Nhắc đến Nguyễn Lệ Thuyên Hà, người ta thường nhớ đến một nghệ sĩ piano với nền tảng học thuật vững chắc, một giảng viên chuẩn mực trong đào tạo. Nhưng ít ai biết rằng, nhiều năm qua, cô còn là một "cầu nối" bền bỉ, đưa những tài năng trẻ Việt Nam bước ra thế giới thông qua các cuộc thi, chương trình nghệ thuật và những dự án kết nối quốc tế.
Đến thời điểm hiện tại, hành trình ấy đã được ghi dấu bằng hàng nghìn giải thưởng quốc tế mà các thí sinh Việt Nam đạt được dưới sự đồng hành và dẫn dắt của cô - một con số không chỉ mang ý nghĩa thành tích, mà còn phản ánh năng lực hội nhập của thế hệ tài năng trẻ Việt Nam.
Khi được hỏi: "Học piano cả đời nếu không rực rỡ thì sao?", Thuyên Hà không ngần ngại đáp: "Phải rực rỡ". Và hành trình "rực rỡ" của cô không dừng lại ở việc khẳng định bản thân, mà mở rộng thành một vai trò khác: kiến tạo cơ hội. Bởi theo cô, sau tất cả, rực rỡ không chỉ là toả sáng cho riêng mình, mà là khả năng khiến ánh sáng ấy được lan đi.
"Rực rỡ là điều có thể được tạo ra"
Trong 1 clip viral trên mạng, khi được hỏi: "Nếu học piano cả đời không rực rỡ thì sao?", chị đã trả lời: "Phải rực rỡ". Điều gì khiến chị đặt ra tiêu chuẩn khắt khe như vậy cho việc học piano?
Âm nhạc cổ điển là một lĩnh vực rất rõ ràng: bạn không thể đứng ở mức "đủ tốt" mà chạm đến chiều sâu thực sự của nghệ thuật. Nếu đã chọn con đường này một cách nghiêm túc, bạn buộc phải đặt ra cho mình một tiêu chuẩn cao nhất.
Trừ khi bạn bỏ cuộc giữa chừng, còn nếu đã theo đuổi piano đủ lâu, ai cũng sẽ "rực rỡ" theo một cách nào đó. Thế hệ bạn bè của tôi, mỗi người chọn một con đường khác nhau - người biểu diễn, người giảng dạy, người nghiên cứu - nhưng ai cũng đều có những thành tựu riêng của họ.
Trong hành trình của chị, kỷ luật đóng vai trò như thế nào trong việc duy trì sự "rực rỡ" đó?
Với tôi, kỷ luật không phải là một yếu tố bổ trợ, mà là nền tảng để duy trì bất kỳ dạng "rực rỡ" nào trong âm nhạc.
Cảm hứng có thể đến và đi, cảm xúc có thể thay đổi theo từng thời điểm, nhưng kỷ luật là thứ giữ cho người nghệ sĩ không lệch khỏi quỹ đạo của mình. Nó giúp mình quay lại với cây đàn mỗi ngày, giữ được sự ổn định trong tập luyện, trong tư duy và trong cách làm nghề.
Tôi luôn nghĩ "rực rỡ" không phải là một khoảnh khắc bừng sáng, mà là khả năng duy trì chất lượng ở một tiêu chuẩn cao trong một thời gian rất dài. Và điều đó thì không thể dựa vào cảm hứng, mà chỉ có thể dựa vào kỷ luật.
Vì vậy, nếu "rực rỡ" là điều mình muốn đạt tới, thì kỷ luật chính là cách duy nhất để giữ cho ánh sáng đó không tắt đi.
Nhiều người cho rằng nghệ thuật là tự do. Nhưng chị lại nhấn mạnh rất nhiều vào kỷ luật. Điều này có mâu thuẫn không?
Trên thực tế, trong âm nhạc chuyên nghiệp gần như không tồn tại một sự "tự do" theo nghĩa tuỳ hứng. Mỗi chi tiết, dù nhỏ nhất, đều được tính toán, sắp xếp và chuẩn bị từ trước. Ngay cả những khoảnh khắc thăng hoa trên sân khấu, khi người nghệ sĩ tưởng như đang "bay" cùng cảm xúc, thì thực chất họ vẫn đang kiểm soát rất chặt chẽ mọi thứ.
Vì vậy, tự do trong nghệ thuật không phải là muốn chơi thế nào cũng được. Đó là kết quả của một quá trình chuẩn bị dài, nơi mọi yếu tố đã được rèn luyện. Kỷ luật không làm mất đi tự do. Nó tạo ra một dạng tự do ở đẳng cấp cao hơn - nơi người nghệ sĩ có thể biểu đạt trọn vẹn mà vẫn giữ được sự chính xác.
"Đứng ở vị trí giám khảo nhiều cuộc thi quốc tế, tôi hiểu rõ hơn tiêu chuẩn đào tạo piano của thế giới"
Ở một giai đoạn nhất định, nhiều nghệ sĩ sẽ tập trung phát triển sự nghiệp cá nhân. Vì sao chị lại lựa chọn con đường kết nối và mở ra cơ hội cho các tài năng trẻ?
