Nam thanh niên 31 tuổi (Hà Nội) là một kỹ sư xây dựng. Anh thường xuyên làm việc tại các công trình với cường độ lao động tương đối cao. Ngoài thời gian làm việc, anh dành từ 1-2 giờ mỗi ngày để tập gym. Các bài tập chủ yếu tập trung vào nhóm cơ tay, vai và ngực với mức tạ dao động từ 5-10kg. Việc tập luyện chủ yếu dựa trên kinh nghiệm cá nhân và chưa từng được đánh giá thể trạng hay xây dựng giáo án tập luyện bài bản bởi huấn luyện viên hoặc chuyên gia y học thể thao. Do đó, anh thường xuyên duy trì cường độ tập luyện cao trong nhiều ngày liên tiếp và ít chú trọng đến thời gian nghỉ ngơi phục hồi.
ThS.BS Nguyễn Thị Hoa (Khoa thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện E) cho biết, người bệnh nhập viện trong tình trạng đau mỏi nhiều tại vùng cơ hai bên tay, đỏ rát vùng cánh tay 2 bên, buồn nôn… Thông qua khám lâm sàng cùng các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ nhanh chóng xác định người bệnh bị tiêu cơ vân do vận động quá sức.
Ban đầu, chỉ là cảm giác đau nhức cơ nhiều hơn bình thường sau các buổi tập, cho rằng đây chỉ là phản ứng thường gặp khi vận động mạnh, anh tiếp tục duy trì lịch tập như trước. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, các triệu chứng ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn: hai cánh tay xuất hiện tình trạng sưng nề, đỏ rát và đau nhiều… Các động tác sinh hoạt hằng ngày như nâng đồ vật, thay quần áo hay cử động tay đều trở nên khó khăn, lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình, người bệnh đã được người nhà đưa đến khoa Cấp cứu, Bệnh viện E.
Cảnh báo tiêu cơ vân, nguy cơ suy thận cấp do tập luyện cường độ cao kéo dài
Theo BS Hoa, tiêu cơ vân là tình trạng các tế bào cơ bị tổn thương và phá hủy, làm giải phóng các chất bên trong tế bào cơ vào máu. Nguyên nhân có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau như chấn thương, sử dụng thuốc, nhiễm trùng hoặc vận động quá sức… Trong trường hợp này, việc tập luyện cường độ cao kéo dài, không có thời gian nghỉ ngơi hợp lý đã khiến các nhóm cơ chịu áp lực quá mức và dẫn đến tổn thương cơ.
"May mắn là người bệnh được phát hiện và điều trị ở giai đoạn sớm. Khi nhập viện, người bệnh có biểu hiện đau nhức cơ nhiều, sưng nề và đỏ rát hai cánh tay, tuy nhiên chưa ghi nhận các dấu hiệu tổn thương thận hay những biến chứng nghiêm trọng khác. Sau quá trình điều trị tích cực, tình trạng lâm sàng của người bệnh cải thiện rõ rệt, các chỉ số xét nghiệm dần trở về mức ổn định", BS Hoa cho biết.
Trong những năm gần đây, các hoạt động thể dục thể thao như gym, pickleball, chạy bộ, đạp xe và các môn thể thao sức bền… phát triển mạnh và thu hút rất nhiều người luyện tập. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy người dân ngày càng quan tâm hơn đến việc chăm sóc và nâng cao sức khỏe. Tuy nhiên, nhiều người lại có xu hướng tập luyện theo trào lưu hoặc đặt mục tiêu cải thiện vóc dáng, tăng cơ, giảm cân trong thời gian ngắn. Điều này khiến không ít người liên tục tăng cường độ, thời gian và khối lượng vận động vượt quá khả năng thích nghi của cơ thể mà không chú trọng đến chế độ nghỉ ngơi, phục hồi sau tập luyện.
Theo các bác sĩ, tiêu cơ vân đang ngày càng được ghi nhận ở những người trẻ tuổi, có sức khỏe tốt nhưng tập luyện quá sức hoặc không đúng phương pháp. Ngoài cường độ vận động cao, các yếu tố như mất nước, làm việc trong môi trường nắng nóng kéo dài, thiếu ngủ, chế độ dinh dưỡng không hợp lý hoặc sử dụng các sản phẩm hỗ trợ tập luyện không phù hợp… cũng có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Như ở trưởng hợp người bệnh này, với công việc là một kỹ sư thường xuyên có mặt tại công trường vốn đã đòi hỏi nhiều thể lực, cộng thêm với lịch tập gym cường độ cao kéo dài nhiều ngày liên tiếp mà không có thời gian phục hồi phù hợp. Sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi đã khiến cơ thể rơi vào trạng thái quá tải, dẫn đến tổn thương cơ và hội chứng tiêu cơ vân.
Dấu hiệu cảnh báo cần đi thăm khám gấp
Các bác sĩ cảnh báo, tiêu cơ vân không phải lúc nào cũng có biểu hiện điển hình, nhiều trường hợp chỉ xuất hiện đau nhức hoặc sưng cơ sau vận động nên dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mỏi cơ thông thường, khiến người bệnh chủ quan tiếp tục tập luyện hoặc tự điều trị tại nhà. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như suy thận cấp do các chất từ cơ bị phá hủy giải phóng vào máu, rối loạn điện giải, đặc biệt là tăng kali máu dẫn đến rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa tính mạng… Một số trường hợp nặng còn có thể gặp hội chứng chèn ép khoang, gây tổn thương mạch máu, thần kinh và ảnh hưởng đến chức năng vận động của chi.
BS Hoa khuyến cáo, khi xuất hiện các triệu chứng như đau cơ dữ dội kéo dài, sưng nề cơ bất thường, yếu cơ, khó vận động, mệt mỏi nhiều, buồn nôn hoặc nước tiểu có màu sẫm như nước trà đặc… người bệnh cần ngừng tập luyện và đến cơ sở y tế để được thăm khám càng sớm càng tốt. Bên cạnh đó, người dân cần xây dựng chế độ tập luyện khoa học, phù hợp với thể trạng và tình trạng sức khỏe của bản thân, không nên đột ngột tăng cường độ hoặc thời gian tập luyện, đặc biệt đối với người mới bắt đầu hoặc những người quay trở lại tập luyện sau thời gian dài gián đoạn. Cần bảo đảm uống đủ nước trước, trong và sau khi tập luyện, ngủ đủ giấc và bổ sung dinh dưỡng hợp lý đồng thời dành thời gian nghỉ ngơi để cơ thể phục hồi. Việc tập luyện dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên hoặc chuyên gia có chuyên môn cũng giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ gặp phải các chấn thương và biến chứng không mong muốn.
(Ảnh: BV)
Tuấn Khang
