Lần đầu tiên Việt Nam có Bộ Tiêu chuẩn hoạt động cho người có ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung

KOL Summit 2026 đã diễn ra vào ngày 7/9 vừa qua tại TP.HCM, quy tụ hơn 1.500 nghệ sĩ, KOL/KOC, nhà sáng tạo nội dung cùng đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức. Sự kiện đánh dấu một bước mới trong việc xây dựng chuẩn mực cho hoạt động của người có ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung trên môi trường số.

Cụ thể Liên minh Niềm tin số chính thức khởi động Chương trình Tín nhiệm Người có ảnh hưởng, trong đó lần đầu tiên giới thiệu Bộ Tiêu chuẩn Hoạt động cho Người có Ảnh hưởng và Nhà Sáng tạo Nội dung. 

Bộ Tiêu chuẩn Hoạt động cho người có ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung được Liên minh Niềm tin số ban hành, là bộ quy tắc tự nguyện áp dụng đối với người có ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung hoạt động trên các nền tảng số tại Việt Nam.

Toàn bộ tiêu chuẩn được phân thành 3 cấp độ: [P] - Pháp luật là các nghĩa vụ bắt buộc theo quy định pháp luật hiện hành, [C] - Chứng nhận là các điều kiện bắt buộc để được cấp hoặc duy trì tư cách thành viên và nhãn “Tín nhiệm số”, [K] - Khuyến nghị là những thực hành tốt được khuyến khích áp dụng.

Bộ tiêu chuẩn hướng tới 3 yêu cầu xuyên suốt gồm an toàn, minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao trách nhiệm xã hội của người sáng tạo trên môi trường số.

Ở nhóm nguyên tắc chung, người có ảnh hưởng được yêu cầu tuân thủ tính chính trực, ứng xử văn minh, tôn trọng nhân phẩm, bảo đảm quyền tự do ngôn luận trong khuôn khổ pháp luật và thực hiện nghĩa vụ đóng thuế.

Với các chỉ số trên mạng xã hội của người có ảnh hưởng và nhà sáng tạo nội dung, Bộ tiêu chuẩn yêu cầu sử dụng dữ liệu từ nền tảng chính thống hoặc bên thứ ba độc lập. Các hành vi mua bán lượt theo dõi, sử dụng bot, tham gia mạng lưới tăng tương tác chéo hoặc khai báo sai quy mô khán giả đều bị nghiêm cấm.

Đối với nội dung thương mại, dấu hiệu quảng cáo phải được công khai bằng tiếng Việt theo cách dễ thấy, dễ nghe. Người có ảnh hưởng phải trực tiếp sử dụng hoặc trải nghiệm sản phẩm trước khi giới thiệu, đồng thời có trách nhiệm rà soát và đối chiếu các hồ sơ pháp lý do nhãn hàng cung cấp.

Những yêu cầu này đặt trọng tâm vào tính minh bạch của nội dung thương mại, từ cách công bố quan hệ quảng cáo đến cách người có ảnh hưởng kiểm chứng thông tin trước khi đưa sản phẩm tới người theo dõi.

Bộ tiêu chuẩn cũng dành riêng các yêu cầu cho việc ứng dụng công nghệ và sản xuất những nội dung có khả năng gây nhầm lẫn.

Khi sử dụng nhân vật ảo hoặc nội dung do AI tạo ra, chỉnh sửa bằng AI và có khả năng khiến người xem hiểu sai về nguồn gốc nội dung, người sáng tạo phải công khai nhãn nhận biết như “AI-generated”. Việc sử dụng công nghệ làm giả khuôn mặt bằng deepfake để lừa dối hoặc quảng cáo các sản phẩm nhạy cảm bị nghiêm cấm.

Với các nội dung liên quan đến những lĩnh vực đặc thù, tiêu chuẩn cũng đưa ra những yêu cầu riêng. 

Nội dung về an ninh - chính trị phải tuân thủ pháp luật; thông tin liên quan đến trẻ em phải được bảo vệ đặc biệt, trong đó việc công khai đời tư cần có sự đồng ý của phụ huynh và trẻ từ đủ 7 tuổi trở lên, đồng thời không thương mại hóa hình ảnh trẻ. Trong lĩnh vực tài chính, người sáng tạo phải công khai rủi ro và không thực hiện tư vấn đầu tư trái phép. Với nội dung y tế, thông tin phải bảo đảm tính chính xác dựa trên nguồn khoa học hoặc giấy phép phù hợp. Các hoạt động sáng tạo cũng phải tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Một điểm đáng chú ý của Bộ tiêu chuẩn là cơ chế cấp nhãn “Tín nhiệm số” cho cá nhân đáp ứng đầy đủ các tiêu chí thuộc cấp độ [P] và [C], có cam kết bằng văn bản và không đang trong quá trình bị xử lý vi phạm.

Nhãn có thời hạn hiệu lực xác định, với thời hạn được khuyến nghị là 12 tháng. Tuy nhiên, nhãn “Tín nhiệm số” không được sử dụng như một hình thức bảo chứng cho chất lượng sản phẩm, dịch vụ mà KOL giới thiệu.

Bên cạnh việc đặt ra các tiêu chuẩn về hoạt động nghề nghiệp, Bộ tiêu chuẩn cũng khuyến khích người có ảnh hưởng tham gia các hoạt động xã hội, thiện nguyện và bảo vệ môi trường.

Để vận hành bộ tiêu chuẩn, Liên minh Niềm tin số thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh công khai thông qua Ban Thư ký và Hội đồng đánh giá độc lập.

Tùy theo mức độ, các biện pháp xử lý có thể gồm nhắc nhở, cảnh báo, yêu cầu đính chính hoặc gỡ bài, đình chỉ và thu hồi nhãn “Tín nhiệm số”. Nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, hồ sơ sẽ được chuyển tới cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xử lý.

Với việc đưa ra bộ tiêu chuẩn cùng cơ chế đào tạo, đánh giá và cấp nhãn, Chương trình Tín nhiệm Người có ảnh hưởng đang đặt hoạt động sáng tạo nội dung vào một khung tham chiếu cụ thể hơn, trong đó trách nhiệm của KOL được thể hiện không chỉ ở cách tạo ra nội dung mà còn ở cách kiểm chứng, công khai thông tin và quản trị rủi ro khi sử dụng sức ảnh hưởng trên môi trường số. Theo dõi toàn văn Bộ Tiêu chuẩn Hoạt động cho Người có Ảnh hưởng và Nhà Sáng tạo Nội dung TẠI ĐÂY!

Huyền Trang - Ảnh: Viết Thanh