Đồ uống có đường - “kẻ phá gan” mà nhiều người xem nhẹ
Trong nhiều năm, rượu bia hay thuốc lá luôn được xem là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan. Tuy nhiên, theo nghiên cứu thì đồ uống có đường - thức uống ưa thích của nhiều người hàng ngày lại có thể gây hại không kém, thậm chí nguy hiểm hơn nếu tiêu thụ lâu dài.
Theo nghiên cứu công bố của các nhà khoa học từ Đại học Harvard và Đại học Yale chỉ ra rằng, chỉ cần uống thêm khoảng 250ml đồ uống có đường mỗi ngày cũng đủ tạo ra những tác động đáng kể đến gan.
Cụ thể, nguy cơ gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa tăng khoảng 10%, nguy cơ xơ gan tăng 21% và đáng chú ý, nguy cơ tử vong do bệnh gan mãn tính có thể tăng tới 37%.
Điều đáng lo là rủi ro này không đến từ việc “uống quá nhiều”, mà từ mức tiêu thụ rất bình thường mỗi ngày. Ngay cả các sản phẩm gắn mác “không đường” hay “ít calo” cũng không hoàn toàn an toàn.
Nghiên cứu cho thấy, nếu dùng thường xuyên, đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo vẫn có thể làm tăng 15% nguy cơ gan nhiễm mỡ, 14% nguy cơ bệnh gan nặng và tới 41% nguy cơ tử vong liên quan đến gan.
Về cơ chế, fructose - loại đường phổ biến trong đồ uống công nghiệp, được xem là nguyên nhân chính. Không giống glucose, fructose chủ yếu được xử lý tại gan. Khi nạp quá mức, gan buộc phải chuyển hóa và tích trữ thành mỡ, kéo theo rối loạn chuyển hóa và nguy cơ bệnh lý.
Trong khi đó, chất tạo ngọt nhân tạo có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, thúc đẩy viêm và gián tiếp gây tổn thương gan. Nói cách khác, vấn đề không nằm ở một ly nước, mà ở thói quen lặp lại mỗi ngày mà nhiều người tưởng vô hại lại trở thành gánh nặng lâu dài cho gan.
Nguy cơ ung thư và rối loạn chuyển hóa
Tác hại của đồ uống có đường không chỉ dừng ở tổn thương gan. Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc tiêu thụ thường xuyên còn liên quan trực tiếp đến nguy cơ ung thư và rối loạn chuyển hóa.
Cụ thể, nếu phụ nữ uống từ 2 ly/ngày trở lên có nguy cơ ung thư đại trực tràng sớm và cao hơn, thậm chí tăng gấp đôi nếu hình thành thói quen từ tuổi dậy thì. Chỉ với khoảng 100ml mỗi ngày, nguy cơ ung thư nói chung cũng tăng gần 20%, trong đó ung thư vú tăng tới 22%. Một số nghiên cứu khác còn ghi nhận nguy cơ ung thư khoang miệng có thể cao gấp gần 5 lần ở người uống thường xuyên.
Điểm đáng chú ý nằm ở cách cơ thể hấp thụ đường. Khác với thực phẩm tự nhiên, đường trong đồ uống ở dạng “tự do”, đi thẳng vào máu, dễ gây tăng đường huyết đột ngột, từ đó kéo theo nguy cơ béo phì, kháng insulin và tiểu đường.
Trong khi đó, khuyến nghị dinh dưỡng cho thấy mỗi người chỉ nên tiêu thụ dưới 25g đường/ngày, nhưng một chai nước ngọt 500ml đã gần gấp đôi con số này.
Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc “cấm tuyệt đối”, mà ở kiểm soát thói quen. Giảm đồ uống có đường, đọc kỹ thành phần và ưu tiên lựa chọn đơn giản như nước lọc, trà hay sữa là cách thiết thực để giảm áp lực cho cơ thể.
Bởi về lâu dài, sức khỏe không bị quyết định bởi một lần uống, mà bởi những thói quen lặp lại mỗi ngày.
