Hội Luật gia Tp.Đồng Nai: Điểm tựa pháp lý cho người yếu thế

Khi người yếu thế cần một người đồng hành

Trao đổi với Người Đưa Tin, bà Kiều Thị Bích Dung (ngụ Tp.Đồng Nai) cho biết, bản thân bị bại liệt từ nhỏ, không thể tự đi lại và hiện sống một mình. Cuộc sống của bà chủ yếu dựa vào khoản tiền hỗ trợ dành cho người khuyết tật khoảng 1 triệu đồng mỗi tháng.

Để có thêm thu nhập trang trải cuộc sống, trước đây bà Dung từng bán truyện tranh. Từ những khoản tiền tích góp được, năm 2007 bà mua một mảnh đất của gia đình bà Ngọn.

Theo bà Dung, đến năm 2008, bà được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Từ đó đến nay, bà vẫn sinh sống trên mảnh đất này.

Tuy nhiên, đến năm 2021, gia đình bà Ngọn bán mảnh đất nằm bên cạnh cho người khác. Từ đây, giữa bà Dung và chủ đất mới phát sinh tranh chấp. Theo bà Dung, chủ đất mới cho rằng bà đã lấn chiếm đất.

"Bản thân tôi bị khuyết tật, không thể đi lại được, cuộc sống chỉ dựa vào khoản tiền hỗ trợ hằng tháng nên không có tiền để nhờ luật sư. Khi xảy ra vụ việc, tôi rất lo vì không biết phải làm thế nào để bảo vệ quyền lợi của mình", bà Dung chia sẻ.

Không có điều kiện thuê luật sư, bà Dung tìm đến Hội Luật gia Tp.Đồng Nai để được tư vấn, hỗ trợ pháp lý. Theo bà, trong hoàn cảnh của mình, việc tiếp cận pháp luật không đơn giản. Không chỉ hạn chế về kinh tế, việc không thể tự đi lại khiến bà gặp nhiều khó khăn khi cần đến cơ quan chức năng, tham gia các buổi làm việc hoặc tìm hiểu thủ tục liên quan đến vụ việc.

"Điều tôi mong muốn là có người hiểu pháp luật đồng hành, giúp tôi biết quyền của mình đến đâu và phải làm gì để bảo vệ mảnh đất mà tôi đã sinh sống nhiều năm", bà Dung nói.

Câu chuyện của bà Dung cho thấy, với những người yếu thế, rào cản khi tiếp cận pháp luật không chỉ nằm ở chi phí thuê luật sư. Khả năng đi lại, điều kiện sống và hạn chế về kiến thức pháp luật cũng có thể khiến họ gặp khó khăn trong việc tự bảo vệ quyền lợi.

Trao đổi với Người Đưa Tin về vấn đề này, Luật gia Nguyễn Văn Cưỡng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, cho biết trong hoạt động tư vấn và trợ giúp pháp lý, Hội Luật gia Tp.Đồng Nai xác định người yếu thế, trong đó có người khuyết tật, người cao tuổi và người có hoàn cảnh khó khăn, là nhóm cần được quan tâm, hỗ trợ.

Theo Luật gia Nguyễn Văn Cưỡng, thực tế tư vấn pháp luật cho thấy khi gặp vướng mắc, người dân không chỉ cần được giải thích các quy định mà còn cần được hướng dẫn cách xử lý cụ thể, phù hợp với hoàn cảnh và vụ việc.

"Đối với những trường hợp đặc biệt khó khăn, việc cán bộ pháp luật đồng hành, kiên trì hướng dẫn từng thủ tục và giúp người dân tiếp cận đúng con đường pháp lý là điểm tựa thiết thực đối với họ", Luật gia Nguyễn Văn Cưỡng chia sẻ.

Từ thực tế tư vấn pháp luật, Luật gia Nguyễn Văn Cưỡng cho rằng công tác trợ giúp pháp lý không thể áp dụng theo một khuôn mẫu cho tất cả trường hợp.

"Trường hợp của bà Dung là một ví dụ cho thấy công tác trợ giúp pháp lý phải gắn với thực tiễn và hoàn cảnh của từng người. Với trách nhiệm của mình, Hội Luật gia sẽ tiếp nhận, phân tích vụ việc, giúp người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của bản thân, đồng thời hỗ trợ trong phạm vi pháp luật cho phép nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân", Luật gia Cưỡng nhấn mạnh.

Trợ giúp pháp lý gắn với từng hoàn cảnh

Theo Luật gia Nguyễn Đức, nguyên Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Đồng Nai, pháp luật hiện hành có những quy định nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nhóm đối tượng yếu thế, trong đó có người khuyết tật gặp khó khăn về tài chính.

