Tim Cook vừa công bố sẽ rời ghế CEO vào ngày 1/9/2026, nhường chỗ cho John Ternus - kỹ sư phần cứng kỳ cựu đã gắn bó với Apple suốt 25 năm. Câu hỏi đặt ra ngay lập tức: liệu một CEO xuất thân từ phần cứng có thể lấp đầy khoảng trống Tim Cook để lại, hay thậm chí đưa Apple trở lại thời kỳ đột phá sản phẩm như dưới thời Steve Jobs?
Tim Cook có bị chỉ trích điều gì?
Để đánh giá Ternus công bằng, cần nhìn lại những gì Tim Cook bị phê phán trong suốt 15 năm cầm quyền. Câu trả lời ngắn gọn: Cook là nhà điều hành kiệt xuất, nhưng không phải nhà phát minh.
Dưới thời ông, Apple tăng trưởng từ công ty trị giá khoảng 350 tỷ USD năm 2011 lên hơn 4.000 tỷ USD vào thời điểm ông rời đi - mức tăng hơn 10 lần, doanh thu hàng năm tăng gấp 4 lần. Nhưng giới phân tích và người dùng trung thành vẫn liên tục đặt câu hỏi: kể từ sau iPhone năm 2007 và iPad năm 2010, cả 2 đều là di sản của Jobs, Apple có thực sự tạo ra được danh mục sản phẩm mang tính "cách mạng" nào không?
Apple Watch ra mắt năm 2015 là câu trả lời gần nhất, nhưng dù thành công về doanh số, nó không tái định nghĩa một ngành công nghiệp theo cách iPhone từng làm. AirPods thống trị thị trường tai nghe không dây, nhưng đó là sự tinh chỉnh và tích hợp xuất sắc một thứ đã tồn tại, không phải phát minh từ đầu. Apple Vision Pro là cú đặt cược táo bạo nhất thời Cook, nhưng vấp phải phản ứng thị trường lạnh nhạt vì giá quá cao và thiếu ứng dụng thực tế.
Nhận định chung: Cook xây dựng Apple thành cỗ máy vận hành hoàn hảo, nhưng ông tối ưu hóa những gì đã có thay vì tạo ra những thứ chưa từng tồn tại.
Ternus khác Cook ở điểm nào?
Sự khác biệt căn bản nhất giữa 2 người nằm ở xuất phát điểm. Cook là chuyên gia chuỗi cung ứng và vận hành - ông nhìn Apple qua lăng kính hiệu quả, lợi nhuận và quản trị rủi ro. Ternus là kỹ sư cơ khí - ông nhìn Apple qua lăng kính sản phẩm, vật liệu và trải nghiệm vật lý.
Điều này có ý nghĩa thực tế khá cụ thể. Ternus được cho là người ủng hộ mạnh mẽ các dự án phần cứng tham vọng đang trong giai đoạn phát triển, bao gồm iPad có thể gập với màn hình gần 20 inch, iPhone màn hình tràn viền không có tai thỏ hay đảo động, kính thông minh Apple Glass tích hợp camera và thị giác máy tính, cùng các thiết bị nhà thông minh thế hệ mới chạy trí tuệ nhân tạo (AI). Đây đều là những dự án mà Cook tiếp cận thận trọng hơn vì rủi ro chi phí và sự không chắc chắn của thị trường.
Nói cách khác, nếu Tim Cook hỏi "sản phẩm này có thể mở rộng quy mô và có lợi nhuận không?", Ternus sẽ có xu hướng hỏi "sản phẩm này có thể làm được điều chưa ai làm được không?".
Dải sản phẩm Apple sẽ thay đổi thế nào?
Có 4 hướng thay đổi đáng chú ý có thể xuất hiện dưới thời Ternus.
Thứ nhất là iPhone sẽ có bước nhảy thiết kế lớn nhất kể từ năm 2017. iPhone có thể gập được nhiều khả năng ra mắt trong 1-2 năm tới, và phiên bản kỷ niệm 20 năm iPhone vào năm 2027 được kỳ vọng là lần thiết kế lại triệt để nhất lịch sử dòng sản phẩm này. Ternus là người trực tiếp phụ trách những dự án đó.
Thứ 2, Mac nhiều khả năng sẽ được ưu tiên đầu tư hơn. Dưới thời Cook, Mac đôi khi bị coi là dòng sản phẩm thứ yếu so với iPhone. Với một CEO có tiếng là yêu thích mảng máy tính và xuất thân từ kỹ thuật phần cứng, dòng sản phẩm này nhiều khả năng sẽ nhận được sự chú ý nhiều hơn cả về thiết kế lẫn hiệu năng.
