Bài tập khắc nghiệt
Cuộc tập diễn trận chung "Eagles of Civilization 2026" giữa Không quân Trung Quốc và Ai Cập đang mang đến một bài kiểm tra áp lực chưa từng có đối với dòng tiêm kích MiG-29, khi các chiến đấu cơ MiG-29M/M2 của Không quân Ai Cập tham gia các kịch bản diễn tập không chiến đối kháng với dòng J-16 của Trung Quốc.
Mặc dù MiG-29 là một trong những dòng tiêm kích được vận hành phổ biến nhất thế giới, nhưng J-16 xét trên nhiều khía cạnh lại là đối thủ chiến đấu sở hữu năng lực vượt trội nhất mà chiếc tiêm kích do Nga sản xuất từng đụng độ trong các cuộc thử nghiệm đối kháng.
Ai Cập hiện là một trong những quốc gia hiếm hoi trên thế giới sở hữu các biến thể hiện đại hóa thuộc "thế hệ 4+" của MiG-29, sau khi đặt mua 46 chiếc MiG-29M (đơn chỗ) và MiG-29M2 (hai chỗ ngồi) vào năm 2015. Lực lượng này đóng vai trò là nòng cốt cho lực lượng tiêm kích thế hệ 4+ của Cairo, bên cạnh một số lượng nhỏ hơn các chiến đấu cơ Rafale.
MiG-29 ban đầu được thiết kế với mục tiêu cốt lõi là một tiêm kích chiếm ưu thế trên không có tầm hoạt động tương đối ngắn, chuyên phục vụ các chiến dịch ở khu vực gần căn cứ của Liên Xô. Thiết kế nguyên bản của dòng máy bay này đặc biệt chú trọng đến tính linh hoạt, khả năng tăng tốc và hiệu suất bay vượt trội.
Khi biến thể MiG-29M ra đời, nó được bổ sung dung tích nhiên liệu lớn hơn nhiều, trang bị hệ thống khí tài điện tử hàng không hiện đại bao gồm radar mảng pha, năng lực đa nhiệm cùng khả năng tương thích với các loại vũ khí chính xác thế hệ mới.
Việc tích hợp tên lửa R-77-1 đã biến MiG-29M trở thành dòng tiêm kích đầu tiên trong biên chế Không quân Ai Cập sở hữu tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar chủ động, bởi lẽ các chiến đấu cơ do phương Tây bán cho nước này đều bị cấm tích hợp các loại vũ khí tương tự.
Mặc dù các tiêm kích MiG-29 của Không quân Ai Cập xét trên nhiều mặt được đánh giá là sở hữu năng lực chiến đấu hàng đầu thế giới trong phân khúc của mình, chúng vẫn bị lép vế hoàn toàn khi đặt lên bàn cân so sánh với J-16 của Trung Quốc.
Vẫn còn thua kém
Dù máy bay Nga từng trải qua tốc độ hiện đại hóa rất nhanh dưới thời Liên Xô và đứng đầu thế giới ở nhiều tiêu chí như hiệu suất bay hay khả năng khóa mục tiêu góc lệch lớn, nhưng các bước tiến cải tiến trong giai đoạn hậu Liên Xô lại diễn ra chậm hơn rất nhiều.
Điều này khiến dòng máy bay này bị tụt hậu xa về mặt công nghệ so với các dòng tiêm kích hiện đại của Mỹ và Trung Quốc. J-16 không chỉ tiên tiến hơn mà còn sở hữu kích thước lớn hơn đáng kể, mang theo cụm radar có kích thước gấp gần 3 lần, cùng hiệu suất bay và khả năng tải vũ khí vượt trội rõ rệt.
Trong khi tiềm năng nâng cấp của MiG-29 từng rất lớn và phiên bản cải tiến MiG-29M hoàn toàn đáp ứng tốt các tiêu chuẩn tác chiến của thập niên 1990 cũng như 2000, thì những bước tiến xa hơn nhằm tối ưu hóa thiết kế này lại khá hạn chế.
Trái ngược hoàn toàn, J-16 lại được thừa hưởng hàng loạt công nghệ đỉnh cao từ chương trình tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm J-20. Điều này bao gồm cả hệ thống radar được đánh giá là mạnh mẽ nhất từng được trang bị trên một tiêm kích tác chiến, sở hữu sự kết hợp vô phỏng giữa quy mô kích thước và độ tinh vi công nghệ.
Hệ thống radar này cùng với đường truyền dữ liệu tân tiến hơn rất nhiều giúp J-16 có năng lực nhận thức tình huống cực kỳ xuất sắc, kết hợp hoàn hảo với dòng tên lửa PL-15 có tầm bắn gấp khoảng 3 lần và hệ thống dẫn đường vượt trội so với dòng R-77-1 của Nga.
Các cuộc tập trận nhiều khả năng sẽ không phô diễn toàn bộ giới hạn năng lực của J-16, một phần vì lý do bảo mật thông tin, nhưng cũng bởi ngay cả khi không sử dụng hết tiềm năng chiến đấu, J-16 vẫn nắm giữ ưu thế áp đảo hoàn toàn trước cả Rafale lẫn MiG-29.
Kịch bản của một số trận không chiến đối kháng nhiều khả năng đã được dàn xếp trước để tạo điều kiện cho các đơn vị không quân Ai Cập có cơ hội chống trả. Đáng chú ý, Trung Quốc chỉ triển khai biến thể J-16 tiêu chuẩn sang Ai Cập, dù trên thực tế tác chiến, dòng máy bay này dự kiến sẽ phối hợp không chỉ với tiêm kích tàng hình J-20 và các máy bay hỗ trợ chuyên dụng trong một cuộc chiến ở khu vực Thái Bình Dương, mà còn tác chiến nhịp nhàng cùng biến thể tác chiến điện tử J-16D.
Việc Ai Cập thu mua dòng MiG-29 từng đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình hiện đại hóa năng lực tác chiến ngoài tầm nhìn vốn bị tụt hậu trước đó của nước này, mang lại lợi thế vượt trội so với hầu hết các dòng tiêm kích trong khu vực, bao gồm cả các dòng F-16C/D, F-15 của Không quân Israel hay F-16C/D của Không quân Thổ Nhĩ Kỳ.
Tuy nhiên, khi lực lượng không quân của các quốc gia láng giềng đẩy mạnh hiện đại hóa với tốc độ phi mã, vị thế của MiG-29 ngày càng sụt giảm. Trong khi đó, các chiến đấu cơ Rafale mà Ai Cập thu mua gần đây lại bị cấm tích hợp tên lửa Meteor cho nhiệm vụ không đối không, khiến tiềm năng tác chiến của chúng bị kiềm chế nghiêm trọng.
Các bài thử nghiệm không chiến đối kháng với J-16 dự kiến sẽ càng làm bộc lộ rõ nét hơn nữa những hạn chế của MiG-29 cũng như Rafale khi đặt cạnh các dòng tiêm kích hàng đầu thế giới, qua đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định mua sắm vũ khí trong tương lai của Ai Cập.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
