Giữa làn sóng lựa chọn ngành học ngày càng chịu tác động mạnh từ công nghệ và xu hướng thị trường, nhiều học sinh không khỏi băn khoăn rằng đâu là lĩnh vực vừa có thể phát triển lâu dài, vừa khó bị thay thế bởi AI?
Trong bức tranh đó, kiến trúc vẫn giữ được vị thế riêng khi là ngành đòi hỏi sự kết hợp giữa tư duy kỹ thuật và sáng tạo, những yếu tố mà công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn. Không chỉ không lỗi thời, kiến trúc còn liên tục “khát” nhân lực trong bối cảnh đô thị hóa và nhu cầu nâng cao chất lượng không gian sống ngày càng gia tăng.
Thống kê của Trung tâm Dự báo nguồn nhân lực và Thông tin thị trường lao động TP. HCM cho thấy, nhu cầu nhân lực ngành kiến trúc luôn duy trì ở mức cao. Trong suốt giai đoạn từ 2013 - 2015 kéo dài đến 2020 - 2025, kiến trúc liên tục nằm trong nhóm 1 trong 8 ngành nghề thu hút nhiều lao động nhất tại TP.HCM, với nhu cầu khoảng 10.800 người mỗi năm. Với xu hướng này, lựa chọn theo học kiến trúc đồng nghĩa với việc sinh viên có nhiều cơ hội việc làm hấp dẫn và ít phải lo lắng về đầu ra.
Tổng quan về ngành kiến trúc
Kiến trúc là một ngành mang tính đặc thù cao khi kết hợp giữa hai yếu tố tưởng chừng đối lập nhưng lại bổ trợ chặt chẽ cho nhau: nghệ thuật và kỹ thuật. Trọng tâm của ngành là tổ chức, sắp xếp không gian và xây dựng hồ sơ thiết kế cho các công trình. Điều này đòi hỏi người học không chỉ có tư duy logic mà còn cần khả năng sáng tạo, cảm nhận thẩm mỹ và kỹ năng giải quyết vấn đề.
Trong bối cảnh đời sống ngày càng nâng cao và sản xuất công nghiệp phát triển, nhu cầu về thẩm mỹ trong không gian sống, làm việc và giải trí cũng không ngừng gia tăng. Chính điều đó đã đưa kiến trúc trở thành một ngành nghề giàu tiềm năng, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình môi trường sống hiện đại. Từ thiết kế công trình, xây dựng mô hình cho đến nghiên cứu tổ chức không gian hài hòa, tất cả đều cần đến đội ngũ chuyên gia kiến trúc có chuyên môn sâu.
Sinh viên kiến trúc học gì?
Theo học ngành kiến trúc, sinh viên được trang bị nền tảng kiến thức và kỹ năng liên quan đến kiến trúc mỹ thuật như quy hoạch và thiết kế đô thị, khả năng cảm thụ nghệ thuật kiến trúc, phương pháp luận sáng tạo và phương pháp sáng tác kiến trúc.
Bên cạnh đó, tại các cơ sở đào tạo uy tín, sinh viên còn được chú trọng phát triển những kỹ năng thiết yếu như quan sát, làm việc nhóm, thực hành với các phần mềm và công cụ chuyên dụng để hiện thực hóa ý tưởng, cũng như kỹ năng nắm bắt tâm lý khách hàng. Đây là những yếu tố quan trọng giúp sinh viên không chỉ làm tốt vai trò tư vấn thiết kế mà còn có thể thuyết phục khách hàng một cách hiệu quả.
Cơ hội việc làm và mức lương
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên ngành kiến trúc có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau như kiến trúc sư thiết kế, thi công, giám sát các công trình dân dụng và công nghiệp; tham gia quy hoạch xây dựng khu dân cư, cao ốc, công trình đô thị và nông thôn tại các công ty tư vấn, viện nghiên cứu thuộc bộ, ngành hoặc các tổng công ty lớn của Bộ Xây dựng, Bộ Văn hóa; hoặc giảng dạy tại các trường cao đẳng, đại học, học viện và trung tâm đào tạo nghề.
