năm về sau, khi bước ra trường đời, những nhà tuyển dụng hay những đối tác kinh doanh sẽ không chăm chăm hỏi bạn từng học THPT nào và ở đâu. Họ sẽ nhìn vào cách bạn đối diện với nghịch cảnh, tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm, khả năng thích nghi và ý chí vươn lên trước giông bão và cách giải bài toán mang tên thực tiễn.
Những kỹ năng sinh tồn và thái độ sống kiên cường mới là mới chiếc chìa khóa vạn năng mở ra mọi cánh cửa, chứ không phải một tờ giấy báo trúng tuyển năm mười lăm tuổi.
Một cú vấp ngã ở hiện tại, nếu được nhìn nhận bằng một lăng kính bao dung hơn, chính là bài học vô giá về sự trưởng thành. Nó dạy cho những đứa trẻ biết chấp nhận giới hạn tạm thời, biết cách phủi bùn đất để đứng dậy sau tổn thương và hiểu thấu đáo rằng: Giá trị của một con người không bao giờ bị định đoạt hay phán xét chỉ qua một bài thi trắc nghiệm hay vài trang giấy tự luận.
Kỳ thi lớp 10 rồi cũng sẽ qua đi. Những con số, điểm chuẩn, sự cạnh tranh khốc liệt và cả những giọt nước mắt nghẹn ngào của ngày hôm nay sẽ sớm lùi vào dĩ vãng, trở thành một kỷ niệm nhạt nhòa trong cuốn phim hào hùng mang tên "Cuộc Đời". Khúc quanh này không phải là dấu chấm hết, nó chỉ là một nốt trầm tĩnh lặng cần thiết để bản nhạc tương lai cất lên cao vút và mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Hãy luôn tin tưởng rằng, dù chọn đi con đường nào, chỉ cần giữ vững niềm tin, sự tử tế và lòng kiên trì không bỏ cuộc thì mọi nẻo đường đều sẽ dẫn đến thành công. Đời người rộng lớn và mênh mông lắm, một tấm vé trường công lập mỏng manh làm sao có thể định đoạt và gói gọn được cả một thời thanh xuân rực rỡ?
* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả
