Từ ngày 1/7/2026, quy định bắt buộc sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô sẽ chính thức được áp dụng theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ.
Theo đó, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 mét khi ngồi trên ô tô phải được bố trí ghế an toàn hoặc đệm nâng phù hợp.
Từ 1/7, trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m khi đi ô tô bắt buộc phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp
Thông tin từ Cục CSGT cho biết, khoản 3 Điều 10 của luật quy định rõ: Khi chở trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 mét, không được để trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái xe, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.
Ngoài ra, người lái xe có trách nhiệm sử dụng và hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em, ngoại trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách.
Trẻ dưới 2 tuổi: Ưu tiên ghế quay mặt về phía sau (Rear-Facing Car Seat)
Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, các chuyên gia khuyến nghị sử dụng ghế an toàn quay mặt về phía sau - loại ghế được đánh giá mang lại mức độ bảo vệ tối ưu trong trường hợp xảy ra va chạm. Đối với trẻ dưới 15 tháng tuổi, cao dưới 90 cm và nặng từ 0-13 kg, phụ huynh có thể sử dụng ghế nôi chuyên dụng quay ngược chiều di chuyển của xe.
Thiết kế này giúp nâng đỡ đồng thời phần đầu, cổ và cột sống của trẻ. Khi xảy ra va chạm từ phía trước, lực tác động sẽ được phân bổ đều lên toàn bộ phần lưng ghế, thay vì dồn trực tiếp vào vùng đầu và cổ - những bộ phận còn rất yếu ở trẻ nhỏ.
Trẻ từ 2 đến 5 tuổi: Chuyển sang ghế quay mặt về phía trước (Forward-Facing Car Seat)
Khi trẻ đã lớn hơn, khoảng từ 2 đến 5 tuổi và có cân nặng từ 9-18 kg, phụ huynh có thể chuyển sang ghế quay mặt về phía trước, được trang bị hệ thống dây đai an toàn tích hợp.
Loại ghế này sử dụng dây đai nhiều điểm để cố định phần vai, ngực và hông, giúp trẻ ngồi vững và giảm nguy cơ bị hất văng khỏi ghế khi xe phanh gấp hoặc xảy ra va chạm. Các chuyên gia cũng lưu ý không nên chuyển sang loại ghế kế tiếp quá sớm chỉ vì muốn trẻ có nhiều không gian hơn, bởi mỗi nhóm ghế đều được thiết kế để bảo vệ tốt nhất trong từng giai đoạn phát triển.
Trẻ từ 5 đến khoảng 10 tuổi: Sử dụng ghế nâng (Booster Seat)
Khi trẻ đã vượt quá giới hạn sử dụng của ghế có dây đai tích hợp nhưng vẫn chưa đủ chiều cao để dây an toàn nguyên bản của ô tô phát huy hiệu quả, ghế nâng (Booster Seat) là lựa chọn phù hợp.
Khác với các loại ghế trước, ghế nâng không có dây đai riêng mà có nhiệm vụ nâng vị trí ngồi của trẻ để dây an toàn trên xe ôm đúng các điểm chịu lực của cơ thể. Theo khuyến nghị, dây đai vai phải đi qua chính giữa ngực và vai, không chạm vào cổ; trong khi dây đai ngang bụng cần nằm thấp qua hông và đùi, tuyệt đối không vắt ngang vùng bụng.
Thông thường, ghế nâng phù hợp với trẻ có cân nặng từ 15-36 kg. Nếu dây an toàn trên xe vẫn chưa nằm đúng vị trí sau khi trẻ ngồi, phụ huynh nên tiếp tục sử dụng ghế nâng cho đến khi trẻ đạt đủ chiều cao theo quy định.
Ghế ô tô đa năng: Một sản phẩm đáp ứng nhiều giai đoạn phát triển
Bên cạnh các dòng ghế chuyên biệt theo từng độ tuổi, nhiều gia đình hiện lựa chọn ghế ô tô đa năng (All-in-One hoặc Convertible Car Seat) nhờ khả năng sử dụng trong thời gian dài và tiết kiệm chi phí.
