Có những không gian vốn được tạo ra để đón tiếng cười trẻ nhỏ, nhưng rồi lại phải thích nghi với một nhịp sống khác khi xã hội thay đổi. Khi số trẻ em giảm dần còn người cao tuổi ngày một nhiều hơn, ngay cả những phòng học từng đông vui nhất cũng có thể được trao thêm một công năng mới. Điều trên đúng với câu chuyện diễn ra tại Yu'an Ke'ai Kindergarten, một trường mầm non ở Khu phát triển công nghệ cao Trùng Khánh, Trung Quốc.
Theo thông tin từ iChongqing, trường mở cửa từ năm 2021 nhưng do tuyển sinh khó khăn, chỉ có khoảng 100 trẻ theo học. Toàn bộ tầng 3 vì thế bị bỏ trống. Thay vì để diện tích này tiếp tục nhàn rỗi, nhà trường cùng chính quyền địa phương đã cải tạo khu vực đó trong hơn một tháng, biến nơi đây thành một trạm dịch vụ chăm sóc người cao tuổi rộng khoảng 600 m2.
Ảnh minh họa
Điểm khiến mô hình này gây chú ý không chỉ nằm ở sự đối lập giữa "trường mầm non" và "viện dưỡng lão", mà còn ở cách nó giải quyết cùng lúc hai nhu cầu thực tế. Một bên là các phòng học dư ra vì thiếu học sinh, bên còn lại là nhu cầu ngày càng lớn về không gian sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe và giao lưu dành cho người già ngay trong khu dân cư.
Bài viết trên iChongquing cũng cho biết thêm, khu vực dành cho trẻ nhỏ vẫn được quản lý khép kín như bình thường, còn phần không gian dành cho người cao tuổi được tổ chức tách biệt để tránh ảnh hưởng lẫn nhau.
"Viện dưỡng lão" trong trường mầm non có gì?
iChongquing mô tả, không gian dưỡng lão được chia thành các khu chức năng như quản lý sức khỏe, giải trí thư giãn và sinh hoạt văn hóa. Bên trong có ghế massage, thiết bị trị liệu, bóng bàn, cờ, giá sách, bàn thư pháp, đàn điện tử và khu làm đồ thủ công. Cách bố trí đó khiến nơi đây không mang cảm giác của một điểm chăm sóc khô cứng, mà giống một không gian sinh hoạt ban ngày, nơi người cao tuổi có thể đến vận động nhẹ, gặp gỡ bạn bè và duy trì giao tiếp xã hội.
Ảnh ichongqing
Một chi tiết đáng chú ý khác là sự tham gia của chính các giáo viên mầm non. Cụ thể, các nhà chức trách giải thích, khi có thời gian rảnh, họ hỗ trợ người cao tuổi hát, làm thủ công và sinh hoạt văn nghệ. Từ chỗ quen dạy đồng dao cho trẻ nhỏ, các giáo viên nay chuyển sang cùng người già hát những ca khúc gợi ký ức. Cũng theo nguồn này, trạm hiện cung cấp nhiều dịch vụ miễn phí như tư vấn sức khỏe cơ bản, cắt tóc, chiếu phim và tổ chức sinh nhật tập thể; về sau có thể mở rộng thêm các dịch vụ giá thấp như hỗ trợ bữa ăn, dọn dẹp, làm việc vặt hoặc quản lý bệnh mạn tính.
Mô hình kết hợp tại Yu'an Ke'ai Kindergarten nhanh chóng thu hút người dân xung quanh. Trạm mở cửa theo khung giờ ban ngày trong tuần và chỉ sau thời gian ngắn vận hành đã đón lượng người cao tuổi đến sử dụng khá ổn định. Thống kê khoảng trên dưới 50 người mỗi ngày và có dấu hiệu tăng.
Ảnh ichongqing
Phía sau mô hình đặc biệt là bài toán dân số
Nếu chỉ nhìn bề ngoài, đây có thể được xem là một câu chuyện lạ về cách tận dụng mặt bằng. Tuy nhiên, theo Yicai Global, mô hình kết hợp giữa chăm sóc trẻ nhỏ và người cao tuổi đang xuất hiện ở nhiều nơi tại Trung Quốc trong bối cảnh số trường mầm non giảm liên tiếp. Báo này dẫn số liệu từ Bộ Giáo dục Trung Quốc cho biết đến cuối năm 2024, nước này còn khoảng 250.000 trường mầm non, giảm 8% so với một năm trước đó. Một số địa phương như Thâm Quyến, Thái Nguyên, Tế Nam và một số khu vực ở Giang Tô cũng đã thử nghiệm những mô hình tương tự.
Ở chiều ngược lại, dân số cao tuổi tại Trung Quốc đang tăng rất nhanh. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, đến cuối năm 2024, nước này có 310,31 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm 22% dân số; riêng nhóm từ 65 tuổi trở lên là 220,23 triệu người. Reuters cũng cho biết dân số Trung Quốc đã giảm năm thứ ba liên tiếp trong năm 2024, cho thấy áp lực dân số già và nhu cầu chăm sóc người cao tuổi sẽ còn gia tăng trong thời gian tới.
Ảnh minh họa
Đặt trong bối cảnh đó, việc một phần trường mầm non được chuyển thành nơi sinh hoạt cho người cao tuổi không còn đơn thuần là một sáng kiến tận dụng diện tích trống. Nó phản ánh rõ cách các đô thị đang phải điều chỉnh hạ tầng cộng đồng để phù hợp với một thực tế mới: trẻ em ít đi, lớp học thưa dần, trong khi người già lại cần nhiều hơn những không gian gần nhà để thư giãn, theo dõi sức khỏe và kết nối xã hội. Theo Yicai Global, chính sự dịch chuyển dân số theo hai chiều ngược nhau này đang khiến những mô hình tưởng như khác thường dần trở thành một hướng đi có tính thử nghiệm nghiêm túc.
