Nếu với nhiều người Việt, lươn đồng là nguyên liệu quen thuộc trong những món ăn dân dã như cháo lươn, lươn xào lăn, lẩu lươn hay lươn um nước cốt dừa, thì với một chàng trai Nhật đang sống tại Việt Nam, đây lại là một “phát hiện” đầy bất ngờ.
Naoki Okamura là người Nhật, hiện sinh sống tại Việt Nam và dành nhiều tình cảm cho mảnh đất hình chữ S, đặc biệt là miền Tây. Trên mạng xã hội, anh thường tự gọi mình là “Nao lang thang”, đều đặn chia sẻ những câu chuyện về ẩm thực, du lịch, văn hóa và đời sống Việt Nam.
Điều thú vị là phần lớn nội dung của Naoki được viết bằng tiếng Việt. Qua góc nhìn của một người nước ngoài đã có thời gian sống và trải nghiệm tại Việt Nam, những điều vốn rất quen thuộc với người bản địa đôi khi lại trở nên mới mẻ. Không ít bài viết của anh còn vô tình giúp người Việt phát hiện thêm những món ăn, nguyên liệu và nét văn hóa mà chính họ chưa từng để ý.
Mới đây, Naoki tiếp tục khiến cộng đồng mạng thích thú khi kể về lần đầu thưởng thức lươn đồng miền Tây.
Chàng trai Nhật mê lươn đồng đến mức “xin lỗi trước” người Việt
Trong một bài đăng gần đây, Naoki chia sẻ trải nghiệm khi có dịp xuống Tiền Giang và tình cờ bắt gặp lươn đồng tại chợ Giồng.
Anh viết:“Một loại đặc sản cao cấp ở Việt Nam mà người Nhật chắc chắn sẽ phải ghen tị. Ở Nhật, lươn là một món ăn mắc tiền dữ lắm. Đặc biệt là lươn tự nhiên thì giá càng mắc hơn nữa. Bây giờ phần lớn lươn ở Nhật đều là lươn nuôi, còn muốn tìm được lươn tự nhiên thiệt sự cũng khó lắm.
Gần đây mình có dịp xuống Tiền Giang, rồi tình cờ thấy lươn đồng ở Chợ Giồng. Giá thì đương nhiên cũng mắc, nhưng mà thiệt sự ngon quá trời ngon. Mình đem con lươn này nướng trên than hồng ăn thử, không có mùi tanh gì hết, thịt mềm, béo vừa phải, ăn vô thơm ngon thiệt sự. Trước khi ăn món này, con cá mình thích nhất ở Việt Nam là cá lóc.
Mà giờ thì mình mê lươn quá rồi. Mà xin lỗi trước nghen, lỡ Nao ăn nhiều quá làm cho lươn đồng hết sạch ở khắp Việt Nam thì mọi người đừng có trách tui nghen”.
Đáng chú ý, Naoki còn tiết lộ thêm rằng theo những gì anh được biết, tùy nơi, lươn ở Nhật có thể có giá khoảng 2-4 triệu đồng/kg. Với một người Việt vốn đã quen với việc bắt gặp lươn trong các khu chợ, đồng ruộng hay trên thực đơn những quán ăn bình dân, mức giá này tất nhiên đủ để gây tò mò.
Thực tế, sự chênh lệch này còn liên quan đến việc “lươn Việt Nam” và “lươn Nhật Bản” không hoàn toàn là cùng một loài.
Lươn đồng phổ biến ở Việt Nam là Monopterus albus, thường sống ở ruộng, mương, ao và những vùng nước ngọt, phân bố rộng ở nhiều nước châu Á. Đây cũng là loài được nuôi thương phẩm tại Việt Nam. Một tài liệu về nuôi lươn đồng tại Việt Nam ghi nhận giá tại trại từng ở mức khoảng 85.000-100.000 đồng/kg, tùy thời điểm và kích cỡ.
