Trong những ngày cuối tháng 9, Vịnh Phần Lan thuộc Biển Baltic đã chứng kiến tình trạng ùn tắc hàng hải nghiêm trọng: Khoảng 150 tàu thuyền, trong đó có 65 tàu chở dầu, đang chờ để vào các cảng Nga như Ust-Luga, Primorsk và Saint Petersburg.
Các đoàn tàu tạo thành những "bãi đậu" nổi trên mặt nước. Tình trạng tắc nghẽn có thể nhìn thấy rõ từ trên cao: Hàng trăm thân tàu dập dềnh theo sóng nước, trong khi các thuyền trưởng mòn mỏi chờ đợi vị trí cập cảng – vốn liên tục bị lùi lại so với lịch trình dự kiến.
Theo dữ liệu theo dõi giao thông hàng hải được tờ Helsingin Sanomat của Phần Lan trích dẫn, nhiều cụm tàu đã hình thành tại Vịnh Phần Lan vào ngày 30/9, với hàng tàu dài nhất kéo dài tới khoảng 50 km.
Các tàu này đang hướng tới các cảng Baltic chính của Nga. Trong tổng số khoảng 150 tàu, ít nhất 65 chiếc là tàu chở dầu, còn lại 85 chiếc là tàu chở hàng thông thường.
Lưu lượng tàu thuyền đến các cảng Baltic của Nga gia tăng trong bối cảnh có thông tin cho rằng Moscow đang tìm cách chuyển hướng vận tải hàng hóa khỏi Biển Đen do chiến dịch tấn công ngày càng mạnh của Ukraine.
Kiev đã đẩy mạnh các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV/drone) nhắm vào tàu thuyền Nga trên Biển Đen cũng như cơ sở hạ tầng cảng dọc theo bờ biển trong khu vực, qua đó hạn chế đáng kể hoạt động của tàu thuyền và đẩy chi phí vận chuyển cũng như bảo hiểm lên cao.
Theo dữ liệu từ S&P Global Commodities at Sea được tờ The Insider của Latvia trích dẫn, lượng xuất khẩu dầu diesel và dầu gasoil của Nga qua Biển Đen đã giảm xuống mức bằng 0 lần đầu tiên trong lịch sử vào tuần trước.
Việc Nga quyết định chuyển hướng một phần hàng hóa sang tuyến Baltic vốn được xem là giải pháp thay thế, nhưng giờ lại tạo ra nút thắt mới tại Vịnh Phần Lan. Ảnh: Anadolu
Trước áp lực đó, Reuters gần đây cũng đưa tin rằng các công ty Nga đang cải tạo các bến hàng hóa tại các cảng ở vùng Baltic và Bắc Cực để phục vụ xuất khẩu ngũ cốc, sau khi các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine làm gián đoạn hoạt động vận chuyển qua Biển Đen.
Việc Moscow quyết định chuyển hướng một phần hàng hóa sang tuyến Baltic vốn được xem là giải pháp thay thế, nhưng giờ lại tạo ra nút thắt mới tại Vịnh Phần Lan.
Kết quả là các cảng như Ust-Luga, Primorsk và Saint Petersburg phải tiếp nhận lượng tàu lớn hơn bình thường, vượt quá khả năng xử lý. Ví dụ, thời gian chờ tại cảng Ust-Luga đã tăng lên gần 5 ngày. Hàng đợi tiếp tục kéo dài vì nhiều tàu mới vẫn liên tục đến.
Đáng chú ý, hầu hết các tàu bị kẹt trong hàng dài này đã nằm trong danh sách trừng phạt của Ukraine. Chúng bị cáo buộc buôn lậu ngũ cốc, vũ khí hoặc vi phạm các hạn chế thương mại của phương Tây.
Sự trùng hợp này không phải ngẫu nhiên. Khi Kiev siết chặt kiểm soát tuyến Biển Đen, Nga buộc phải đẩy lưu lượng giao thông lên phía Bắc. Vịnh Phần Lan vì thế trở thành nơi tập trung các tàu liên quan đến các hoạt động bị hạn chế.
Các nhà chức trách Phần Lan đánh giá tình hình một cách thận trọng. "Tình hình không bất thường. Có thể sẽ được giải quyết trong vài tuần tới. Hiện tại chưa cần can thiệp hay lực lượng bổ sung", ông Sami Järvenpää, Phó Chỉ huy Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Vịnh Phần Lan, cho biết.
Đánh giá này cho thấy phía Phần Lan không xem đây là cuộc khủng hoảng cần hành động khẩn cấp, dù thực tế trên boong tàu vẫn đang căng thẳng với thời gian chờ đợi kéo dài.
Áp lực lên tuyến đường thủy này còn mang tính cấu trúc. Các cảng vốn tiếp nhận các mặt hàng là quặng, than, khoáng sản và phân bón ở khu vực Baltic và Bắc Cực đang được chuyển đổi để tiếp nhận hàng ngũ cốc.
Việc tái cơ cấu cơ sở hạ tầng này làm tăng thêm lưu lượng tàu đổ về khu vực Vịnh Phần Lan.
Dự báo của Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Phần Lan về tình trạng kéo dài hàng tuần (chứ không phải vài ngày) cho thấy những hệ lụy về mặt hậu cần có thể dai dẳng cho đến khi có một bước ngoặt địa chính trị mới – hoặc một cuộc tấn công bằng drone tiếp theo.
Lúc này, các con tàu vẫn đang phải chờ đợi với động cơ nổ cầm chừng, còn hàng hóa thì mắc kẹt trong một tình thế mà cả thuyền trưởng lẫn bên thuê tàu đều không hề mong muốn.
Minh Đức (Theo Maritime Technology Review, TVP World)
