Đêm định mệnh và những lời khai bất thường
Năm 1983, Elizabeth Diane Downs - một nhân viên bưu điện 27 tuổi đã ly hôn và là mẹ của ba đứa trẻ - chuyển từ bang Arizona tới Oregon với hy vọng bắt đầu cuộc sống mới. Nhưng chỉ ít lâu sau, một biến cố kinh hoàng đã khiến cái tên của người phụ nữ này trở thành tâm điểm chú ý của cả nước Mỹ.
Tối 19/5/1983, Elizabeth đưa ba con tới phòng cấp cứu trong trạng thái hoảng loạn. Cô nói với bác sĩ và cảnh sát rằng gia đình mình vừa bị một người đàn ông lạ mặt tấn công trên đường vắng. Theo lời kể, kẻ này muốn cướp xe, sau đó nổ súng vào các con của cô. Bản thân Elizabeth cũng bị thương ở cánh tay trái.
Bi kịch xảy ra quá nhanh khiến đội ngũ y tế lập tức phải bước vào cuộc chạy đua giành sự sống cho các nạn nhân nhỏ tuổi. Cheryl, cô con gái 7 tuổi, không qua khỏi. Christie 8 tuổi và Danny 3 tuổi được đưa vào phòng phẫu thuật khẩn cấp trong tình trạng nguy kịch.
Elizabeth nói với bác sĩ và cảnh sát rằng gia đình mình vừa bị một người đàn ông lạ mặt tấn công trên đường vắng. Ảnh minh họa
Các bác sĩ khi ấy cho biết Christie gần như không còn dấu hiệu sinh tồn lúc nhập viện, còn Danny bị tổn thương nghiêm trọng dẫn tới liệt phần thân dưới. Tuy nhiên, điều khiến nhiều người chú ý không chỉ là vụ việc đau lòng, mà còn là thái độ lạnh lùng bất thường của Elizabeth trong bệnh viện. Một bác sĩ tham gia điều trị kể lại rằng người mẹ gần như không biểu lộ cảm xúc hay bật khóc khi nói về các con. Điều cô nhắc tới nhiều hơn lại là chiếc xe mới bị vấy máu sau vụ nổ súng.
Những chi tiết ấy nhanh chóng khiến cảnh sát đặt dấu hỏi. Theo điều tra viên Doug Welch thuộc Văn phòng Cảnh sát trưởng hạt Lane, lời khai của Elizabeth tồn tại nhiều điểm khó lý giải. Đêm hôm đó đã rất muộn, trời tối và ba đứa trẻ lẽ ra phải ở nhà ngủ thay vì cùng mẹ lái xe trên một con đường hẻo lánh để “ngắm cảnh”. Các điều tra viên cũng không hiểu vì sao Elizabeth lại chủ động dừng xe để tiếp cận một người lạ trong khi con mình vẫn ngồi phía sau.
Ban đầu, Elizabeth phủ nhận việc sở hữu súng ngắn. Nhưng chồng cũ cùng người tình của cô - Robert Knickerbocker - lại khai với cảnh sát rằng Elizabeth từng có súng. Những mâu thuẫn nhỏ dần tích tụ thành nghi vấn lớn hơn.
Bí mật phía sau người mẹ trẻ
Trong nhiều tuần sau vụ việc, cảnh sát gần như không có nhân chứng ngoài Elizabeth. Nhưng khi Christie dần hồi phục và lấy lại khả năng nói chuyện, cô bé đã kể với các điều tra viên một thông tin gây chấn động: tại hiện trường hôm đó hoàn toàn không có người đàn ông lạ mặt nào cả.
Lời kể của cô bé khiến hướng điều tra thay đổi hoàn toàn. Cảnh sát bắt đầu rà soát sâu hơn về cuộc sống riêng của Elizabeth và phát hiện một cuốn nhật ký cá nhân. Trong đó, Elizabeth viết rất nhiều về Robert Knickerbocker - người tình cũ ở Arizona. Robert đã có gia đình và được cho là không muốn gắn bó với một người phụ nữ đang nuôi ba con nhỏ.
Theo nhận định của điều tra viên Doug Welch, Elizabeth tin rằng các con là rào cản khiến Robert không đến Oregon sống cùng mình. Cảnh sát cho rằng động cơ của vụ việc xuất phát từ nỗi ám ảnh tình cảm và mong muốn xây dựng cuộc sống mới với người đàn ông này.
Từ trái sang phải, Cheryl, Steve, Elizabeth, Stephen “Danny” và Christie Downs vào đầu những năm 1980.
Ngày 28/2/1984, Elizabeth bị bắt giữ. Khi đó, cô đang mang thai. Đứa trẻ sau này được sinh ra và đưa vào hệ thống chăm sóc của bang Oregon trước khi được một gia đình khác nhận nuôi.
