Một khảo sát toàn cầu vừa được công bố bởi GSK (công ty dược phẩm sinh học toàn cầu) cho thấy một thực tế đáng chú ý: phần lớn người trưởng thành đang sống chung với bệnh mạn tính lo ngại về những biến chứng sức khỏe có thể làm gián đoạn cuộc sống, nhưng lại chưa thực sự chủ động tìm hiểu hoặc phòng ngừa.
Cụ thể, 78% người tham gia khảo sát bày tỏ lo ngại một số biến chứng liên quan có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt thường ngày, trong khi 72% quan ngại nguy cơ phải nhập viện kéo dài. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ hơn một nửa (54%) cho biết họ chưa từng chủ động trao đổi với nhân viên y tế về vấn đề này.
Khi virus “ngủ yên” bất ngờ tái hoạt
Zona thần kinh thực chất do virus varicella-zoster, cũng là tác nhân gây bệnh thủy đậu, gây ra. Sau khi khỏi thủy đậu, virus không biến mất mà “ẩn náu” trong hệ thần kinh nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy yếu, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, virus có thể tái hoạt và gây bệnh.
Trên toàn cầu, cứ 3 người trưởng thành thì có 1 người có nguy cơ mắc zona trong đời. Nguy cơ này tăng đáng kể ở những người mắc bệnh tim mạch (tăng 34%), bệnh thận mạn (29%) hoặc đái tháo đường (38%).
Triệu chứng điển hình của zona là phát ban kèm mụn nước, thường xuất hiện ở ngực, bụng hoặc mặt, đi kèm cảm giác đau rát, đau như điện giật hoặc dao đâm. Ngay cả khi tổn thương da đã lành, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với biến chứng đau dây thần kinh sau zona kéo dài hàng tháng, thậm chí nhiều năm.
Không chỉ gây đau đớn, bệnh còn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như ảnh hưởng thị lực, thậm chí liên quan đến nguy cơ đột quỵ hoặc biến cố tim mạch trong một số trường hợp hiếm.
Khảo sát được thực hiện trên hơn 6.000 người từ 50 tuổi trở lên tại 10 quốc gia, tập trung vào nhóm đang sống chung với các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh hô hấp. Đây vốn là nhóm có hệ miễn dịch suy giảm theo thời gian, đồng thời dễ bị tác động bởi các yếu tố nguy cơ khác.
Dữ liệu cũng cho thấy những ảnh hưởng không hề nhỏ trong thực tế. Trong số những người từng gặp phải biến chứng liên quan, 42% cho biết họ phải chịu những cơn đau nghiêm trọng ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, và 33% thừa nhận từng phải nghỉ việc hoặc hạn chế tham gia các hoạt động xã hội.
Dù vậy, nhận thức về mối liên hệ giữa bệnh mạn tính và hệ miễn dịch vẫn còn nhiều hạn chế. Cứ 4 người thì có 1 người tin rằng bệnh nền không ảnh hưởng đến hệ miễn dịch hay nguy cơ phát sinh biến chứng. Đồng thời, gần một nửa số người được hỏi không nhận ra rằng các bệnh lý mạn tính có thể làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của các vấn đề sức khỏe khác.
Tiến sĩ Elena DeAngelis, Giám đốc Y khoa, GSK Việt Nam, dù nhiều người đã quen với việc quản lý bệnh mạn tính, họ vẫn chưa đánh giá đầy đủ tác động “dây chuyền” của các bệnh lý này lên hệ miễn dịch. Bà cho biết, cùng với sự suy giảm miễn dịch tự nhiên theo tuổi tác, các bệnh như đái tháo đường hay bệnh thận mạn có thể khiến cơ thể dễ tổn thương hơn trước các tác nhân gây bệnh. Không chỉ vậy, những tình trạng như bệnh tim mạch hay bệnh phổi mạn tính cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ phát sinh các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.
“Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ này là cần thiết để đưa phòng ngừa trở thành một phần trong chăm sóc sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở người lớn tuổi,” bà nhấn mạnh.
Không chỉ là điều trị, mà là chủ động phòng ngừa
Kết quả khảo sát một lần nữa cho thấy, chăm sóc sức khỏe trong bối cảnh hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kiểm soát bệnh mạn tính, mà cần mở rộng sang việc nhận diện và phòng ngừa các nguy cơ đi kèm.
Đối với người trên 50 tuổi, đặc biệt là những người đang sống chung với bệnh nền, việc chủ động trao đổi với nhân viên y tế, cập nhật thông tin và xây dựng kế hoạch chăm sóc toàn diện đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng sống.
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, những “khoảng trống nhận thức” như vậy không chỉ là câu chuyện cá nhân, mà còn là vấn đề của sức khỏe cộng đồng nơi mỗi lựa chọn chủ động hôm nay có thể quyết định chất lượng cuộc sống trong tương lai.
Người cao tuổi bị zona nên ăn gì, kiêng gì?
Một trong những biến chứng thường được nhắc đến ở nhóm người lớn tuổi là Zona thần kinh – bệnh do virus tấn công vào da và hệ thần kinh, có thể gây đau kéo dài và ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống nếu không được kiểm soát tốt.
Bên cạnh điều trị y tế, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hồi phục:
Những thực phẩm nên bổ sung:
- Thực phẩm giàu lysine (sữa, cá, thịt gà, các loại đậu) giúp ức chế sự phát triển của virus
- Nhóm giàu vitamin C và kẽm (rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thịt đỏ) giúp tăng cường miễn dịch
- Tỏi và cam thảo được xem là có đặc tính kháng viêm, hỗ trợ kiểm soát nhiễm trùng
Những thực phẩm nên hạn chế:
- Nhóm giàu arginine (lúa mì, yến mạch, bánh mì) có thể thúc đẩy virus phát triển
- Đồ ăn chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ hoặc đường tinh luyện khiến tình trạng viêm dễ nặng hơn
- Rượu bia và đồ uống có cồn có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, kéo dài thời gian hồi phục
Zona thường khởi phát với các biểu hiện như sốt nhẹ, đau rát da và nổi mụn nước. Đáng chú ý, sau khi tổn thương ngoài da lành lại, người bệnh vẫn có thể phải đối mặt với cơn đau thần kinh kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Trang Đào