Loại ghế này có thể điều chỉnh hoặc xoay linh hoạt để phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ. Ban đầu, ghế được lắp ở chế độ quay mặt về phía sau dành cho trẻ sơ sinh; sau đó chuyển sang quay mặt về phía trước khi trẻ lớn hơn; cuối cùng có thể tháo bỏ dây đai 5 điểm để trở thành ghế nâng (Booster).
Nhờ khả năng thay đổi cấu hình theo từng giai đoạn, ghế đa năng có thể đồng hành cùng trẻ từ khi mới chào đời cho đến khi đủ chiều cao và độ tuổi để sử dụng trực tiếp dây an toàn nguyên bản của ô tô.
Như vậy, các trường hợp người lớn ôm trẻ ngồi ở ghế phụ phía trước hoặc để trẻ ngồi cùng hàng ghế với tài xế đều bị xem là vi phạm quy định. Theo quy định xử phạt hiện hành, hành vi này có thể bị phạt tới 1 triệu đồng.
Cục CSGT đánh giá quy định mới giúp Việt Nam tiệm cận các tiêu chuẩn an toàn giao thông của nhiều quốc gia phát triển trên thế giới.
Hoàn thiện hành lang pháp lý cho ghế an toàn trẻ em
Theo tính toán và đề xuất của Cục Đăng kiểm Việt Nam, ghế an toàn cho trẻ em thuộc nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình. Vì vậy, sản phẩm này phải được công bố hợp quy tại cơ quan chuyên ngành của địa phương trên cơ sở kết quả chứng nhận của tổ chức chứng nhận được chỉ định.
Tuy nhiên, để doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh có thể thực hiện thủ tục công bố hợp quy, ghế an toàn cho trẻ em trước hết phải được kiểm tra, thử nghiệm, đánh giá và cấp giấy chứng nhận phù hợp theo QCVN 123:2024/BGTVT.
Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết nhu cầu công bố hợp quy của các doanh nghiệp hiện rất lớn nhằm đáp ứng quy định bắt buộc từ ngày 1/7/2026. Dù vậy, đến nay vẫn chưa có tổ chức chứng nhận nào đủ điều kiện thực hiện hoạt động chứng nhận theo quy chuẩn này.
Cơ quan này khẳng định luôn sẵn sàng xem xét, chỉ định các tổ chức chứng nhận đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, hiện chưa có đơn vị nào được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chứng nhận theo QCVN 123:2024/BGTVT - điều kiện bắt buộc để được chỉ định thực hiện chứng nhận sự phù hợp.
Để tránh phát sinh vướng mắc, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh và bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật khi đưa sản phẩm ra thị trường, Cục Đăng kiểm Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương triển khai thủ tục đăng ký hoạt động chứng nhận, thử nghiệm theo QCVN 123:2024/BGTVT. Đồng thời, cần đẩy mạnh tuyên truyền để các tổ chức đánh giá sự phù hợp có đủ năng lực tham gia đăng ký hoạt động.
Bên cạnh đó, Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng đề xuất Bộ Xây dựng sớm ban hành danh mục phân loại mức độ rủi ro đối với sản phẩm, hàng hóa, làm cơ sở cho việc chứng nhận và công bố hợp quy đối với ghế an toàn cho trẻ em.
Trong trường hợp sau ngày 1/7/2026 vẫn chưa có tổ chức thử nghiệm, chứng nhận đủ điều kiện hoạt động, Cục Đăng kiểm Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét chỉ định tạm thời Trung tâm Thử nghiệm xe cơ giới (VMTC) thực hiện thử nghiệm ghế trẻ em theo QCVN 123:2024/BGTVT, đồng thời giao Cục Đăng kiểm Việt Nam tạm thời thực hiện công tác chứng nhận trong thời hạn 6 tháng hoặc đến khi có tổ chức đủ điều kiện tham gia hoạt động.
Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, các giải pháp này nhằm bảo đảm việc triển khai quy định mới về sử dụng ghế an toàn cho trẻ em được thực hiện đồng bộ, thông suốt, góp phần nâng cao an toàn cho trẻ em khi tham gia giao thông bằng ô tô và bảo đảm hiệu lực thực thi của pháp luật từ ngày 1/7/2026.
Theo Cổng Thông tin điện tử Xã Phú Thái, thành phố Hải Phòng
Huỳnh Duy
