Đang điều trị xơ gan tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh nhân H. (51 tuổi, tại Ninh Bình) cho biết, cách đây 3 năm tình cờ đi khám sức khỏe, phát hiện nhiễm viêm gan virus B. Bà H. đã có chỉ định dùng thuốc kháng virus. Thời gian đầu, bà duy trì uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ và tái khám định kỳ trong nửa năm.
Sau đó, bà H. lo ngại uống thuốc gây ra tác dụng phụ nên chuyển sang dùng "thuốc nam, thuốc bổ gan" để sắc uống cả ngày với hy vọng "thải độc gan" và giúp gan khỏe hơn. Sau hơn một năm uống "thuốc nam", bà xuất hiện triệu chứng vàng da, chướng bụng. Kết quả thăm khám cho thấy gan của bà đã xơ hóa.
Còn trường hợp ông T. (53 tuổi, tại Lào Cai) không may mắn như bà H. Khi nhập viện, ông đã được chẩn đoán ung thư gan trên nền viêm gan virus.
Khai thác bệnh sử cho thấy, bệnh nhân đã biết mình mắc viêm gan từ khoảng 20 năm trước, nhưng chỉ uống "thuốc nam" trong thời gian ngắn rồi không tái khám, không theo dõi định kỳ. Do không có triệu chứng rõ ràng, bệnh nhân chủ quan, không điều trị và nghĩ rằng mình đã khỏi bệnh. Bệnh nhân còn có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường 11 năm đang điều trị duy trì; đồng thời có thói quen uống rượu bia kéo dài trên 20 năm, trung bình khoảng 200 ml mỗi ngày.
Khoảng 3 tháng gần đây, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện mệt mỏi, ăn uống kém, sụt khoảng 3 kg nhưng không đi khám. Chỉ đến khi kiểm tra gần đây mới phát hiện đồng thời viêm gan virus C và khối u gan ác tính.
Tại Khoa Viêm gan, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, không hiếm những trường hợp như bà H. và ông T. Người dân “sợ” uống thuốc theo chỉ định nên quay sang dùng "thuốc lá" hoặc "thuốc bổ gan" vì nghĩ là lành tính. Khi gan xơ, ung thư mới tới viện điều trị thì hậu quả đã nặng nề.
Bác sĩ cảnh báo
BSCKI. Phạm Diệu Trang, Khoa Viêm gan, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư gan cao trên thế giới. Ước tính có khoảng 8 triệu người, tương đương 1/12 dân số, mắc viêm gan virus B, C hoặc cả hai. Trong đó, 90% người mắc viêm gan virus C không biết mình mang virus, do đó không được chẩn đoán và điều trị.
Theo Globocan (Tổ chức Ung thư Quốc tế), hiện nay ung thư gan đã trở thành bệnh lý ung thư phổ biến ở Việt Nam với khoảng 26.500 ca mắc mới mỗi năm, chiếm 14,5% tổng số ca mắc ung thư.
Từ thực tế trên, BS. Trang khuyến cáo, viêm gan virus B và C thường diễn tiến âm thầm nên người dân cần chủ động tầm soát. Người bình thường nên kiểm tra định kỳ ít nhất 1 lần/năm; nhóm nguy cơ cao cần tầm soát 6 tháng/lần. Đặc biệt, người đã mắc viêm gan virus và có chỉ định điều trị cần tuân thủ theo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa, không tự ý dùng thuốc nam hay trì hoãn điều trị.
ThS.BS Đới Ngọc Anh, Khoa Viêm gan, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết thực tế nhiều bệnh nhân thấy khỏe nên tự ý bỏ thuốc hoặc không đi tái khám; đến khi quay lại thì bệnh đã nặng, thậm chí có trường hợp nôn ra máu do xơ gan mất bù hoặc ung thư gan.
Nhiều người từ chối thuốc kháng virus vì lo ngại tác dụng phụ, thay vào đó sử dụng thuốc nam hoặc các loại thuốc "bổ gan" không rõ nguồn gốc.
Các bác sĩ cũng cảnh báo, việc uống quá nhiều thuốc nam với tâm lý "lành tính" (có bệnh nhân dùng tới 2–3 lít/ngày) có thể gây hại thêm cho gan. Nhiều người chỉ quay lại bệnh viện khi tình trạng đã nặng, lúc đó việc điều trị trở nên rất khó khăn.
Ngọc Minh
