Su-57 bản mới ra mắt
Một biến thể mới mang cấu hình hai chỗ ngồi của dòng tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57 vừa lần đầu tiên lộ diện. Đây được xem là một cột mốc quan trọng trong chương trình phát triển dòng máy bay này, diễn ra trong bối cảnh Su-57 đang nhanh chóng gia tăng sức hút trên thị trường vũ khí toàn cầu.
Hình ảnh ghi lại cho thấy chiếc tiêm kích này đang tiến hành thử nghiệm chạy đà trên mặt đất, dù định danh chính thức của nó hiện vẫn chưa được làm rõ.
Trước đó, J-20 của Trung Quốc là dòng tiêm kích thế hệ thứ năm duy nhất trên thế giới có biến thể hai chỗ ngồi được phát triển thành công. Các dự án tương tự trước đây như mẫu MiG 1.42 của Liên Xô (cùng biến thể hai chỗ ngồi) hay biến thể hai chỗ của tiêm kích F-22 (Mỹ) đều đã bị hủy bỏ do sự thu hẹp của ngành công nghiệp quốc phòng và cắt giảm ngân sách thời hậu Chiến tranh Lạnh ở cả hai quốc gia.
Trong bối cảnh hiện nay, giá trị của cấu hình hai chỗ ngồi đang ngày càng được đánh giá cao, khi các tiêm kích thế hệ thứ năm được kỳ vọng sẽ đóng vai trò như các trung tâm điều khiển cho các máy bay không người lái đóng vai trò "hộ tống".
Các nguồn tin từ Nga trong hơn nửa thập kỷ qua đã liên tục đề cập đến kế hoạch phát triển một biến thể Su-57 hai chỗ ngồi. Vào năm 2021, Phó Thủ tướng Nga Yuri Borisov từng xác nhận dự án này được thiết kế đặc biệt nhằm đáp ứng nhu cầu của các khách hàng nước ngoài. Vào thời điểm đó, ông nhận định:
"Khách hàng quốc tế đang dành sự quan tâm cho dòng máy bay này, và theo quan điểm của tôi, mức độ quan tâm sẽ ngày càng tăng lên khi quân đội Nga được trang bị mẫu tiêm kích này”.
Trước đó, hồi năm 2020, Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Ủy ban Công nghiệp - Quân sự Nga Andrey Yelchaninov cũng tuyên bố rằng phiên bản Su-57 hai chỗ ngồi đang thu hút sự quan tâm của ít nhất một khách hàng xuất khẩu tiềm năng. Ông cho biết bản thân Lực lượng Vũ trang Nga cũng có thể mua các biến thể như vậy và Bộ Quốc phòng hiện đang cân nhắc phương án này.
Ai muốn mua phiên bản Su-57 hai chỗ?
Với việc ít nhất một trong số các đối tác đang đàm phán mua Su-57 đặt vấn đề về khả năng phát triển một biến thể hai chỗ ngồi, Bộ Quốc phòng Ấn Độ được giới quan sát nhận định rộng rãi là bên có khả năng cao nhất quan tâm đến phương án này.
Hoàn toàn có khả năng biến thể hai chỗ ngồi của Su-57 sẽ được sản xuất với số lượng lớn hơn so với các biến thể một chỗ ngồi tiêu chuẩn. Nhìn lại lịch sử, mẫu tiền nhiệm trực tiếp của nó là Su-27 từng có biến thể hai chỗ ngồi Su-27UB – nền tảng được sử dụng để phát triển dòng Su-30MKK và Su-30MKI nhằm đáp ứng các đơn đặt hàng tương ứng từ Trung Quốc và Ấn Độ.
Các dòng máy bay này cùng các biến thể nâng cấp của chúng sau đó đã được sản xuất với số lượng vượt trội trong kỷ nguyên hậu Chiến tranh Lạnh so với mẫu Su-27 một chỗ ngồi hay tiêm kích chiếm ưu thế trên không một chỗ ngồi cải tiến Su-35.
Nếu các đơn đặt hàng từ Ấn Độ chủ yếu tập trung vào việc mua biến thể Su-57 hai chỗ ngồi, nhiều khả năng các khách hàng tương lai khác như Triều Tiên cũng sẽ ưu tiên lựa chọn mẫu máy bay này.
Hiện vẫn chưa rõ những tính năng nào khác trong thiết kế của Su-57 đã phải đánh đổi để nhường không gian cho ghế ngồi thứ hai. Do mẫu Su-27UB trước đây từng phải chấp nhận dung tích nhiên liệu thấp hơn một chút và tầm bay ngắn hơn, nên không ngoại trừ khả năng biến thể Su-57 hai chỗ ngồi cũng được thiết kế theo cách tương tự.
Các nhà phân tích đánh giá rằng có ba kịch bản chính cho việc mua sắm Su-57 của Ấn Độ, bao gồm: Đặt mua máy bay lắp ráp sẵn do Nga sản xuất.
Sản xuất theo giấy phép với những thay đổi và tinh chỉnh mang tính thận trọng.
Thứ ba là chương trình hợp tác phát triển chung, trong đó máy bay sẽ được tùy chỉnh mạnh mẽ và tích hợp sâu rộng các hệ thống phụ trợ nội địa do Ấn Độ tự thiết kế.
Biến thể hai chỗ ngồi hoàn toàn có thể phù hợp với cả ba phương án trên. Tuy nhiên, nếu xét đến sức hấp dẫn thì phương án đầu tiên là mua sắm nguyên chiếc (bên cạnh lợi thế về giảm thiểu chi phí) sẽ là tốt nhất về thời gian bàn giao. Nhưng mô hình này đòi hỏi quá trình phát triển từ Nga phải được hoàn tất một cách nhanh chóng.
Sự xuất hiện của biến thể Su-57 hai chỗ ngồi được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước ngoặt lớn trong việc điều chỉnh chương trình tiêm kích nhằm đáp ứng các yêu cầu khắt khe của Ấn Độ. Đồng thời, vẫn còn khả năng rất lớn là các phiên bản hai chỗ ngồi sẽ gặt hái được nhiều thành công vang dội hơn trên thị trường quốc tế so với cấu hình một chỗ ngồi tiêu chuẩn.
Các thông tin hiện có về kế hoạch tùy biến của Ấn Độ cho thấy việc ra mắt cấu hình hai chỗ ngồi cơ bản mới chỉ là bước khởi đầu cho một chiến lược cải tiến thiết kế rộng lớn và tham vọng hơn rất nhiều. Dù thế nào, đây vẫn là minh chứng đáng kể đầu tiên cho thấy tầm ảnh hưởng của Ấn Độ đối với chương trình tiêm kích thế hệ thứ năm này của Nga.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