Thứ 3 là mảng nhà thông minh. Apple hiện đang bị bỏ lại khá xa so với Amazon và Google trong lĩnh vực này. Ternus được biết là đang chủ trì một thế hệ thiết bị nhà thông minh mới tích hợp AI và thị giác máy tính - đây có thể là danh mục sản phẩm hoàn toàn mới mà Apple cần để chứng minh mình vẫn còn khả năng tạo ra thị trường.
Thứ 4 là Apple Glass - ẩn số lớn nhất. Nếu Vision Pro là bước đệm quá đắt và cồng kềnh, Apple Glass hướng đến thiết bị đeo được hàng ngày, nhẹ hơn, rẻ hơn và thực tế hơn. Đây là sản phẩm mà Ternus được cho là đặt nhiều tâm huyết nhất, và nó có tiềm năng trở thành danh mục thiết bị tiêu dùng mới giống cách iPhone từng tái định nghĩa điện thoại di động.
Liệu Ternus có thể trở thành "Steve Jobs thứ 2"?
Claude đưa ra câu trả lời thẳng thắn: Không, và chúng ta không nên kỳ vọng như vậy.
Steve Jobs là hiện tượng hiếm có trong lịch sử kinh doanh - người kết hợp tầm nhìn sản phẩm thiên tài, khả năng truyền thông xuất sắc và sẵn sàng chấp nhận rủi ro cực đoan thành một con người duy nhất. Bản thân Cook từng được Jobs dặn dò trước khi mất: "Đừng hỏi tôi sẽ làm gì." Việc tìm kiếm một "Jobs thứ 2" không chỉ phi thực tế mà còn là câu hỏi sai.
Ternus gần với Jobs hơn Cook ở chỗ ông là người của sản phẩm - ông hiểu cảm giác cầm một thiết bị trên tay, biết sự khác biệt giữa vật liệu tốt và vật liệu tệ, và đủ nền tảng kỹ thuật để tranh luận trực tiếp với kỹ sư thay vì chỉ đọc báo cáo. Nhưng Jobs còn là người kiểm soát tuyệt đối toàn bộ trải nghiệm sản phẩm, kể cả phần mềm, thiết kế giao diện và cách sản phẩm được trình bày trước công chúng. Ternus là chuyên gia phần cứng - ông chưa từng điều hành mảng phần mềm, dịch vụ hay trải nghiệm người dùng tổng thể. Apple của năm 2026 cũng là công ty phức tạp hơn nhiều lần so với Apple năm 2001 khi Jobs tái định nghĩa ngành công nghiệp.
Ternus có thể là người đưa Apple trở lại với những sản phẩm phần cứng thực sự táo bạo, điều mà nhiều người cảm thấy đang thiếu vắng. Nhưng "Jobs thứ 2" không phải tiêu chuẩn cần đặt ra. Tiêu chuẩn thực sự là liệu ông có thể đưa Apple tạo ra thứ gì đó mà thế giới chưa từng thấy, một lần nữa.
Điều gì có thể khiến Ternus thất bại?
Rủi ro lớn nhất là AI. Apple đang tụt hậu rõ rệt trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo, và đây là lĩnh vực mà nền tảng kỹ thuật cơ khí của Ternus không mang lại lợi thế trực tiếp. Việc phải dựa vào Gemini của Google cho phiên bản Siri mới là dấu hiệu cho thấy Apple chưa có giải pháp AI nội sinh đủ mạnh để cạnh tranh độc lập.
Rủi ro thứ 2 là mảng dịch vụ. Dưới thời Cook, Apple Services gồm App Store, iCloud, Apple Music, Apple TV+ đã trở thành nguồn doanh thu khổng lồ và ổn định hơn phần cứng. Đây không phải sân chơi quen thuộc của Ternus, và nếu ông thiếu quan tâm đến mảng này, tăng trưởng có thể chựng lại.
Rủi ro thứ 3 là áp lực chứng minh bản thân. Một CEO xuất thân kỹ thuật thường có xu hướng muốn thể hiện năng lực qua sản phẩm. Nếu Ternus đẩy nhanh quá nhiều dự án tham vọng cùng lúc mà chưa đủ chín muồi, Apple có thể lặp lại kịch bản Vision Pro - sản phẩm đúng về kỹ thuật nhưng sai về thời điểm và mức giá.
John Ternus là lựa chọn hợp lý nhất mà Apple có thể đưa ra vào thời điểm này. Câu hỏi không phải là ông có đủ năng lực không, mà là liệu Apple có đủ can đảm để đặt cược lớn vào phần cứng trong một kỷ nguyên mà phần mềm và AI đang thống trị hay không - và liệu Ternus có đủ tầm nhìn tổng thể để dẫn dắt một công ty 4 nghìn tỷ USD vượt qua những thách thức nằm ngoài phạm vi kỹ thuật phần cứng.
Phạm Hoàng
