"Luật chơi" mới khắc nghiệt từ phía EU
Sau khi ép Apple phải từ bỏ cổng Lightning để sang USB-C, Liên minh Châu Âu (EU) tiếp tục thực hiện bước đi tiếp theo trong lộ trình bảo vệ môi trường và quyền lợi người tiêu dùng. Theo Quy định về Pin (Battery Regulation) vừa được thông qua, kể từ ngày 18-02-2027, tất cả thiết bị điện tử cầm tay, bao gồm cả smartphone, phải có thiết kế pin cho phép người dùng cuối có thể tự tháo rời và thay thế.
Điểm đáng chú ý là việc thay thế này phải thực hiện được bằng các công cụ thông dụng như tua vít, kẹp mà không được sử dụng các loại dung môi hóa học hay nhiệt độ cao để tách keo. Bên cạnh đó, các hãng sản xuất còn có nghĩa vụ cung cấp linh kiện thay thế và hướng dẫn sửa chữa trong ít nhất 7 năm sau khi sản phẩm ngừng bán. Điều này đồng nghĩa với việc kỷ nguyên của những chiếc điện thoại "kín cổng cao tường" bằng keo dính sắp đi đến hồi kết.
Những rào cản khiến các hãng "đau đầu"
Trong hơn một thập kỷ qua, các nhà sản xuất đã chuyển sang thiết kế nguyên khối (unibody) để giúp điện thoại mỏng hơn, sang trọng hơn và đặc biệt là khả năng kháng nước, kháng bụi chuẩn IP68. Việc quay trở lại với nắp lưng tháo rời hoặc pin không dùng keo dính sẽ tạo ra một bài toán kỹ thuật cực khó.
Đầu tiên là vấn đề độ dày. Pin tháo rời thường cần một lớp vỏ bảo vệ cứng hơn hoặc các điểm tiếp xúc vật lý chắc chắn, khiến không gian bên trong máy bị thu hẹp đáng kể. Tiếp đến là khả năng kháng nước. Hiện nay, các hãng dùng keo dính chuyên dụng để bịt kín mọi kẽ hở. Nếu chuyển sang cơ chế tháo lắp bằng ốc vít hoặc khớp nối, việc duy trì chuẩn IP68 sẽ khiến chi phí sản xuất đội lên rất cao.
Samsung, Apple và OPPO sẽ xoay xở ra sao?
Trước quy định này, mỗi "ông lớn" sẽ có những chiến thuật khác nhau để đáp ứng mà không làm mất đi bản sắc thiết kế của mình:
Apple: "Phát minh" ra loại keo mới? Apple vốn nổi tiếng với việc kiểm soát chặt chẽ linh kiện. Nhiều tin đồn cho thấy "Táo khuyết" đang thử nghiệm loại keo dính mới có khả năng tự bong ra khi có dòng điện chạy qua. Phương pháp này vừa đảm bảo độ chắc chắn, kháng nước như hiện tại, vừa giúp người dùng tháo pin ra cực nhanh bằng một thiết bị kích điện đơn giản mà không cần dùng nhiệt.
Samsung: Tận dụng kinh nghiệm từ dòng XCover Samsung thực tế đã có dòng Galaxy XCover với pin tháo rời dùng cho môi trường công nghiệp. Có khả năng hãng sẽ mang cơ chế nắp lưng có gioăng cao su chống nước từ dòng máy này lên các mẫu flagship như Galaxy S. Tuy nhiên, họ sẽ phải xử lý khéo léo để máy không bị dày lên và thô kệch.
Các hãng Trung Quốc (OPPO, Xiaomi): Tập trung vào độ bền pin EU có một kẽ hở nhỏ cho các hãng: Nếu pin đạt độ bền cực cao (ví dụ giữ được 80% dung lượng sau 1.000 chu kỳ sạc) và máy có chuẩn kháng nước cao, họ có thể được miễn trừ một phần quy định tháo rời. OPPO đang dẫn đầu với công nghệ Battery Health Engine, giúp kéo dài tuổi thọ pin lên gấp đôi so với tiêu chuẩn ngành. Đây có thể là "lá bài" để họ giữ nguyên thiết kế nguyên khối hiện tại.
Tương lai của smartphone sau năm 2027
Dù các hãng có lựa chọn cách nào, smartphone của năm 2027 chắc chắn sẽ rất khác. Chúng ta có thể thấy sự trở lại của những thiết kế dạng mô-đun, nơi các bộ phận dễ hỏng như pin và màn hình được ưu tiên tháo lắp nhanh. Người dùng sẽ không còn phải trả khoản phí dịch vụ đắt đỏ chỉ để thay một viên pin bị chai, và quan trọng nhất, vòng đời của mỗi chiếc điện thoại sẽ được kéo dài hơn, giảm bớt áp lực rác thải điện tử lên hành tinh.
Tham khảo: Regulation (EU) 2023/1542, Ecodesign Directive 2023.
Phạm Hoàng
