Xem Sex Education, phân cảnh cô gái Aimee Gibbs bối rối thú nhận rằng mình thực sự không biết bản thân thích gì, muốn gì, và cay đắng nhận ra trước giờ chưa từng có ai thật lòng hỏi cô muốn gì, khiến lòng tôi chùng xuống. Aimee luôn cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người, luôn mỉm cười để trở thành một cô gái ngoan ngoãn, dễ thương trong mắt người khác, để rồi đến khi trưởng thành lại hoàn toàn lạc lối trong chính cuộc đời mình.
Bi kịch của rất nhiều đứa trẻ ngoan ngoãn chính là sự vắng bóng của câu hỏi: "Con thực sự muốn điều gì?". Người lớn thường mải mê vẽ sẵn đường đi nước bước, áp đặt kỳ vọng hoặc mặc định con phải thế này thế kia, mà quên mất rằng một đứa trẻ nếu không được lắng nghe từ bé sẽ lớn lên với một tâm hồn rỗng tuếch, thụ động và luôn sống phụ thuộc vào ánh nhìn của thiên hạ.
Khoảnh khắc nghe Aimee nghẹn ngào tâm sự câu nói ấy, tôi bỗng thấy sống mũi cay cay và trào dâng một niềm biết ơn sâu sắc dành cho người bạn đời của mình. Nhìn hai cô con gái nay đã khôn lớn, tôi càng thêm tâm đắc với triết lý giáo dục mà chồng tôi đã bền bỉ vun vén suốt bao nhiêu năm qua.
Tôn trọng tiếng nói của con từ những điều nhỏ nhặt nhất
Vợ chồng tôi sinh được hai cô con gái. Ngay từ khi các con còn là những đứa trẻ bi bô tập nói, chồng tôi đã luôn giữ một nguyên tắc nhất quán: tôn trọng tuyệt đối cảm xúc và chính kiến của con.
Dưới mái nhà của chúng tôi, không bao giờ có cảnh bố mẹ quyết định thay con từ manh áo, đôi giày cho đến sở thích cá nhân. Mỗi bữa ăn, mỗi chuyến đi chơi hay khi mua sắm đồ dùng học tập, câu cửa miệng đầu tiên của anh luôn là: "Hôm nay con muốn ăn món gì?", "Hai đứa thích chiếc váy màu nào hơn?", "Con cảm thấy thế nào về việc này?". Anh không xem đó là những câu hỏi xã giao cho có, mà thực sự kiên nhẫn ngồi xuống ngang tầm mắt con, chăm chú lắng nghe từng câu trả lời ngây ngô của hai đứa trẻ.
Khi các con bước vào tuổi đi học và bắt đầu đối diện với những rắc rối đầu đời — từ chuyện xích mích với bạn bè ở lớp, bị cô giáo khiển trách cho đến những khúc mắc trong việc chọn môn học ngoại khóa — phản xạ của chồng tôi chưa bao giờ là phán xét hay vội vàng đưa ra chỉ thị "con phải làm thế này, thế kia".
Bao giờ cũng vậy, anh luôn kéo con lại gần, bình tĩnh hỏi từng câu gợi mở: "Theo con, khúc mắc này xuất phát từ đâu?", "Nếu là con, con cảm thấy vấn đề này nên xử lý ra sao thì tốt nhất?". Anh để các con tự do tư duy, tự tìm cách tháo gỡ nút thắt, rồi sau đó anh mới nhẹ nhàng phân tích cái được, cái mất của từng phương án để góp ý thêm cho con. Cách dạy dỗ ấy không biến người cha thành một quan tòa uy quyền, mà biến anh thành một người bạn đồng hành tin cậy, giúp hai đứa trẻ hiểu rằng ý kiến của mình luôn có giá trị và bản thân phải chịu trách nhiệm về những quyết định do mình đưa ra.
Trái ngọt từ sự trao quyền và bản lĩnh sống có chính kiến
Nhờ chiếc nôi giáo dục đầy tôn trọng ấy của bố, hai cô con gái của tôi lớn lên với một sự tự tin và độc lập đáng kinh ngạc. Các con không bao giờ có tâm lý nhút nhát, sợ sai hay tìm cách làm hài lòng người khác một cách mù quáng. Ở trường, các con luôn là những học sinh năng nổ, mạnh dạn bày tỏ quan điểm cá nhân trước đám đông, dám bảo vệ lẽ phải và biết rõ thế mạnh cũng như đam mê thực sự của bản thân.
Bước ngoặt lớn nhất là khi hai đứa lần lượt quyết định đi du học ở nước ngoài. Ngày tiễn con ra sân bay, nhìn hai cô gái nhỏ tự tin kéo chiếc vali to bước qua cửa an ninh mà không hề có sự hoang mang, tôi biết các con đã thực sự sẵn sàng làm chủ cuộc đời mình.
Nơi đất khách quê người với muôn vàn bỡ ngỡ và áp lực, chính bản lĩnh sống có chính kiến được bố trui rèn từ thuở ấu thơ đã giúp hai con vững vàng vượt qua. Các con tự mình xoay xở chuyện học hành, chủ động tìm kiếm cơ hội thực tập, tự vượt qua những cú sốc văn hóa và rào cản ngôn ngữ. Để rồi sau khi tốt nghiệp, cả hai đứa đều tìm được những công việc rất tốt, khẳng định được năng lực trong các môi trường quốc tế chuyên nghiệp và luôn sống một cuộc đời độc lập, kiêu hãnh.
Mỗi lần hai con gọi điện về nhà tíu tít kể về những dự án mới, những thành tựu vừa đạt được, tôi lại lặng lẽ ngắm nhìn chồng mình đang mỉm cười ngoài sân. Thành quả rực rỡ mà hai con gái có được ngày hôm nay không đến từ sự bao bọc nhung lụa hay những khoản đầu tư vật chất xa hoa, mà bắt nguồn từ chính món quà vô giá mà người cha đã trao cho con từ thuở ấu thơ: sự lắng nghe chân thành và lòng dũng cảm để con được sống đúng với những gì mình mong muốn.
Minh Châu
