Mới đây, ông Lâm (40 tuổi) được người nhà đưa đến phòng khám của bác sĩ Hoàng tại Khoa Thấp khớp và Miễn dịch học, Bệnh viện Chiết Giang (Trung Quốc). Ông than phiền về cơn đau dữ dội ở đầu gối trái, khiến không thể đi lại, dù không hề bị va chạm hay chấn thương. “Tuần này tôi chỉ uống canh thịt viên, vậy mà cơn đau lại tái phát. Lần gần nhất tôi đi khám vì đau khớp là cách đây hai năm”, ông Lâm kể.
Qua khai thác bệnh sử, bác sĩ cho biết ông Lâm là bệnh nhân gút mãn tính, từng được điều trị hạ axit uric nhưng không tái khám đều đặn. Ngoài ra, ông còn mắc nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường và béo phì – những yếu tố nguy cơ lớn đối với thận.
Kết quả xét nghiệm khiến các bác sĩ lo ngại: nồng độ axit uric trong máu vượt quá 421 μmol/L, trong khi mục tiêu kiểm soát ở bệnh nhân gút chỉ từ 300–360 μmol/L. Đáng chú ý hơn, chỉ số creatinin lên tới 717 μmol/L, cao gấp nhiều lần giới hạn bình thường, và mức lọc cầu thận chỉ còn 7,5 mL/phút/1,73 m². Những con số này cho thấy ông Lâm đã rơi vào tình trạng suy thận mạn giai đoạn cuối.
Theo bác sĩ Hoàng, suy thận ở giai đoạn này đồng nghĩa với việc người bệnh thường phải phụ thuộc vào lọc máu, lọc màng bụng (thẩm phân phúc mạc) hoặc ghép thận để duy trì sự sống. “Thật khó tin một người mới 40 tuổi đã mắc suy thận mạn giai đoạn cuối. Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống khi ông ấy về già”, bác sĩ nói.
Chế độ ăn nhiều món giàu purin như canh thịt viên, nước hầm đậm đặc, nước dùng thịt được bác sĩ Hoàng đánh giá có liên quan đến tình trạng bệnh này. Khi người mắc bệnh gút tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa nhiều purin, cơ thể sẽ sản sinh thêm axit uric. Nếu lượng axit uric này vượt quá khả năng đào thải của thận, nồng độ axit uric trong máu sẽ tăng cao.
Các tinh thể urat sau đó lắng đọng trong khớp và mô xung quanh, kích hoạt phản ứng viêm và gây ra các cơn gút cấp với biểu hiện sưng, nóng, đỏ, đau dữ dội. Nếu tình trạng tăng axit uric kéo dài và không được kiểm soát, đặc biệt ở những người đồng thời mắc tiểu đường hoặc tăng huyết áp, thận sẽ bị tổn thương dần dần, thậm chí dẫn đến tăng urê huyết và suy thận mạn.
Các chuyên gia cho biết, từ cuối năm đến đầu năm sau là thời điểm các cơn gút cấp bùng phát mạnh do các cơn gút cấp có liên quan đến chế độ ăn giàu purin và đồ uống có cồn trong các buổi tụ họp. Những món ăn quen thuộc trong dịp lễ Tết như lẩu, thịt nướng, hải sản hay nước dùng thịt đậm đà đều chứa lượng purin cao. Khi kết hợp với đồ uống có cồn và đồ uống nhiều đường, nồng độ axit uric trong máu có thể tăng đột ngột, dễ kích hoạt cơn gút cấp.
Không chỉ gây đau khớp, tăng axit uric máu còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe. Khi tinh thể urat lắng đọng trong khoang khớp, người bệnh có thể bị viêm khớp gút kéo dài, dẫn đến biến dạng khớp và suy giảm khả năng vận động. Nếu các tinh thể này tích tụ trong thận, chúng có thể gây sỏi thận, làm suy giảm chức năng lọc và trong trường hợp nặng có thể tiến triển đến suy thận mạn. Ngoài ra, nhiều nghiên cứu cho thấy tăng axit uric máu có mối liên hệ chặt chẽ với tăng huyết áp, bệnh mạch vành và nguy cơ đột quỵ.
Các bác sĩ khuyến cáo, người có nồng độ axit uric cao hoặc mắc bệnh gút cần đặc biệt chú ý đến thói quen sinh hoạt. Về chế độ ăn uống, nên duy trì khẩu phần cân bằng, tăng cường rau xanh và trái cây, uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ thận đào thải axit uric. Đồng thời, cần hạn chế thực phẩm giàu purin như nội tạng động vật, nước hầm thịt đậm đặc, hải sản và tránh các loại đồ uống nhiều đường như nước ngọt có ga, trà sữa.
Bên cạnh đó, việc duy trì vận động thể chất đều đặn như đi bộ, chạy bộ nhẹ hoặc bơi lội giúp kiểm soát cân nặng và cải thiện chuyển hóa. Người bệnh cũng cần ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và kiểm soát tốt các bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường và béo phì để giảm nguy cơ biến chứng.
Kim Linh (Theo Toutiao)
