Mỹ và Iran đã ký biên bản ghi nhớ, tạm ngừng xung đột ở Trung Đông. Theo thỏa thuận sơ bộ, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy dẫn đến Vịnh Ba Tư và là nơi có một số nhà sản xuất dầu hàng đầu của khu vực. Chỉ 1 ngày sau đó, công ty dữ liệu hàng hải Kpler cho biết 8 tàu chở hàng đã đi qua eo biển này hôm 18/6, trong đó có 3 tàu chở dầu thô siêu lớn từ Ả Rập Saudi.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng sẽ mất nhiều tháng để lưu lượng dầu, cũng như giá cả trở lại mức trước xung đột.
Vậy khi giá nhiên liệu giảm, bao giờ giá vé máy bay (vốn đang ở mức cao, đặc biệt sau khi nhiều hãng hàng không áp phí phụ thu nhiên liệu) hạ nhiệt?
Bình thường không thể quay lại chỉ sau 1 đêm
"Nguồn cung dầu sẽ không thể quay trở lại ngay lập tức," Chen Chien-Ming, phó giáo sư về quản lý vận hành tại Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) Singapore nói với Fortune. "Một chuyến đi khứ hồi của tàu chở dầu giữa Singapore và vùng Vịnh có thể dễ dàng mất từ 1-2 tháng, trong khi nhiều quốc gia châu Á đang phải đối mặt với lượng dự trữ ở mức thấp nhất trong nhiều năm và giá cả tăng vọt".
Với hành trình dài như vậy, các nhà phân tích như Sushant Gupta của Wood Mackenzie cho rằng lượng dầu thô dự trữ trong khu vực sẽ tiếp tục giảm cho đến tháng 8, trước khi bắt đầu tăng trở lại một cách chậm chạp, và có thể không đạt được mức gần với trước xung đột trong năm nay.
Thị trường cũng phải mất một thời gian mới có thể phục hồi hoàn toàn vì nhiều cơ sở hạ tầng dầu mỏ ở vùng xung đột đã bị hư hại.
"Các mỏ dầu không thể đơn giản khởi động lại chỉ sau một đêm", Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế cho biết, "Các nhà máy lọc dầu đã bị đình trệ hoặc hư hỏng đòi hỏi thời gian và việc sửa chữa đáng kể trước khi có thể hoạt động trở lại".
Dù vậy, giáo sư kinh tế Pushan Dutt tại Đại học INSEAD cho rằng sự tuyệt vọng ngày càng tăng của cả người mua châu Á và các nhà sản xuất Trung Đông có thể đẩy nhanh tiến độ thúc đẩy dòng chảy trở lại.
Có điều, nối lại lưu lượng dầu sẽ không dẫn đến giá năng lượng giảm ngay lập tức.
"Trung Quốc và Mỹ sẽ muốn xây dựng lại kho dự trữ dầu của họ, trong khi châu Á sẽ muốn nới lỏng các biện pháp phân phối, vì vậy cung và cầu sẽ tăng đồng thời, làm hạn chế tốc độ giảm giá", Dutt nhận định.
Giá dầu cũng có thể giảm chậm vì các nhà đầu tư muốn có bằng chứng về an ninh bền vững, tiến triển về rà phá bom mìn và rõ ràng về lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, với bản chất tạm dừng rồi tiếp tục của các cuộc đàm phán trong vài tháng qua, giá cả có thể vẫn sẽ ở mức cao trong một thời gian.
Với tình trạng mong manh trong quan hệ giữa Mỹ và Iran, một số nhà bình luận cũng lo ngại rằng thỏa thuận hòa bình, thực chất chỉ là một biên bản ghi nhớ 14 điểm, có thể sụp đổ.
Người ta sẵn sàng trả nhiều tiền cho vé máy bay
Cuộc xung đột đã khiến giá nhiên liệu máy bay tăng gần gấp đôi, buộc các hãng hàng không phải cắt giảm các chuyến bay và tăng giá vé.
Ngay cả khi nhiên liệu trở nên rẻ hơn, các hãng hàng không có thể sẽ không giảm giá vé trong một thời gian dài vì họ muốn bù đắp số tiền đã chi tiêu và nhận ra rằng dù sao thì du khách vẫn sẵn sàng trả nhiều tiền hơn cho vé máy bay, NYT dẫn lời các chuyên gia hàng không cho biết.
"Chi phí vận hành hiện đã được ấn định cho 3 hoặc 4 tháng tới đối với hầu hết các hãng hàng không, với rất ít dư địa để có thể xoay xở", John Grant, nhà phân tích chính tại OAG, một nhà cung cấp dữ liệu hàng không, cho biết.
"Đó không phải là mối quan hệ nhân quả đơn giản. Giá dầu giảm 10% không có nghĩa là giá vé giảm 10%".
Nhiên liệu máy bay là một trong những chi phí lớn nhất của các hãng hàng không, thường chiếm từ 25-35% chi phí của các chuyến bay.
Khi giá nhiên liệu tăng vọt sau xung đột, các hãng hàng không đã hấp thụ một phần chi phí đó và bù đắp phần còn lại bằng cách tăng giá vé. Nhưng nhiều hãng vận tải hiện có rất ít động lực để cắt giảm giá, vì khách hàng đã sẵn sàng trả mức giá cao.
Bob Jordan, giám đốc điều hành của Southwest Airlines (Mỹ), cho biết tại một hội nghị tháng trước rằng các hãng hàng không Mỹ đã tăng giá 7 lần kể từ đầu tháng 2, nhưng điều đó hầu như không làm khách hàng sợ hãi.
"Đó là mức tăng nhiều nhất mà tôi có thể nhớ được trong 38 năm làm việc trong ngành này, nhưng với giá vé tăng cao như vậy, nhu cầu hoàn toàn không hề sụt giảm", ông nói.
Theo nền tảng dịch vụ Kayak, vé các chuyến nội địa Mỹ đắt hơn khoảng 28% so với 1 năm trước, trong khi giá các chuyến bay quốc tế tăng 18%.
Những đợt tăng giá vé như vậy có xu hướng kéo dài. "Tình trạng này kéo dài càng lâu thì xác suất các đợt tăng giá đó được giữ nguyên càng cao", Scott Kirby, giám đốc điều hành của United Airlines, nói.
Các nhà phân tích cho biết, vì nhu cầu đi lại vẫn cao, các hãng hàng không thậm chí có thể không cân nhắc việc giảm giá vé cho đến mùa thu hoặc mùa đông, khi nhu cầu suy yếu. Và nếu khách hàng bắt đầu mua ít vé hơn, các hãng vận tải có thể vận hành ít chuyến bay hơn thay vì giảm giá.
Điều đó không có nghĩa là du khách sẽ không thể tìm thấy các ưu đãi. Các hãng hàng không có thể giảm giá trên một số tuyến đường phổ biến để thu hút khách hàng, trong khi những hãng khác có thể hạ giá vé để bù đắp cho nhu cầu bị mất.
"Tất cả những gì cần làm là một hãng hàng không giảm giá vé, và các hãng khác sẽ làm theo", Saj Ahmad, nhà phân tích tại công ty tư vấn StrategicAero Research, nói.
Thi Anh (Theo Fortune, NYT, Barron's)
