Nhiều bậc cha mẹ thường nghĩ rằng trẻ nhỏ còn quá bé để hiểu về tiền bạc. Tuy nhiên, một nghiên cứu của Đại học Michigan (Mỹ) cho thấy thái độ của trẻ đối với việc tiêu tiền hay tiết kiệm có thể bộc lộ từ rất sớm, thậm chí ngay từ khi trẻ khoảng 5 tuổi.
Nghiên cứu này được công bố trên tạp chí Journal of Behavioral Decision Making (Tạp chí Quyết định Hành vi). Theo đó, cách trẻ phản ứng về mặt cảm xúc khi phải chi tiền hoặc giữ tiền lại có thể trở thành dấu hiệu sớm cho thấy xu hướng tài chính của trẻ trong tương lai.
Một “dấu hiệu nhỏ” nhưng tiết lộ nhiều điều
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Craig Smith từ Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Con người của Đại học Michigan dẫn đầu đã tiến hành khảo sát 225 trẻ em từ 5 đến 10 tuổi. Trong nghiên cứu, các nhà khoa học xây dựng một phiên bản dành cho trẻ em của thang đo “Spendthrift – Tightwad” (tạm dịch: thang đo “người tiêu xài thoải mái – người tiết kiệm chặt chẽ”). Thang đo này vốn được sử dụng nhiều năm trong nghiên cứu về hành vi chi tiêu của người trưởng thành.
Theo lý thuyết này, con người thường có xu hướng nằm ở một trong hai thái cực:
Người tiêu xài thoải mái: ít cảm thấy “đau” khi phải chi tiền, dễ tiêu nhiều và đôi khi dẫn tới nợ nần.
Người tiết kiệm: cảm thấy khó chịu hoặc tiếc khi phải tiêu tiền, vì vậy thường cân nhắc rất kỹ trước khi mua.
Các nhà nghiên cứu đã hỏi trẻ về cảm xúc của chúng khi phải tiêu tiền hoặc khi giữ tiền lại. Sau đó, mỗi em được cho 1 USD và có hai lựa chọn: mua một món đồ chơi nhỏ hoặc giữ lại số tiền đó.
Phản ứng cảm xúc dẫn dắt hành vi
Kết quả cho thấy những trẻ được đánh giá là có xu hướng tiêu tiền thoải mái thường chọn mua đồ chơi ngay lập tức. Trong khi đó, những trẻ có xu hướng tiết kiệm lại giữ lại số tiền thay vì mua. Điều đáng chú ý là ngay cả khi một số trẻ không đặc biệt thích món đồ chơi, những em có xu hướng tiêu tiền vẫn dễ đưa ra quyết định mua.
Giáo sư Craig Smith cho biết: “Chúng tôi nhận thấy ở trẻ từ 5 đến 10 tuổi, cảm xúc của các em đối với việc tiêu tiền hay tiết kiệm có thể ảnh hưởng rõ rệt đến hành vi sau đó. Ngay cả khi rất thích đồ chơi, một số trẻ vẫn chọn giữ tiền lại". Nói cách khác, thái độ cảm xúc đối với tiền bạc đã bắt đầu hình thành từ rất sớm và có thể ảnh hưởng đến cách trẻ đưa ra quyết định tài chính.
Một điểm khiến nhóm nghiên cứu bất ngờ là xu hướng tiêu tiền của trẻ không có mối liên hệ rõ ràng với thói quen chi tiêu của cha mẹ. Trong nghiên cứu, các phụ huynh cũng được yêu cầu hoàn thành bảng khảo sát về thói quen chi tiêu của bản thân. Tuy nhiên, kết quả cho thấy không có mối tương quan đáng kể giữa xu hướng tiêu tiền của cha mẹ và của con.
Điều này đặt ra nhiều câu hỏi thú vị cho các nhà khoa học: Liệu những phản ứng cảm xúc với tiền bạc của trẻ hình thành một cách tự nhiên, hay được ảnh hưởng bởi môi trường sống theo những cách phức tạp hơn?
Nhóm nghiên cứu cho biết họ đang tiếp tục thực hiện các nghiên cứu sâu hơn để tìm hiểu rõ mối liên hệ này.
Vì sao nghiên cứu trẻ nhỏ lại quan trọng?
Một số người có thể thắc mắc: trẻ nhỏ chưa có khả năng kiếm tiền hay quản lý tài chính, vậy tại sao cần nghiên cứu thái độ của chúng đối với tiền bạc? Theo các nhà khoa học, hành vi tài chính ở tuổi nhỏ có thể là dấu hiệu dự báo cho các quyết định tài chính sau này. Những trẻ có xu hướng tiêu xài bốc đồng có thể gặp khó khăn trong việc quản lý tiền bạc khi trưởng thành. Ngược lại, nếu cha mẹ sớm nhận ra con có xu hướng tiêu tiền thiếu kiểm soát, họ có thể hướng dẫn và điều chỉnh từ sớm, giúp trẻ hiểu rõ giá trị của tiền và hậu quả của việc chi tiêu quá mức.
Nghiên cứu này cũng gửi đến các bậc phụ huynh một thông điệp quan trọng: giáo dục tài chính nên bắt đầu từ rất sớm. Những bài học đơn giản như tiết kiệm tiền tiêu vặt, cân nhắc trước khi mua đồ hay hiểu giá trị của đồng tiền có thể ảnh hưởng lâu dài đến cách trẻ quản lý tài chính trong tương lai.
Hiểu Đan (Nguồn: News)