Trong khi đó, loại “lươn” nổi tiếng của Nhật, thường được gọi là unagi, là cá chình Nhật (Anguilla japonica). Đây là một loài cá chình thuộc họ Anguillidae, có vòng đời đặc biệt: sinh sản ngoài biển nhưng phần lớn thời gian trưởng thành sống ở vùng nước ngọt hoặc nước lợ. Loài này cũng được đánh giá là một trong những loại cá thực phẩm có giá trị cao tại Nhật.
Vì thế, món unagi kabayaki quen thuộc trong các nhà hàng Nhật - những miếng cá chình được phết sốt rồi nướng thực chất không phải là “lươn đồng” theo cách người Việt thường gọi.
Cá chình Nhật cũng đang chịu sức ép về nguồn lợi. FAO ghi nhận ngành nuôi cá chình phụ thuộc đáng kể vào nguồn cá giống tự nhiên, trong khi giá cá chình giống có thời điểm tăng lên rất cao.
Chính sự khác biệt này khiến câu chuyện của Naoki thú vị hơn: anh không đơn thuần phát hiện ra một món ăn rẻ hơn phiên bản quen thuộc ở Nhật, mà còn khám phá một nguyên liệu có vị trí rất khác nhau trong văn hóa ẩm thực của hai quốc gia.
Người Việt thi nhau “mách nước” cho Naoki cách ăn lươn
Bên dưới bài đăng, nhiều người Việt cũng hào hứng hưởng ứng khi thấy một món ăn quen thuộc trong bữa cơm Việt lại có thể khiến một người Nhật say mê đến vậy.
Không ít bình luận tranh thủ giới thiệu cho Naoki hàng loạt cách chế biến lươn khác nhau. Người miền Tây gợi ý anh thử lươn um nước cốt dừa với ngọn khoai mì, lá nhào hoặc lá cách, thêm chút đậu phộng rang. Người khác giới thiệu lươn xào lăn, lẩu lươn, lươn kho nghệ, canh chua lươn với bông súng, bông điên điển...
Một số người còn nhắc Naoki rằng nếu có dịp nên tìm về Nghệ An, nơi nổi tiếng với nhiều món ăn từ lươn, trong đó có cháo lươn, súp lươn và miến lươn. Cũng có người giới thiệu một nguyên liệu dễ bị nhầm với lươn là lịch, với những món như lịch nướng chao, lịch nướng muối ớt hay lịch um chuối ở miền Tây.
Đặc biệt, một bình luận còn giải thích sự khác nhau khá thú vị giữa cách gọi: lươn đồng Việt Nam thường được gọi là Monopterus albus, trong khi “unagi” mà người Nhật quen ăn là cá chình thuộc chi Anguilla. Đây cũng là lý do những hình ảnh về “cơm lươn Nhật” đôi khi khiến người Việt và người Nhật đang nói về hai loại cá khác nhau.
Với người Việt, lươn vì thế có thể vừa là nguyên liệu bình dân, vừa trở thành đặc sản tùy vùng và cách chế biến. Một con lươn có thể đi từ nồi cháo nóng, đĩa lươn xào lăn cho tới nồi lẩu mắm miền Tây – một thế giới ẩm thực mà có lẽ Naoki vẫn còn rất nhiều món để khám phá.
Từ cá linh, nấm mối đến lẩu mắm, miền Tây liên tục khiến Naoki bất ngờ
Thực ra, đây không phải lần đầu Naoki “phát hiện” những món ăn miền Tây khiến anh bất ngờ.
Trong một lần trải nghiệm lẩu mắm, anh từng thú nhận rằng cách người miền Tây kết hợp nguyên liệu khiến anh khá ngạc nhiên.
“Trước giờ mình chưa bao giờ ăn theo kiểu này luôn. Về miền Tây, lần đầu tiên mình được ăn lẩu mắm. Điều đầu tiên làm mình bất ngờ là trong cùng một nồi lẩu lại có cả thịt, cá và rất nhiều loại rau. Ở Nhật, thường thì lẩu hải sản sẽ có hải sản, lẩu thịt thì có thịt. Người Nhật thường ít khi cho cả thịt và cá vào chung một nồi như vậy.
