Ngày 12/6, Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM) phát hành thông báo về việc Cơ quan cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố bị can, lệnh tạm giam với ông Phan Phạm Hà (49 tuổi, trú Hà Nội, tổng giám đốc VEAM) về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, theo khoản 3, điều 356 Bộ luật Hình sự.
Điều này đã nhanh chóng tác động đến tình hình sản xuất, kinh doanh của công ty. Sau phiên giao dịch ngày 12/6, giá cổ phiếu của VEAM (mã VEA, sàn UpCOM) rơi từ 47.500 đồng xuống 46.200 đồng (-2,53%).
Như vậy, tổng giá trị vốn hóa của VEAM, đã rớt từ 62.943 tỷ đồng xuống 61.390 tỷ đồng, “bốc hơi” 1.553 tỷ đồng sau khi kết phiên giao dịch 12/6.
VEAM hiện là cổ đông lớn, đại diện phần vốn của Nhà nước để nắm giữ cổ phần và được chia lợi nhuận từ các liên doanh theo tỷ lệ góp vốn chủ sở hữu. Thông qua các công ty con, VEAM đang nắm giữ 30% vốn điều lệ tại Honda Việt Nam, 20% vốn điều lệ tại Toyota Việt Nam và 25% tại Ford Việt Nam, theo báo cáo tài chính hợp nhất của VEAM công bố hôm 31/1/2024.
Năm 2023 VEAM được chia 5.844 tỷ đồng từ Honda Việt Nam, 660 tỷ đồng từ Toyota Việt Nam và 303 tỷ đồng từ Ford Việt Nam. Tổng lợi nhuận được chia từ ba liên doanh này năm ngoái (6.807 tỷ đồng), cao hơn lợi nhuận được chia năm 2022 (5.326 tỷ đồng).
Tuy nhiên, trong 3 năm qua, hoạt động sản xuất của VEAM mắc kẹt ở một vài dự án, khiến báo cáo tài chính thường niên không được chấp thuận toàn phần, đơn vị kiểm toán nêu ý kiến ngoại trừ 3 năm liên tiếp. Điều đó khiến cổ phiếu của VEAM (mã VEA) bị Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội đưa vào diện cảnh báo từ 11/4/2023, bất kể doanh nghiệp Nhà nước đang niêm yết có mức vốn hóa lớn (hơn 2 tỷ USD) này có lợi nhuận hàng năm rất cao (từ 6.000 - 7.000 tỷ đồng).
Tổng công ty VEAM hoạt động theo mô hình Tổng công ty Nhà nước. Năm 2010, VEAM chuyển sang hình thức công ty mẹ - con theo quyết định của Bộ Công Thương, với 25 công ty con và đơn vị thành viên. Năm 2017, VEAM hoạt động theo mô hình công ty cổ phần với vốn điều lệ hơn 13 tỉ đồng, trong đó vốn nhà nước chiếm hơn 88%.
Anh Nguyễn (tổng hợp)
