Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo có thể giả giọng nói, tái hiện khuôn mặt và mô phỏng cả cảm xúc con người, những vụ lừa đảo công nghệ cao đang ngày càng trở nên tinh vi và khó lường. Không chỉ những người lớn tuổi, ngay cả những người cẩn trọng, hiểu biết về công nghệ cũng có thể trở thành nạn nhân. Câu chuyện của bà Lưu (58 tuổi, sống tại Thượng Hải (Trung Quốc)), là minh chứng rõ ràng cho cách mà niềm tin và tình thân có thể bị lợi dụng chỉ trong vài phút ngắn ngủi.
Mọi chuyện bắt đầu từ một tin nhắn tưởng chừng vô hại. Sáng hôm đó, bà Lưu nhận được tin nhắn qua WeChat từ một người bạn cũ trong cơ quan, nhờ bình chọn cho cháu nội đang tham gia cuộc thi hát online. “Chuyện nhỏ thôi, giúp được thì giúp,” bà nghĩ, vì đó là người quen biết lâu năm.
Ít phút sau, một “cháu bé” gọi điện, giọng nói lễ phép, nhờ bà đọc giúp mã xác nhận để hoàn tất bình chọn. Thấy rắc rối, bà gọi cháu gái ra giúp. Khi cháu gái đọc xong, liền cảnh báo: “Bà ơi, trên này ghi không được đọc mã cho ai, coi chừng bị lừa đấy!” Nhưng bà Lưu chỉ cười: “Bạn bà mà, sao lừa được!”
Không lâu sau, tài khoản WeChat của bà bị chiếm đoạt. Kẻ xấu ngay lập tức sử dụng tài khoản đó để nhắn tin cho người thân của bà, từ thông tin có được chúng tiếp tục giả mạo con trai và con gái nạn nhân như dùng giọng nói, ảnh AI giống hệt thật. Tiếp đến, chúng quay lại nhắn cho chính bà, giả làm con trai, nói đang cần chuyển gấp tiền cho một khách hàng quan trọng.
“Chúng nói liên tục, giọng giống y như thật. Khi tôi nói sẽ gọi cho con trai để xác minh, thì ngay lập tức có tài khoản ‘con gái’ nhắn tới, giục tôi chuyển tiền nhanh vì việc gấp,” bà Lưu kể lại, giọng vẫn run khi nhớ lại.
Tin rằng mình đang giúp con, bà chuyển toàn bộ 30.000 NDT còn trong tài khoản, rồi gọi con rể nhờ rút thêm tiền tiết kiệm để chuyển nốt 50.000 NDT. Người con rể, vì tin tưởng mẹ vợ và từng nhiều lần giúp chuyển khoản, cũng không mảy may nghi ngờ.
Chỉ đến khi bà Lưu gọi điện trực tiếp cho con trai để báo đã chuyển tiền xong, sự thật mới lộ ra. Con trai bà hoàn toàn không nhờ gửi tiền, tài khoản WeChat của bà đã bị khóa, và toàn bộ số tiền đã bị rút sạch. “Tôi chưa từng nghĩ có ngày mình lại là nạn nhân. Tôi đọc báo, xem tin tức, thấy bao người bị lừa, vậy mà đến lượt mình vẫn tin là thật,” bà nói trong nghẹn ngào.
Theo cảnh sát Thượng Hải, đây là dạng lừa đảo công nghệ cao đang gia tăng mạnh tại Trung Quốc. Kẻ gian lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giả giọng nói, tạo khuôn mặt và tái hiện toàn bộ lịch sử trò chuyện, khiến nạn nhân tin tưởng tuyệt đối. Chúng thường đánh vào tâm lý tin tưởng, tình cảm gia đình và sự gấp gáp trong tình huống giả định.
Các chuyên gia an ninh mạng khuyến cáo, trong mọi tình huống yêu cầu chuyển tiền, người dùng cần xác minh bằng nhiều cách: Gọi video trực tiếp, đặt câu hỏi riêng tư chỉ người thân mới biết, hoặc hỏi thêm người thứ ba trước khi thực hiện giao dịch.
Gia đình bà Lưu sau cú sốc lớn đã trình báo công an, nhưng khả năng thu hồi lại số tiền gần như bằng không. Giờ đây, điều duy nhất bà có thể tự an ủi là “của đi thay người”, song bài học đắt giá vẫn còn nguyên: Đừng bao giờ đánh giá thấp sự tinh vi của những kẻ lừa đảo trong thời đại công nghệ cao.
Huỳnh Duy