Ngành kiến trúc cũng mở ra cơ hội khởi nghiệp khi người học có thể trở thành chủ đầu tư, trực tiếp tham gia thiết kế và thi công các công trình.
Theo Tạp chí Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Phạm Anh Tú - Thành viên hội đồng trường, Trưởng Bộ môn Kiến trúc - Quy hoạch (Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng) cho biết, những năm gần đây, công tác tuyển sinh ngành Kiến trúc của trường luôn ổn định và đạt xấp xỉ 100% chỉ tiêu.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Kiến trúc sư Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng khoa Kiến trúc (Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng) chia sẻ: “Theo khảo sát của chúng tôi nhiều năm liền, sinh viên ngành Kiến trúc của trường có tỷ lệ có việc làm sau tốt nghiệp đạt từ 96% đến 98%. Hầu hết sinh viên đã đi làm thêm từ năm thứ 4, năm thứ 5, sau đó tiếp tục công tác tại đơn vị mà sinh viên thực tập, làm thêm.”
Theo Kinh tế & Đô thị, tỷ lệ sinh viên ngành kiến trúc có việc làm sau khi ra trường luôn ở mức rất cao. Thống kê từ Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội cho thấy, có từ 97 - 100% sinh viên tốt nghiệp đều có việc làm.
Về thu nhập, ngành kiến trúc tại Việt Nam được đánh giá có mức lương khá hấp dẫn, trung bình dao động từ 8 - 25 triệu đồng/tháng. Kiến trúc sư mới ra trường (0-1 năm kinh nghiệm) thường nhận khoảng 7 - 12 triệu đồng/tháng, trong khi những người có kinh nghiệm từ 3-5 năm hoặc ở vị trí senior có thể đạt mức 15 - 50 triệu đồng/tháng, tùy theo năng lực và vị trí công việc.
Điểm chuẩn ngành Kiến trúc 2025: Dao động rộng, cạnh tranh cao ở nhóm trường top
Năm 2025, điểm chuẩn ngành Kiến trúc tại các trường đại học Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức khá cao, đặc biệt tại các cơ sở đào tạo hàng đầu. Tại Đại học Kiến trúc Hà Nội, điểm chuẩn ngành Kiến trúc dao động khoảng 24-26 điểm (tùy tổ hợp có môn năng khiếu), phản ánh mức độ cạnh tranh ổn định của ngành. Tương tự, Đại học Xây dựng Hà Nội cũng ghi nhận mức điểm chuẩn khoảng 23–25 điểm cho ngành này.
Ở khu vực phía Nam, Đại học Kiến trúc TP.HCM có điểm chuẩn ngành Kiến trúc năm 2025 khoảng 24-26 điểm, tiếp tục nằm trong nhóm ngành có đầu vào cao. Trong khi đó, Đại học Bách khoa TP.HCM (ĐHQG-HCM) tuyển sinh các ngành liên quan đến kiến trúc - xây dựng với mức điểm khoảng 25-27 điểm, tùy chương trình.
Tại miền Trung, Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng có điểm chuẩn ngành Kiến trúc khoảng 22-24 điểm. Đại học Kiến trúc Đà Nẵng cũng duy trì mức điểm tương tự, dao động từ 20-23 điểm, phù hợp với nhiều nhóm thí sinh.
Ngoài ra, một số trường khác như Đại học Duy Tân, Đại học Văn Lang hay Đại học Tôn Đức Thắng có mức điểm chuẩn ngành Kiến trúc trong khoảng 18-24 điểm, tùy theo phương thức xét tuyển và tổ hợp môn.
Nhìn chung, điểm chuẩn ngành Kiến trúc năm 2025 trải dài từ khoảng 18 đến 27 điểm, trong đó các trường top đầu duy trì ngưỡng cao và ổn định, còn nhóm trường ngoài công lập hoặc định hướng ứng dụng có mức điểm “dễ thở” hơn. Điều này cho thấy ngành Kiến trúc không chỉ giữ được sức hút bền vững mà còn mở ra cơ hội cho nhiều thí sinh ở các mức học lực khác nhau.
Tổng hợp
Nhật Linh
