Lần xuất hiện đầu tiên tại Trung Đông
Chiến đấu cơ thế hệ thứ năm Su-57 của Nga lần đầu tiên hạ cánh tại Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất để tham dự Dubai Airshow 2025, tiếp tục nỗ lực quảng bá sản phẩm ra thị trường quốc tế. Với đội Su-57 của Lực lượng Không quân Nga đang tham chiến trong các khu vực căng thẳng ở Ukraine, Moscow đã sử dụng một chiếc nguyên mẫu để trình diễn, tương tự như các lần xuất hiện tại Zhuhai Airshow (Trung Quốc) năm 2024 và Aero India 2025.
Việc trưng bày tiêm kích tại các triển lãm quốc tế không phải điều mới. Liên Xô từng gây ấn tượng tại Dubai vào năm 1990 với MiG-31, thu hút sự quan tâm từ Iraq, Libya, Syria và Iran. Tuy nhiên, các lệnh cấm vận hậu Liên Xô đã ngăn Nga thực hiện các thương vụ này.
Những rào cản chiến lược đối với Su-57
Mặc dù Nga nỗ lực thâm nhập thị trường Trung Đông, nhưng nhiều yếu tố hạn chế khả năng thành công. Trước hết, trong kỷ nguyên hậu Liên Xô, Nga sẵn sàng áp đặt cấm vận với các đối tác chiến lược lâu đời dưới áp lực phương Tây, khiến các khách hàng Arab ngoài Algeria gần như không còn cơ hội mua sắm tiêm kích Nga.
Khi tiếp cận các quốc gia thân phương Tây như UAE, Nga không thể cạnh tranh về ảnh hưởng chính trị so với các nhà sản xuất phương Tây. Ngay cả khi Su-57 có tính năng cạnh tranh, các nước này thường lựa chọn phương án khác. Ví dụ điển hình là Ai Cập từng đặt hàng Su-35 nhưng phải hủy đơn dưới sức ép từ Mỹ. Như vậy, triển vọng của Su-57 ở các quốc gia Arab ngoài Algeria vẫn còn hạn chế.
Cạnh tranh từ Mỹ và Trung Quốc
Các đối thủ mạnh như F-35 Mỹ và J-35 Trung Quốc đang tạo ra áp lực lớn trên thị trường tiêm kích thế hệ thứ năm. F-35 mặc dù bị hạn chế về vận hành theo điều kiện xuất khẩu, nhưng vẫn được đánh giá cao về độ tin cậy và mạng lưới hỗ trợ. Trong khi đó, J-35 được nhiều quốc gia xem là lựa chọn hấp dẫn hơn do Trung Quốc sở hữu công nghệ tiên tiến, sản xuất hàng loạt và giá thành cạnh tranh.
Su-57 chỉ có thể tìm kiếm thành công tại những quốc gia mà yếu tố chính trị ngăn cản họ mua J-35, ví dụ như Ấn Độ (có tranh chấp lãnh thổ với Trung Quốc) hoặc Triều Tiên (chịu lệnh cấm vận vũ khí). Thị trường Arab, do đó, gần như không mở rộng thêm, ngoại trừ Algeria và khả năng tiềm năng của Iran nếu Trung Quốc không cung cấp J-35 cho Tehran.
Vai trò của nguyên mẫu và triển lãm quốc tế
Việc sử dụng nguyên mẫu Su-57 để tham gia Dubai Airshow cho phép Nga trưng bày khả năng tàng hình, vận tốc cao và tính năng tác chiến đa nhiệm của máy bay. Trình diễn tại Trung Đông giúp các kỹ sư và nhà sản xuất Nga kiểm nghiệm phản ứng của khách hàng, đồng thời củng cố thương hiệu Su-57 trên thị trường xuất khẩu, mặc dù đơn hàng thực tế vẫn hạn chế.
Việc so sánh Su-57 với F-35 hay J-35 cũng làm nổi bật một số điểm yếu: năng lực sản xuất hạn chế, số lượng đội hình nhỏ trong Không quân Nga và phụ thuộc nhiều vào các hợp đồng quốc phòng chiến lược thay vì mở rộng thương mại tự do.
Xu hướng xuất khẩu và tiềm năng dài hạn
Với thị trường Arab, Su-57 sẽ gặp khó khăn vượt trội về cả chính trị, kinh tế và công nghệ. Chỉ những nước bị hạn chế tiếp cận tiêm kích Trung Quốc hoặc Mỹ mới thực sự có nhu cầu. Algeria hiện là khách hàng duy nhất ngoài biên giới Liên Xô cũ, trong khi các quốc gia khác như UAE, Saudi Arabia hay Ai Cập sẽ ưu tiên F-35 hoặc các loại máy bay phương Tây khác.
Triển lãm Dubai và các sự kiện quốc tế vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc trưng bày công nghệ, củng cố thương hiệu và thử phản ứng khách hàng, nhưng thực tế thương mại sẽ phụ thuộc nhiều vào chính sách quốc tế, năng lực sản xuất và tính cạnh tranh kỹ thuật. Su-57 sẽ tiếp tục là vũ khí chiến lược của Nga, nhưng thành công xuất khẩu sẽ chỉ xuất hiện ở những quốc gia bị giới hạn lựa chọn về chính trị hoặc công nghệ, chứ không phải thị trường Arab rộng lớn.
Quang Hưng (Theo Military Watch)
