Loại cây được nhắc tới chính là cây nghệ tây. Nghệ tây phát triển mạnh ở vùng khí hậu Địa Trung Hải, nơi mùa hè nóng – khô, mùa đông lạnh – khô. Cây chịu được nhiệt độ từ –10°C đến khoảng 35°C, nhưng không phù hợp với độ ẩm cao, dễ thối củ. Đây là một loại cây khó trồng.
Tại Việt Nam, từ năm 2012, sau nhiều năm nghiên cứu và trồng khảo nghiệm ở vùng núi Ô Quý Hồ (Sa Pa, Lào Cai), một số người làm vườn nơi đây đã trồng thành công nghệ tây di thực từ châu Âu vào Việt Nam – theo thông tin trên Báo Dân trí. Tuy nhiên, cho tới nay chưa có thêm thông tin về việc phát triển loại cây này tại Sa Pa.
Tác dụng cho sức khỏe
Phần đắt giá nhất của cây nghệ tây chính là nhụy hoa. Nhụy hoa nghệ tây (còn được gọi là saffron) là loại gia vị đắt bậc nhất thế giới. Không chỉ được dùng trong ẩm thực, nhụy hoa nghệ tây còn được giới khoa học đánh giá cao nhờ chứa nhiều hợp chất sinh học quý, mang đến nhiều lợi ích tiềm năng cho sức khỏe. Tuy vậy, việc sử dụng đúng liều và hiểu rõ đặc tính của loại “vàng đỏ” này cũng rất quan trọng.
Theo các tài liệu y học và dược liệu, thành phần nổi bật của nhụy hoa nghệ tây gồm: crocin, crocetin, picrocrocin, safranal và kaempferol. Đây đều là những hợp chất có khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp trung hòa các gốc tự do – yếu tố liên quan đến quá trình lão hóa và sự phát triển của nhiều bệnh mạn tính. Dù chỉ sử dụng với liều lượng rất nhỏ mỗi ngày, các hoạt chất này vẫn có giá trị sinh học đáng chú ý.
Một trong những nhóm lợi ích được nghiên cứu nhiều nhất của nhụy hoa nghệ tây là tác động tích cực lên tâm trạng và sức khỏe tinh thần. Nhiều thử nghiệm lâm sàng cho thấy việc sử dụng nhụy hoa nghệ tây liều thấp có thể giúp giảm lo âu, cải thiện chất lượng giấc ngủ và hỗ trợ giảm triệu chứng trầm cảm nhẹ đến trung bình. Một số nghiên cứu so sánh hiệu quả của nhụy hoa nghệ tây với thuốc chống trầm cảm liều thấp, kết quả cho thấy mức cải thiện tương đương nhưng ít gây tác dụng phụ. Nhờ đó, nhụy hoa nghệ tây đang trở thành lựa chọn bổ trợ cho những người gặp căng thẳng kéo dài hoặc cần hỗ trợ tinh thần một cách an toàn.
Nhụy hoa nghệ tây còn có tác dụng bảo vệ não bộ. Crocin và crocetin được ghi nhận có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh khỏi stress oxy hóa, hỗ trợ cải thiện trí nhớ và tăng khả năng tập trung. Một số báo cáo khoa học cho thấy nhụy hoa nghệ tây có tiềm năng trong việc làm chậm suy giảm nhận thức ở người cao tuổi, tuy nhiên các nhà khoa học nhấn mạnh rằng cần thêm nghiên cứu dài hạn để khẳng định hiệu quả này.
Ngoài ra, nhụy hoa nghệ tây còn được nhắc đến trong việc hỗ trợ sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Một số dữ liệu ban đầu cho thấy loại thảo dược này có thể góp phần điều hòa huyết áp và cải thiện mỡ máu khi được sử dụng kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh. Nhờ tính chất chống viêm và chống oxy hóa mạnh, nhụy hoa nghệ tây cũng được kỳ vọng hỗ trợ ngăn ngừa một số bệnh lý tim mạch do viêm và stress oxy hóa gây ra.
Trong đời sống hằng ngày, nhụy hoa nghệ tây còn được phái đẹp ưa chuộng nhờ tác dụng làm đẹp da. Các hoạt chất trong nhụy hoa nghệ tây giúp giảm viêm, làm dịu da và chống lão hóa. Nhiều sản phẩm chăm sóc da đã sử dụng chiết xuất nhụy hoa nghệ tây như một thành phần chủ lực, kết hợp với lối sống khoa học để cải thiện sức khỏe làn da từ bên trong.
Mặc dù được đánh giá cao, nhụy hoa nghệ tây không phải là “thần dược”. Chuyên gia cảnh báo người dùng cần hiểu rõ liều lượng an toàn, bởi sử dụng quá nhiều có thể gây tác dụng phụ như buồn nôn, chóng mặt, tiêu chảy. Các tài liệu y khoa khuyến cáo không dùng quá 1,5 g/ngày, và liều từ 5 g trở lên có thể gây độc. Đặc biệt, phụ nữ mang thai cần cẩn trọng khi dùng saffron liều cao vì có thể ảnh hưởng đến thai kỳ.
Với mức giá khá cao, nhụy hoa nghệ tây trên thị trường cũng dễ bị pha trộn, làm giả. Người tiêu dùng cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên các thương hiệu được kiểm nghiệm chất lượng. Nhụy hoa nghệ tây thật có màu đỏ sẫm, sợi dài, mùi thơm nhẹ và vị đắng đặc trưng.
*Theo Healthline
Minh Khang
