Gần đây, bà Trương, 63 tuổi, tại Trung Quốc mang về hai hộp thực phẩm bổ sung được quảng cáo là “tăng cường miễn dịch”. Đây đã là sản phẩm thứ ba bà mua trong tháng này.
Sau khi nghỉ hưu, bà Trương luôn cảm thấy tuổi càng cao thì sức đề kháng càng giảm. Hễ nghe nói sản phẩm nào có thể “bổ cơ thể”, bà đều muốn thử. Thế nhưng cứ mỗi khi thời tiết chuyển mùa, bà vẫn bị cảm lạnh, ho và thường mất hơn 10 ngày mới khỏi.
Trong khi đó, ông Lý sống cùng khu nhà lại chưa bao giờ mua những sản phẩm bổ sung kiểu này. Mỗi ngày, ông tự đi chợ, nấu ăn rồi chiều lại ra công viên đi bộ. Quanh năm ông hiếm khi bị cảm lạnh. Nếu chẳng may bị nhiễm lạnh, ông chỉ cần uống nước ấm, nghỉ ngơi vài ngày là cơ thể dần hồi phục.
Không ít người cũng giống bà Trương, đánh đồng khả năng miễn dịch với việc “bồi bổ”, cho rằng thực phẩm bổ sung càng đắt tiền thì càng có tác dụng. Trong khi đó, họ lại bỏ qua những yếu tố rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày mới thực sự ảnh hưởng đến sức khỏe miễn dịch.
Nhiều người cho rằng chỉ cần ăn thực phẩm bổ dưỡng, sử dụng thực phẩm bảo vệ sức khỏe là có thể “bổ sung” khả năng miễn dịch. Tuy nhiên, hệ miễn dịch hoạt động nhờ sự phối hợp của nhiều hệ thống trong cơ thể. Một loại thực phẩm bổ sung cùng lắm cũng chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế những thói quen tốt hằng ngày.
Điều này cũng giống như việc trồng cây. Nếu chỉ liên tục phun dung dịch dinh dưỡng lên lá nhưng bộ rễ không khỏe, việc tưới nước lại không đều, cây vẫn khó phát triển tốt.
Sức khỏe miễn dịch cũng vậy. Giấc ngủ, chế độ ăn uống và trạng thái tinh thần mới là “phần gốc” nuôi dưỡng hệ miễn dịch. Đây là điều nhiều người chỉ nhận ra sau khi đã tốn không ít tiền cho các sản phẩm bổ sung.
1. Ngủ đủ và có giờ giấc ổn định
Một trong những yếu tố đầu tiên ảnh hưởng đến sức khỏe miễn dịch là điều nhiều người thường xem nhẹ: giấc ngủ.
Duy trì giờ giấc sinh hoạt tương đối ổn định và có chất lượng giấc ngủ tốt là đặc điểm thường thấy ở những người có sức khỏe tổng thể tốt.
Không ít người sau khi nghỉ hưu lại bắt đầu sinh hoạt thất thường. Có người thức khuya trông cháu, có người dùng điện thoại đến tận nửa đêm, cũng có người lên giường từ rất sớm nhưng trằn trọc mãi không ngủ được.
Các tài liệu y khoa cho thấy giấc ngủ là khoảng thời gian quan trọng để cơ thể phục hồi, trong đó có hệ miễn dịch. Thiếu ngủ kéo dài hoặc ngủ không ngon có thể ảnh hưởng đến hoạt động của các tế bào miễn dịch.
Người có sức khỏe tốt thường duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, ngủ khoảng 7-8 giờ mỗi ngày và sau khi thức dậy cảm thấy tỉnh táo, thay vì liên tục mệt mỏi, buồn ngủ.
2. Ăn uống đa dạng, không quá thiên lệch
Bên cạnh giấc ngủ, chế độ ăn uống hằng ngày cũng có liên quan mật thiết đến sức khỏe tổng thể và hoạt động của hệ miễn dịch.
Những người duy trì chế độ ăn cân bằng, không quá thiên lệch và thường xuyên ăn ngũ cốc nguyên hạt, rau củ quả thường có nền tảng dinh dưỡng tốt hơn.
Một số người lớn tuổi duy trì chế độ ăn quá nhiều gạo trắng, thịt cá hoặc ngược lại, vì muốn “ăn uống lành mạnh” nên gần như chỉ ăn thực vật. Cả hai cách này đều có thể khiến chế độ ăn mất cân bằng nếu kéo dài.
Theo hướng dẫn dinh dưỡng dành cho người Trung Quốc, dinh dưỡng cân bằng là nền tảng cho hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Protein, vitamin, khoáng chất và chất xơ đều đóng vai trò quan trọng.
Vì vậy, thay vì cố tình kiêng khem quá mức, nên đa dạng hóa thực phẩm, kết hợp ngũ cốc, rau củ và các nguồn protein phù hợp, đồng thời hạn chế ăn quá nhiều dầu, muối hoặc áp dụng chế độ ăn kiêng cực đoan.
3. Vết thương nhỏ nhanh lành cũng có thể phản ánh khả năng phục hồi của cơ thể
Có người cho rằng mình hiếm khi bị bệnh nên chắc chắn có hệ miễn dịch rất tốt. Tuy nhiên, không mắc bệnh thường xuyên không đồng nghĩa với việc hệ miễn dịch luôn ở trạng thái hoàn hảo.
Khả năng phục hồi của cơ thể mới là một trong những biểu hiện đáng chú ý.
Ví dụ, khi vô tình bị đứt tay lúc nấu ăn hoặc bị trầy xước chân, người có khả năng phục hồi bình thường thường sẽ lành trong vài ngày, không bị sưng đỏ kéo dài hoặc viêm nhiễm.
