Áp lực tinh thần đè nặng lên giới trẻ đang trở thành một trong những vấn đề nan giải của xã hội hiện đại. Khi những nỗi buồn vô cớ, cảm giác cô đơn và sự âu lo bủa vây, con người thường tìm kiếm nhiều phương thức trị liệu phức tạp.
Thế nhưng, câu trả lời cho việc xoa dịu tâm trạng đôi khi lại đến từ một giải pháp vô cùng mộc mạc: dành vài phút ở cạnh một chú lừa hoặc ngựa.
Theo công trình khoa học mới được công bố trên tạp chí Science Reports, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người trẻ ở độ tuổi thanh thiếu niên chỉ cần dành ra khoảng ba phút để âu yếm, vuốt ve những chú lừa hoặc ngựa lùn từng được giải cứu là đã có thể cảm nhận sự chuyển biến tích cực tức thì. Tình trạng căng thẳng, cảm giác cô đơn và nỗi buồn bã của họ giảm đi rõ rệt, nhường chỗ cho sự bình tĩnh trong tâm trí.
Dù việc làm này không thể chữa khỏi hoàn toàn căn bệnh trầm cảm theo nghĩa y học đen, dữ liệu thực nghiệm đã chứng minh việc kết nối với loài vật có thể nâng cao tinh thần một cách đáng kinh ngạc.
Chia sẻ về kết quả này trên tờ Washington Post, bà Rebecca Calisi-Rodríguez, phó giáo sư chuyên ngành thần kinh học, sinh lý học và hành vi tại Đại học California, Davis, đồng thời là đồng tác giả chính của công trình, bày tỏ sự xúc động khi chứng kiến thiên nhiên có thể tạo ra những thay đổi tích cực và nhanh chóng đến như vậy đối với cảm xúc con người.
Từ lâu, tiềm năng hỗ trợ tinh thần từ các loài thú cưng hay động vật đã không còn xa lạ. Điểm độc đáo giúp nghiên cứu của bà Calisi-Rodríguez tạo nên sự khác biệt chính là việc tập trung vào một khía cạnh mà phần lớn các dự án trước đây đều bỏ qua: phản ứng thực tế của chính các loài vật trước hành vi của con người. Thay vì chỉ xem động vật như một công cụ hỗ trợ một chiều, nhóm nghiên cứu đặt trọng tâm vào mối liên kết bình đẳng giữa hai sinh mệnh.
Bà Calisi-Rodríguez nhấn mạnh rằng không ai có thể đứng giữa một cánh đồng, nhìn đứa trẻ tương tác cùng một chú lừa mà lại nghĩ rằng chỉ có đứa trẻ mới là bên đang trải nghiệm. Cả hai đều đang quan sát đối phương, phản hồi lẫn nhau và cùng nhau đưa ra những quyết định riêng. Nhận thức sâu sắc này đã trở thành linh hồn xuyên suốt toàn bộ đề tài nghiên cứu.
Để chứng minh luận điểm trên, các chuyên gia đã tiến hành thử nghiệm với 61 thanh thiếu niên, chia họ thành hai nhóm tiếp cận riêng biệt. Nhóm đầu tiên được yêu cầu dùng tay xoa nhẹ lên phần lưng của những chú lừa và ngựa lùn.
Trong khi đó, nhóm thứ hai được hướng dẫn gãi vào vùng cổ của con vật - một động tác bắt chước hành vi chải chuốt lông cho nhau thường thấy ở loài ngựa.
Trước khi bắt đầu, các bạn trẻ đều được đào tạo kỹ lưỡng để nhận biết hai phản xạ tự nhiên của loài lừa: động tác ngoáy môi biểu thị sự dễ chịu, thỏa mãn; ngược lại, hành động quay lưng bước đi chứng tỏ con vật đang muốn có không gian riêng tư và cần được để yên.
Kết quả diễn ra đúng như dự đoán về mặt tập tính khi những chú lừa tỏ ra thích thú và ngoáy môi thường xuyên hơn khi được gãi cổ, đồng thời có xu hướng bỏ đi chỗ khác nếu bị xoa lưng.
Tuy nhiên, điều làm các nhà khoa học ngạc nhiên chính là sự tác động ngược trở lại đối với tâm lý của người tham gia. Dù thực hiện thao tác xoa lưng hay gãi cổ, toàn bộ các bạn trẻ đều xác nhận họ cảm thấy lòng mình lắng dịu và bình tĩnh hơn.
Kinh ngạc hơn nữa, những người được tận mắt chứng kiến chú lừa ngoáy môi thích thú ghi nhận sự sụt giảm mạnh mẽ nhất về cảm giác cô đơn. Ở chiều ngược lại, ngay cả những bạn trẻ gặp phải tình huống con vật chủ động quay đầu bước đi cũng ghi nhận mức độ vơi bớt nỗi buồn nhiều hơn so với bình thường.
Bí quyết của hiện tượng tâm lý thú vị này nằm ở khả năng hòa nhịp và cảm nhận sự chân thực giữa người với vật. Theo nhận định của bà Calisi-Rodríguez, việc chứng kiến một con vật thực thi quyền lựa chọn của riêng nó - tự do đến gần, tiếp tục nán lại hay dứt khoát rời đi - mang lại cho người tham gia một cảm giác tương tác hoàn toàn chân thật.
Đây không đơn thuần chỉ là câu chuyện tìm ra vị trí vuốt ve thích hợp nhất trên cơ thể một chú lừa, mà bản chất là câu chuyện về tính tương hỗ.
Khoảnh khắc một đứa trẻ thấu hiểu ranh giới và cảm xúc của một sinh mệnh khác cũng chính là lúc những nút thắt trong lòng được cởi bỏ.
Trải nghiệm ngắn ngủi trên đồng cỏ không chỉ mở ra cánh cửa chữa lành cho những tâm hồn trẻ thơ nhiều vết xước, mà còn mang lại sự tôn trọng và liệu pháp thư giãn cho chính những con vật từng trải qua tổn thương được cứu hộ.
Đức Khương