Tại phiên tòa, các công tố viên từng lo ngại rằng phần lớn chứng cứ họ có chỉ mang tính gián tiếp. Nhưng sau nhiều tháng điều trị tâm lý và vật lý trị liệu, Christie đủ sức xuất hiện trước tòa để làm chứng. Khi được hỏi ai là người nổ súng hôm đó, cô bé trả lời ngắn gọn: “Mẹ cháu”.
Christie kể rằng mẹ mình đã dừng xe, mở cốp lấy ra một vật rồi quay lại phía các con. Theo lời khai của cô bé, chính Elizabeth là người gây ra vụ nổ súng trước khi tự làm bị thương bản thân nhằm tạo hiện trường giả.
Lời khai của Christie trở thành bước ngoặt quyết định của vụ án. Elizabeth sau đó bị kết tội giết người, mưu sát và hành hung nghiêm trọng. Tòa tuyên án tù chung thân cùng thêm 50 năm tù bổ sung.
Cuộc đào tẩu và số phận những đứa trẻ còn sống
Tưởng như mọi chuyện đã khép lại sau bản án nặng nề, nhưng năm 1987, Elizabeth tiếp tục khiến dư luận rúng động khi vượt ngục khỏi nhà tù ở Salem, Oregon. Theo điều tra, cô đã trèo qua hàng rào dây thép gai rồi lẩn trốn suốt nhiều ngày.
Nhà chức trách phát lệnh truy nã trên diện rộng vì lo ngại Elizabeth có thể tìm đến những đứa con còn sống. Cuộc truy tìm kéo dài 10 ngày trước khi cảnh sát lần ra dấu vết tại nhà của một người quen liên quan tới bạn tù của cô. Elizabeth cuối cùng bị bắt trở lại.
Khi bị hỏi về lý do vượt ngục, Elizabeth nói rằng cô muốn tìm “kẻ lạ mặt” mà mình từng cáo buộc đã sát hại con gái. Tuy nhiên, lời giải thích này không thuyết phục được các điều tra viên. Sau vụ trốn trại, Elizabeth được chuyển tới một cơ sở giam giữ an ninh tối đa dành cho nữ ở bang New Jersey và nhiều lần bị từ chối ân xá.
Ảnh minh họa
Trong khi đó, cuộc đời của những đứa trẻ sống sót rẽ sang hướng khác. Christie và Danny được một công tố viên từng tham gia vụ án nhận nuôi vào năm 1984. Dù phải mang theo những tổn thương kéo dài, cả hai đều trưởng thành, học đại học và xây dựng cuộc sống riêng. Danny vẫn chịu ảnh hưởng từ thương tật năm xưa nhưng được cho là có cuộc sống ổn định và hạnh phúc.
Hai anh em luôn chọn cách sống kín tiếng, tránh nhắc lại biến cố từng xảy ra với gia đình mình.
Cô con gái út Amy - sau đổi tên thành Rebecca Babcock - lớn lên trong một gia đình nhận nuôi khác. Khi biết sự thật về mẹ ruột ở tuổi 16, Rebecca trải qua cú sốc tâm lý lớn và từng có quãng thời gian lạc lối. Sau này, cô cố gắng tìm hiểu lý do khiến mẹ mình gây ra bi kịch năm xưa bằng cách viết thư liên lạc với Elizabeth trong tù.
Tuy nhiên, theo Rebecca, những lá thư hồi đáp ngày càng trở nên khó kiểm soát, khiến cô quyết định chấm dứt liên lạc để tập trung chữa lành cho bản thân. Rebecca sau đó theo học ngành tâm lý học và làm việc trong lĩnh vực hỗ trợ sức khỏe hành vi trẻ em.
Dù nhiều thập kỷ đã trôi qua, vụ án vẫn được nhắc đến như một trong những câu chuyện gây ám ảnh nhất về bi kịch gia đình tại Mỹ - nơi những đứa trẻ vô tội phải mang theo ký ức đau buồn suốt cả cuộc đời.
“Hồ sơ X” là tuyến bài tái dựng và phân tích các vụ án nổi tiếng từng gây chấn động dư luận trên thế giới. Trên cơ sở tổng hợp nguồn tin và dữ liệu đã được công bố, các bài viết sẽ thuật lại tiến trình vụ việc, từ bối cảnh, diễn biến đến các kết luận điều tra.
“Hồ sơ X” chú trọng làm rõ những chi tiết then chốt, các điểm còn tranh cãi hoặc chưa được lý giải thỏa đáng, qua đó cung cấp thêm góc nhìn khách quan, góp phần hoàn thiện bức tranh toàn cảnh của từng vụ án.
Tuyến bài hướng tới mục tiêu cung cấp tư liệu tham khảo cho độc giả, các góc nhìn về khoa học, pháp lý, cũng những những vấn đề cần giải mã để tìm ra sự thật.