Ông Nguyễn Đức cho biết, căn cứ khoản 7 Điều 7 Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, người khuyết tật có khó khăn về tài chính thuộc diện được trợ giúp pháp lý.

Từ trường hợp bà Dung, ông cho rằng người khuyết tật nặng, không thể tự đi lại và gặp khó khăn trong cuộc sống cần được tiếp cận các cơ chế hỗ trợ pháp lý phù hợp.

Theo Luật gia Nguyễn Đức, việc người khuyết tật không thể trực tiếp có mặt tại hiện trường không đồng nghĩa với việc họ mất quyền trình bày ý kiến hoặc bảo vệ quyền lợi đối với tài sản của mình.

Trong những trường hợp phù hợp, người có chuyên môn pháp lý có thể hỗ trợ người dân làm việc với cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương theo phạm vi pháp luật cho phép.

Đối với các vụ việc liên quan đến đo đạc, xác định ranh giới đất, Luật gia Nguyễn Đức cho rằng cần kiểm tra hồ sơ pháp lý, nội dung và thẩm quyền của buổi làm việc; đồng thời đối chiếu giấy tờ về quyền sử dụng đất với hiện trạng thực tế.

"Cần so sánh sơ đồ thửa đất, các mốc giới, kích thước và những thông tin thể hiện trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với hiện trạng tại thực địa. Đây là cơ sở quan trọng để xác định ranh giới giữa các thửa đất", Luật gia Nguyễn Đức phân tích.

Theo luật gia Nguyễn Đức, trong quá trình đo đạc, người hỗ trợ pháp lý cần theo dõi việc xác định các điểm mốc, góc ranh giới, đối chiếu với hiện trạng sử dụng đất và những vật kiến trúc cố định nếu có.

Nếu phát hiện kết quả đo đạc hoặc việc xác định mốc giới có dấu hiệu không phù hợp với hồ sơ pháp lý, ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân, cần kịp thời đưa ra ý kiến và đề nghị ghi nhận trong biên bản.

Một vấn đề khác được Luật gia Nguyễn Đức lưu ý là việc kiểm tra biên bản. Người dân hoặc người đại diện cần xem kỹ nội dung trước khi ký. Nếu còn ý kiến khác nhau hoặc kết quả đo đạc chưa phù hợp với giấy tờ về quyền sử dụng đất, cần thể hiện rõ ý kiến trong biên bản.

Luật gia Nguyễn Đức cũng khuyến nghị người dân không nên tự ý thay đổi hiện trạng khi ranh giới còn tranh chấp. Trong trường hợp các bên chưa thống nhất, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, hạn chế việc tự ý cắm cọc, xây dựng hàng rào hoặc thực hiện các hành vi làm thay đổi hiện trạng.

Theo Luật gia Nguyễn Đức, người dân, đặc biệt là người khuyết tật, người cao tuổi hoặc người gặp khó khăn trong việc trực tiếp tham gia các buổi làm việc liên quan đến đất đai, nên chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ pháp lý ngay khi vụ việc phát sinh.

Đối với người không thể trực tiếp đi lại, cần tìm hiểu việc ủy quyền hợp pháp cho người thân hoặc người có chuyên môn phù hợp tham gia làm việc, tùy từng trường hợp.

Bên cạnh đó, người dân cần lưu giữ cẩn thận Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, các tài liệu liên quan đến nguồn gốc và quá trình sử dụng đất, biên bản làm việc cùng những giấy tờ có liên quan. Nếu có điều kiện, nên lưu giữ hình ảnh, video về hiện trạng ranh giới.

"Người dân không nên ký vào biên bản đo đạc hoặc biên bản xác định ranh giới khi chưa đọc kỹ, chưa hiểu rõ nội dung hoặc nhận thấy kết quả chưa phù hợp với thực tế", Luật gia Nguyễn Đức khuyến nghị.

Với bà Dung, việc tìm đến Hội Luật gia Tp.Đồng Nai trong hoàn cảnh không có khả năng thuê luật sư là cách để bà tìm kiếm sự hỗ trợ khi quyền lợi của mình phát sinh tranh chấp.

Từ trường hợp cụ thể này, hoạt động trợ giúp pháp lý cho người yếu thế cho thấy ý nghĩa của việc đưa pháp luật đến gần người dân, nhất là những người gặp khó khăn về kinh tế, sức khỏe hoặc khả năng tiếp cận các thủ tục pháp lý.

Đối với những người không đủ điều kiện tự mình giải quyết vấn đề pháp lý, việc được hướng dẫn đúng lúc có thể giúp họ hiểu rõ hơn quyền của mình và chủ động hơn trong quá trình bảo vệ quyền lợi.