Đây là một phần kết quả của quá trình cơ thể huy động các tế bào miễn dịch để xử lý tổn thương và bảo vệ mô.
Nếu những vết thương nhỏ liên tục lâu lành hoặc thường xuyên bị viêm, sưng đỏ, không nên chỉ xem đó là chuyện nhỏ mà cần chú ý đến tình trạng sức khỏe tổng thể.
4. Đường ruột ổn định, đi tiêu đều đặn
Một yếu tố khác có liên quan đến hệ miễn dịch là sức khỏe đường ruột.
Những người có hệ tiêu hóa tương đối ổn định và đi tiêu đều đặn thường có sức khỏe tổng thể tốt hơn. Hệ vi sinh đường ruột có mối liên hệ chặt chẽ với hệ miễn dịch, vì vậy tình trạng mất cân bằng kéo dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.
Trong cuộc sống, có người thường xuyên bị táo bón nhiều ngày, trong khi người khác chỉ cần ăn một chút đồ lạnh đã bị tiêu chảy. Nếu các vấn đề này kéo dài, nên chú ý đến sức khỏe đường tiêu hóa thay vì chỉ tìm cách xử lý từng triệu chứng.
5. Vận động vừa phải và đều đặn
Khi muốn cải thiện sức khỏe miễn dịch, nhiều người nghĩ ngay đến việc tập luyện thật nhiều.
Có người cố đi hàng chục nghìn bước mỗi ngày hoặc tập các bài cường độ cao với suy nghĩ rằng vận động càng nhiều thì cơ thể càng khỏe.
Tuy nhiên, tập luyện quá sức không phải lúc nào cũng có lợi. Vận động cường độ cao kéo dài có thể tạo thêm áp lực lên cơ thể và ảnh hưởng tạm thời đến một số chức năng miễn dịch.
Điều quan trọng hơn là duy trì vận động vừa phải và đều đặn.
Đi bộ, tập thái cực quyền hoặc các bài tập nhẹ như Bát đoạn cẩm trong khoảng 30-40 phút mỗi ngày có thể phù hợp với nhiều người lớn tuổi. Không nên đột ngột tập luyện quá sức rồi bỏ cuộc sau vài ngày.
Duy trì đều đặn giúp cơ thể vận động thường xuyên mà không bị quá tải.
6. Giữ tâm trạng ổn định
Ảnh hưởng của trạng thái tinh thần đối với sức khỏe cũng thường bị đánh giá thấp.
Những người có tâm lý tương đối ổn định, ít rơi vào trạng thái lo âu hoặc buồn bực kéo dài thường có sức khỏe tổng thể tốt hơn.
Căng thẳng kéo dài có thể tác động đến hệ thần kinh và nội tiết, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch.
Trong cuộc sống, những người thường xuyên lo lắng, suy nghĩ quá nhiều hoặc giữ sự tức giận trong thời gian dài có thể cảm thấy sức khỏe sa sút hơn. Ngược lại, khả năng điều chỉnh cảm xúc và duy trì tâm lý bình ổn là một phần quan trọng của lối sống lành mạnh.
7. Không tùy tiện sử dụng thuốc
Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là thói quen sử dụng thuốc.
Những người không tự ý lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, thường có cách tiếp cận thận trọng hơn với việc điều trị bệnh.
Không ít người vừa đau đầu, cảm cúm hoặc có chút khó chịu đã lập tức uống thuốc. Thậm chí, một số người còn tự dùng kháng sinh dù chưa xác định nguyên nhân có phải do nhiễm khuẩn hay không.
Việc sử dụng kháng sinh không cần thiết có thể làm thay đổi hệ vi sinh trong cơ thể và góp phần dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh. Vì vậy, không nên tự ý dùng thuốc hoặc các bài thuốc không rõ thành phần.
Khi cần điều trị, nên sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, thay vì tự ý tăng liều hoặc kết hợp nhiều loại sản phẩm với nhau.
8. Có sở thích và duy trì kết nối xã hội
Một yếu tố cuối cùng nằm trong chính trạng thái sống hằng ngày: duy trì sở thích cá nhân và các mối quan hệ xã hội.
Sau khi nghỉ hưu, một số người thu hẹp các mối quan hệ, dành phần lớn thời gian ở nhà và ít giao tiếp với người khác. Nếu kéo dài, điều này có thể ảnh hưởng đến tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Duy trì những mối quan hệ xã hội phù hợp, có sở thích riêng và có những hoạt động khiến bản thân cảm thấy vui vẻ có thể giúp tinh thần tích cực hơn. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần duy trì trạng thái sức khỏe ổn định ở người lớn tuổi.
Không nhất thiết phải mua thực phẩm bổ sung để “tăng miễn dịch”
Tám đặc điểm trên không nhất thiết phải xuất hiện đầy đủ. Theo Aboluowang, nếu một người có khoảng 4 đặc điểm, điều đó cho thấy nền tảng sức khỏe và lối sống tương đối tốt.
Thay vì bỏ nhiều tiền mua các loại thực phẩm bổ sung với đủ lời quảng cáo khác nhau, việc ngủ đủ, ăn uống cân bằng, vận động vừa phải, giữ tinh thần ổn định và duy trì các thói quen sinh hoạt lành mạnh mới là nền tảng quan trọng hơn để chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Nói cách khác, khả năng miễn dịch không phải thứ có thể đơn giản “mua” về bằng một hộp thực phẩm bổ sung. Những điều chúng ta làm mỗi ngày mới là yếu tố tạo nên nền tảng sức khỏe của cơ thể.
Trà My (Theo Aboluowang)