Với tôi, việc kết nối và mở ra cơ hội cho các tài năng trẻ không phải là một "hướng rẽ", mà là một sự tiếp nối tự nhiên của hành trình. Khi mình đã có cơ hội bước ra những môi trường lớn hơn, mình hiểu rất rõ giá trị của việc được đặt vào đúng hệ thống, đúng tiêu chuẩn. Và nếu mình có thể góp phần tạo ra những cơ hội như vậy cho thế hệ sau, thì đó là một điều rất ý nghĩa.
Hơn 1000 giải thưởng quốc tế mà tài năng âm nhạc trẻ Việt Nam đạt được khi đồng hành cùng chị là một con số rất ấn tượng. Với chị, con số này có ý nghĩa như thế nào?
Điều khiến tôi vui là mỗi năm, con số ấy lại tăng lên. Tôi rất trân trọng sự tin tưởng mà các gia đình tài năng trẻ gửi gắm. Nhưng điều quan trọng hơn vẫn nằm ở phía sau những giải thưởng ấy. Đó là việc các em được bước ra môi trường quốc tế, được đặt trong một hệ tiêu chuẩn khác, được trải nghiệm, được va chạm và trưởng thành.
Tôi cũng cảm thấy tự hào khi mình là một trong những người tiên phong xây dựng những cầu nối đó, để các tài năng trẻ Việt Nam có thể bước ra thế giới một cách tự tin hơn, và mang về những thành quả xứng đáng bằng chính năng lực của mình.
Từ góc nhìn giám khảo quốc tế, chị thấy nghệ sĩ trẻ Việt Nam đang mạnh ở điểm nào và còn thiếu điều gì?
Từ góc nhìn của một giám khảo quốc tế, tôi thấy các nghệ sĩ trẻ Việt Nam có rất nhiều tiềm năng. Điều chúng ta còn thiếu không phải là tài năng, mà là những sân khấu đủ lớn để các em được thể hiện và được nhìn thấy.
Tôi còn nhớ tại Liên hoan Âm nhạc Quốc tế Hồng Kông 2024, lần đầu tiên có hai học sinh Việt Nam được lựa chọn biểu diễn trong lễ bế mạc, giữa hơn 4000 thí sinh tham dự vòng chung kết.
Hay như năm 2026, một học sinh người Mông đã có cơ hội biểu diễn tại Nhà hát Ngôi Sao - The Star Performing Arts Centre (Singapore) với quy mô hơn 5000 khán giả. Sau buổi biểu diễn đó, em tiếp tục nhận được lời mời và được đài thọ để tham gia các chương trình quốc tế.
Đó là minh chứng rằng khi có cơ hội, các tài năng trẻ Việt Nam hoàn toàn có thể bước ra và khẳng định mình ở những sân khấu lớn. Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là đào tạo ra người giỏi, mà là tạo ra những không gian đủ rộng để họ được cất tiếng nói của mình.
Theo chị, để một thế hệ tài năng trẻ Việt Nam có thể hội nhập quốc tế một cách bền vững, điều kiện cốt lõi cần có là gì?
Tôi nghĩ để theo đuổi con đường nghệ thuật chuyên nghiệp, đặc biệt là âm nhạc, các em không thể đi một mình. Đó là một hành trình dài, đòi hỏi sự đầu tư rất lớn - không chỉ về nguồn lực kinh tế, mà còn là thời gian, sự kiên nhẫn và niềm tin.
Có những cơ hội chỉ đến một lần. Nhưng nếu mình không sẵn sàng, không đủ nền tảng, không đủ điều kiện để nắm bắt thì cơ hội đó sẽ trôi qua.
Vì vậy, điều tôi kỳ vọng ở thế hệ trẻ không chỉ nằm ở bản thân các em, mà còn ở sự đồng hành của gia đình. Khi một đứa trẻ nhận được sự ủng hộ trọn vẹn, được đầu tư đúng cách và được đặt vào một môi trường phù hợp, các em có thể phát triển rất xa.
Và chỉ khi có một thế hệ được chuẩn bị như vậy, chúng ta mới có thể nói đến câu chuyện hội nhập quốc tế một cách bền vững.
Nghệ sĩ piano Nguyễn Lệ Thuyên Hà hiện đang là giảng viên tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Cô bắt đầu con đường âm nhạc chuyên nghiệp từ năm 1994.
Sau đó, Nguyễn Lệ Thuyên Hà đỗ thủ khoa kỳ thi tuyển sinh đại học, nhận học bổng toàn phần của Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam và được tuyển thẳng vào Khoa Piano biểu diễn - Học viện Âm nhạc Thượng Hải.
Trong suốt hai thập kỷ qua, cô là người Việt Nam duy nhất được đào tạo piano chuyên nghiệp tại ngôi trường này. Ngoài ra, Thuyên Hà còn là nghệ sĩ đại diện của 5 cuộc thi âm nhạc quốc tế tại Việt Nam.
PV
