Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Cuba, nhờ áp dụng kỹ thuật canh tác lúa của Việt Nam, lượng gạo nhập khẩu của nước này đã giảm đáng kể từ mức 400.000–450.000 tấn/năm giai đoạn 2005–2011 xuống còn khoảng 220.000 tấn/năm trong giai đoạn 2020–2024.
Đáng chú ý, năm 2024, Cuba ghi nhận mức nhập khẩu gạo thấp nhất từ trước đến nay, chỉ 210.000 tấn, trong bối cảnh sản lượng lúa nội địa tăng đột phá từ các mô hình hợp tác với Việt Nam.
Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án giai đoạn 2020–2025, tại mô hình trình diễn số 4, năng suất lúa đạt 11,16 tấn/ha/2 vụ/năm, vượt mục tiêu đề ra là 10 tấn/ha/năm và cao gấp 3–4 lần so với mức trung bình toàn quốc của Cuba.
Ở quy mô sản xuất đại trà (mô hình 5), năng suất bình quân đạt 5,31 tấn/ha, cao gấp 3 lần so với mặt bằng chung của ngành lúa gạo Cuba. Tổng sản lượng thu hoạch trong vụ đông 2024–2025 đạt 13.005,54 tấn, trong đó riêng mô hình 5 đóng góp 10.368,49 tấn.
Để đạt được kết quả này, hệ thống hạ tầng đồng ruộng tại Cuba được đầu tư đồng bộ. Song song đó, nông dân, kỹ thuật viên và cán bộ quản lý Cuba được tập huấn về quy trình canh tác lúa theo kỹ thuật Việt Nam.
Đặc biệt, 25 giống lúa Việt Nam đã được đưa vào thử nghiệm, mở ra khả năng thích nghi lâu dài với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng bản địa.
Bà Ariadne Feo Labrada, Tổng Lãnh sự Cuba tại TP.HCM, chia sẻ trên báo Tuổi Trẻ:
"Trước đây, năng suất lúa ở Cuba chỉ đạt khoảng 2,5–3 tấn/ha. Ngày nay, nhờ các dự án của Việt Nam, chúng tôi đã đạt 7,2 tấn/ha. Điều này rất quan trọng để Cuba duy trì an ninh lương thực nhờ sản xuất lúa gạo".
Theo bà Labrada, không chỉ gạo, nhiều sản phẩm khác của Việt Nam như cà phê, sữa, thịt cũng ngày càng được người dân Cuba ưa chuộng. "Sữa đặc có đường của Việt Nam rất nổi tiếng tại Cuba. Cà phê Việt Nam, cả cà phê hòa tan lẫn cà phê xay, cũng rất phổ biến và được đón nhận tích cực" bà cho biết.
Trước đó, ngày 25/8/2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã làm việc với Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp Cuba Telce González Morera để rà soát kết quả hợp tác và thảo luận các giải pháp thúc đẩy sản xuất lúa gạo cùng nhiều lĩnh vực nông nghiệp trong giai đoạn tiếp theo.
Tại cuộc gặp, phía Cuba đánh giá cao sự hỗ trợ của Việt Nam về nguồn lực, công nghệ và hợp tác kỹ thuật. Theo Thứ trưởng Telce González Morera, các mục tiêu sản xuất lúa gạo ở các giai đoạn 3 và 4 đã đạt nhiều kết quả tích cực, tạo tiền đề chuyển sang hình thức hợp tác mới ở giai đoạn tiếp theo.
Hiện các doanh nghiệp Việt Nam đang triển khai thí điểm trên hơn 1.000 ha lúa và lên kế hoạch mở rộng diện tích lên 2.500–3.000 ha với sự tham gia trực tiếp của nông dân Cuba. Đây là mô hình hợp tác thứ hai, sau mô hình đầu tiên do doanh nghiệp Việt Nam quản lý toàn bộ.
Hai bên cũng đang nghiên cứu mô hình thứ ba, trong đó doanh nghiệp Việt Nam cung cấp vật tư nông nghiệp để người dân Cuba chủ động tổ chức sản xuất. Những cách làm này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng cho liên kết sản xuất lúa gạo quy mô lớn, đồng thời mở rộng cơ hội đầu tư dài hạn cho doanh nghiệp Việt Nam tại thị trường Cuba.
Minh Khang