Nhưng điều làm mình bất ngờ hơn nữa là lần đầu mình được ăn lẩu mắm có cá linh ở An Giang. Cá linh tươi chỉ cần nhúng vào nồi khoảng 15 giây, vừa chín tới rồi chấm với nước mắm ăn. Cá mềm, thơm, béo nhẹ và ngon bất ngờ luôn.
Trước đây mình từng ăn cá linh chiên rồi, nhưng toàn là cá khá lớn. Còn cá linh tươi kiểu này thì mình chưa từng thử. Hôm qua đi chợ Giồng ở Cái Bè, tình cờ thấy cá linh nên mình mua về tự nấu lẩu mắm ăn thử. Kết quả là… Ngon quá trời” - chàng trai Nhật bộc bạch.
Nếu lươn khiến Naoki bất ngờ vì mức độ ngon và giá trị ở Nhật, thì nấm mối lại khiến anh ngạc nhiên bởi độ quý hiếm của nguyên liệu.
Sau khi mua nấm mối ở Bến Tre và đem nướng than, Naoki chia sẻ:
“Nghe giá xong mình tưởng mình nghe lộn… Đây là ‘nấm mối’. Mình nướng bằng than để ăn, phải nói là mùi thơm cực kỳ đặc biệt, ngon đến mức mình không thể ngừng ăn. Mãi sau mình mới biết, 1kg nấm mối có giá hơn 1 triệu đồng”.
Những trải nghiệm như vậy phần nào lý giải vì sao miền Tây liên tục xuất hiện trong các nội dung của Naoki. Với một người nước ngoài, đây không chỉ là hành trình “đi ăn món ngon”, mà còn là cách khám phá đời sống địa phương thông qua những nguyên liệu rất đỗi quen thuộc với người Việt.
Từ giữa năm 2024 đến nay, Việt Nam trở thành “lớp học” đặc biệt của chàng trai Nhật
Naoki đến Việt Nam từ giữa năm 2024. Có thời gian sinh sống tại TPHCM, anh có điều kiện ở lại lâu hơn thay vì chỉ ghé qua trong một chuyến du lịch ngắn ngày. Nhờ vậy, những trải nghiệm của anh dần đi sâu vào đời sống thường nhật: từ những khu chợ, hàng quán, món ăn địa phương cho tới cách người Việt giao tiếp và sinh hoạt.
Có những điều với người Việt tưởng như quá bình thường, nhưng qua góc nhìn của Naoki lại trở thành một phát hiện thú vị.
Một trong những điều khiến anh thích Việt Nam nhất là Wi-Fi xuất hiện ở khắp nơi. Naoki từng kể rằng ngay cả những quán trà đá, hàng sinh tố vỉa hè cũng có thể cung cấp Wi-Fi miễn phí cho khách. Khi cần kết nối, chỉ cần hỏi mật khẩu, nhiều người bán hàng hoặc người xung quanh sẵn sàng chia sẻ.
So với Nhật Bản - một quốc gia có hạ tầng công nghệ phát triển, trải nghiệm này khiến Naoki thấy khá thú vị. Không phải vì Việt Nam có công nghệ vượt trội hơn, mà bởi thói quen chia sẻ kết nối rất tự nhiên trong đời sống hàng ngày khiến anh cảm nhận được một nét văn hóa khác biệt.
Càng ở Việt Nam lâu, Naoki càng muốn hiểu hơn về nơi mình đang sống. Anh bắt đầu học tiếng Việt để có thể giao tiếp thuận lợi hơn với người bản địa, đồng thời tiếp tục đi đây đó, đặc biệt là các tỉnh miền Tây, để tìm hiểu những món ăn và câu chuyện phía sau chúng.
Có lẽ với Naoki, Việt Nam không chỉ là một điểm đến để check-in. Đó là một nơi mà mỗi khu chợ có thể mở ra một món ăn mới, mỗi món ăn lại dẫn tới một câu chuyện về vùng đất, và đôi khi chỉ một con lươn đồng cũng đủ khiến một chàng trai Nhật phải thốt lên rằng: “Ngon quá trời”.
Bích Ngọc
